CDA-rapport bevestigt noodzaak: meer ruimte voor scholen

De overheid bemoeit zich teveel met de inhoud en de methoden van het onderwijs. Scholen moeten meer ruimte krijgen om zelf het onderwijs en de eigen organisatie in te richten. Dit concludeert het Wetenschappelijk Instituut van het CDA in het rapport 'Op zoek naar de kracht van de samenleving'. Het instituut ondersteunt daarmee het pleidooi van de VO-raad in de VO-Investeringsagenda.

Het Wetenschappelijk Instituut beschrijft dat de school steeds minder als ‘zelfsturende gemeenschap’ wordt gezien, en steeds meer als publieke dienstverlener die onder controle van de overheid voor vastgelegde leerprestaties moet zorgen. Belangrijke trends daarbij zijn ‘verstatelijking’ en ‘verzakelijking’.

Verstatelijking
Het onderwijs verstatelijkt, omdat de overheid steeds meer inkadert wat het onderwijs zou moeten inhouden en hoe het onderwijs gegeven moet worden. Via onderwijsvernieuwingen (zoals ook de commissie Dijsselbloem constateerde) oefent de overheid steeds meer invloed uit op de organisatie van het onderwijs, een terrein dat tot de bevoegdheid van schoolbesturen hoort. Volgens het rapport gaat dit ten koste van eigen ruimte en ideeën van scholen en ondermijnt het de potentie van ‘oplossingen op maat’. Ook leidt de top-down benadering ertoe dat alternatieven uit het zicht verdwijnen en dat scholen meer een afhankelijke houding aannemen.

Verzakelijking
Er is sprake van een toenemende verzakelijking. De beleidsvrijheid die is gekomen met de lumpsumbekostiging is vooral een aanleiding voor de overheid om de controle op scholen uit te breiden. Bureaucratisering is in verband te brengen met de opkomst van het ‘doel-middel-denken’, waarbij vooraf allerlei doelen worden geformuleerd waar het onderwijs later op afgerekend wordt. Dit leidt tot een ‘verschriftelijking’ die veel tijd en rondslomp kost.

Door opkomende sturing en controle via meetbare prestatie-indicatoren, dreigen aspecten die moeilijk te meten zijn uit beeld te verdwijnen of minder belangrijk worden. Het risico is een sterk geüniformeerde onderwijssector, wat ten koste gaat van de ‘pluriforme kracht’ van het stelsel. Als voorbeeld noemt het instituut de voornemens van het kabinet Rutte om absolute kwaliteitsnormen in te voeren, met daaraan gekoppeld verplichte leerlingvolgsystemen en uniforme toetsen.

Meer ruimte voor scholen
Om deze trend te doorbreken stelt het Wetenschappelijk Instituut voor om scholen meer ruimte te geven het eigen onderwijs en de eigen organisatie vorm te geven. De VO-raad pleit hier al lange tijd voor. We delen dan ook de belangrijkste aanbevelingen uit het CDA-rapport:

• De overheid moet echte ruimte bieden aan scholen om volgens eigen waarden en visies onderwijs te geven.
• De inrichting van het onderwijs moet gericht zijn op het losmaken van positieve krachten, in plaats van op overdadige controle.
• Het schoolbestuur moet zelf verantwoordelijk worden voor onderwijshuisvesting.
• Het moet makkelijker worden om nieuw scholen te stichten.
• De overheid moet zich neutraal opstellen ten aanzien van schaalgrootte.
• Besturen en scholen dienen over ‘goed onderwijs’ in gesprek te blijven met de gemeenschap in en rond de school.
• Er zijn meer mogelijkheden voor eventuele aanvullende private financiering in het onderwijs.

Vragen?
Mail de Helpdesk>>