Doelmatigheid in het onderwijs mag geen doel op zich zijn

Het rapport 'Naar doelmatig onderwijs' van de Onderwijsraad streeft naar een groter doelmatigheidsbesef in het onderwijs. De VO-raad vindt dat een goede zaak. Bij veel verbeteringen die de VO-raad stimuleert, staat een grotere doeltreffendheid voorop, niet in de eerste plaats doelmatigheid. Doeltreffendheid leidt tot kwalitatief beter onderwijs, doelmatigheid tot lagere kosten.

Voornaamste doel van de VO-raad blijft een zo hoog mogelijke kwaliteit van het onderwijs, waar mogelijk kan dat met gelijkblijvende kosten. Het verlagen van de kosten voor onderwijs of het verhogen van de kwaliteit zonder kostenverhoging mag echter geen doel op zich zijn.

Er zijn ongetwijfeld processen en activiteiten in scholen die doelmatiger georganiseerd kunnen worden en het kostenbewustzijn in de hele school kan zeker vergroot worden. Toch moet van de in het rapport voorgestelde aanbevelingen geen grote (financiële) winst worden verwacht. Het voortgezet onderwijs is al erg doelmatig met naar verhouding veel leerlingen in een groep en veel lesuren per docent. Dat beperkt op zichzelf al de mogelijkheden tot doelmatigheidsvergroting.

Bovendien is een school geen koekjesfabriek, het gaat steeds om menselijk gedrag dat beperkt beïnvloedbaar is. Het verbeteren van de kwaliteit bij gelijkblijvende kosten is een goed streven, wanneer de basis voldoende is.

Het voeren van een doelmatig en doeltreffend beleid is een belangrijke, maar niet eenvoudige taak voor de schoolbesturen. Daarom is een van de speerpunten van de VO-raad te werken aan de professionaliteit van leraren en schoolleiding: ontwikkel de school begin bij jezelf.