Eigen initiatief school is cruciaal voor succes innovatie

Willen we ons land tot de top-5 van kenniseconomieën brengen, dan is een bottom-up aanpak in het onderwijs cruciaal. Scholen moeten de ruimte krijgen om zelf te werken aan innovatie en kwaliteitsverbetering. Dat blijkt uit de opbrengsten van het Innovatieproject, die minister Van Bijsterveldt op donderdag 13 januari in ontvangst heeft genomen.

Vijf jaar lang hebben schoolleiders, docenten, leerlingen en vele anderen in tal van projecten gewerkt aan innovatie en kwaliteitsverbetering. De belangrijkste conclusie van het project is dat vernieuwingen die door de scholen zelf in gang zijn gezet het meest succesvol en duurzaam zijn. Vernieuwingen op initiatief van de school zijn dus zinvoller dan van bovenaf opgelegd door de overheid. De eigen plannen van de 66 deelnemende scholen passen namelijk bij de actuele ontwikkeling van de school.

De grootste voorwaarde voor een geslaagde innovatie is de manier van werken - het wetenschappelijk vernieuwen in samenwerking met onderzoekers. Dat legt het fundament voor doorgaande ontwikkeling en verbetering van het onderwijs. Effectmeting, evalueren en reflecteren hebben een vaste plaats. Onderzoek toont ook aan dat vernieuwingen resulteren in duidelijke opbrengsten voor leerlingen en docenten, wanneer ze verbonden zijn met de kwaliteitszorgcyclus.

Een van de deelnemende schoolleiders: 'De cultuuromslag is gewoon zichtbaar. Mensen zeggen nu: onderzoek heeft waarde,onderzoek heeft een plek in ons onderwijs. Wil je iets vernieuwen, dan moet je eerst onderzoeken waarom je dat wilt en hoe je dat het beste kunt aanpakken. Je moet niet zomaar ergens beginnen.'

Rol van de schoolleider
Cruciaal is de rol van de schoolleider bij het realiseren van innovaties. Zij moeten op meerdere niveaus kunnen schakelen en sturen. Schoolleiders moeten kunnen schakelen van het handelen van docenten in interactie met leerlingen, via betrokkenheid van docenten, tot het op koers houden van de eigen innovatie te midden van ander beleid.

Sturing is niet alleen nodig op strategisch en operationeel vlak, maar ook in praktische en emotionele zin. Aan de schoolleider de kunst om aandacht te tonen voor iedereen, ruimte te geven aan alle opvattingen, docenten eigenaar te laten zijn en zelf commitment aan de vernieuwing te tonen.