Gezamenlijke procedure schoolboeken niet zinvol

Begin oktober overwoog de VO-raad juridische stappen te ondernemen tegen distributeurs van schoolboeken om hoge afkoopsommen en boetes voor contracten te voorkomen. De afgelopen weken heeft een aantal scholen hun contracten laten bestuderen door onze jurist. Op basis van de bestudeerde contracten met Van Dijk Educatie, adviseert de jurist deze scholen om hun contract uit te dienen. Gezamenlijke juridische stappen zijn daarom niet zinvol. De eerste bevindingen van onze juristen en mogelijke consequenties heeft de VO-raad nadrukkelijk onder de aandacht gebracht van de staatssecretaris. De Tweede Kamer spreekt op donderdag 6 november weer over dit onderwerp tijdens een Algemeen Overleg van de Vaste Commissie voor OCW over schoolkosten.

De enige manier waarop scholen, die hun contract besluiten uit te dienen, binnen dit contract kunnen toegroeien naar een bedrag van gemiddeld €316 per leerling, is door de boekenlijst aan te passen. Scholen kunnen er ook voor kiezen het contract niet uit te dienen. Hierbij dienen zij in overweging te nemen hoe hoog de afkoopsom is en of de verwachte besparing bij een aanbesteding hier tegen opweegt.

De contracten en situaties zijn per school verschillend. Toch zijn er wel enkele algemene uitspraken te doen over de contracten van Van Dijk. Aan deze conclusies kunnen geen rechten worden ontleend.
• De aanbestedingsplicht van het lesmateriaal voor scholen lijkt de rechtsgeldigheid van deze overeenkomsten veelal niet aan te tasten.
• Deze overeenkomsten voorzien vaak niet in de mogelijkheid deze tussentijds (bijvoorbeeld via opzegging) te beëindigen. De school kan de overeenkomst dan alleen rechtsgeldig beëindigen, indien Van Dijk daarmee instemt of wanneer hiervoor een wettelijke of contractuele grondslag bestaat.
• Wellicht bestaat er wel een mogelijkheid om bij de rechter te vorderen de overeenkomst te laten ontbinden op grond van onvoorziene omstandigheden; het lijkt aannemelijk dat de wetswijziging ‘gratis’ schoolboeken als een onvoorziene omstandigheid kan worden aangemerkt, waardoor de school niet tot nakoming van de overeenkomst kan worden gedwongen. Hierbij is uiteraard van belang of de wetswijziging op het moment van aangaan van de overeenkomst te voorzien was. De school zal echter ook in dat geval Van Dijk mogelijk een schadevergoeding moeten betalen.
• Veelal voorziet het contract in een zogenaamd vervangingsfonds. Indien het contract een dergelijke bepaling bevat, kan de distributeur eisen dat een afkoopsom wordt betaald. Het is dan wel lastig te bepalen wat de hoogte van dat bedrag moet zijn. Van de distributeur mag geëist worden dat hij inzichtelijk maakt hoe het bedrag tot stand is gekomen. Scholen doen er verstandig aan dit goed te toetsen.
• Als het contract niet voorziet in een mogelijkheid tot tussentijds beëindigen, kan de boekhandel ook een claim neerleggen wegens gederfde winst voor de resterende looptijd van het contract.