Gratis schoolboeken akkoord onder voorwaarden VO-raad

Op dinsdag 27 mei is het wetsvoorstel gratis schoolboeken met een krappe meerderheid aangenomen door de Eerste Kamer. Na een lang debat gingen 37 senatoren akkoord met het wetsvoorstel van staatssecretaris Van Bijsterveldt, 29 van hen stemden tegen. De VO-raad was tegen de invoering van de wet, maar heeft wel een aantal winstpunten behaald. Dat betekent dat de risico's op problemen bij de uitvoering kleiner worden, maar uiteindelijk bepaalt de rechter of scholen de aanbesteding op de juiste manier hebben uitgevoerd.

Vergoeding onvoorziene juridische kosten
De VO-raad had bij diverse senaatsfracties aangedrongen op harde toezeggingen van de staatssecretaris over de mogelijke juridische procedures ten gevolge van het Europees Aanbesteden. De staatssecretaris kan hierover geen 100% zekerheid geven. Tijdens het debat gaven de meeste fracties gehoor aan deze oproep. Na aandringen door de Kamer, zegde de bewindsvrouwe toe dat scholen kunnen rekenen op een vergoeding van proceskosten en geleden schade mits zij zich gehouden hebben aan de aanbestedingsrichtlijnen van de Taskforce Gratis Schoolboeken.

Keuzevrijheid
De staatssecretaris benadrukte dat de keuzevrijheid van docenten en scholen bij de aankoop van boeken voor haar fundamenteel is. Ook dat was voor de VO-raad een belangrijke uitspraak.

Ondersteuning bij aanbesteding
Eerder zegde de staatssecretaris ondersteuning toe aan de scholen bij de aanbesteding, om bureaucratische rompslomp voor scholen zoveel mogelijk te voorkomen. Dit leidde tot de Taskforce gratis schoolboeken. Vorige week sprak de VO-raad haar waardering uit voor de inspanningen van de staatssecretaris om bij de Europese Commissie meer helderheid te krijgen over inkoopprocedures. De VO-raad vond dat de helderheid rond de te volgen procedures na de behandeling in de Tweede Kamer nog veel te wensen overliet.

Pilots
De VO-raad had, wegens alle onzekerheid en onduidelijkheid voor scholen rond het Europees Aanbesteden, bij de Eerste Kamer gepleit voor een periode van pilots met gratis schoolboeken. Een of meerdere proefprocessen hadden bij de Europese rechter duidelijkheid kunnen verschaffen omtrent de aanbestedingsprocedures. Vanwege strijdige juridische adviezen vreesde de VO-raad dat aanbesteding wel eens zou kunnen leiden tot juridische processen en in het ergste geval tot het niet tijdig in de klas krijgen van de gewenste boeken. De staatssecretaris liet de senaat weten niets te voelen voor pilots.

Invoeringskosten
Voor invoering van de wet heeft de staatssecretaris een budget van EUR 45 miljoen gereserveerd. In de Eerste Kamer liet de staatssecretaris weten spoedig in overleg te gaan met de VO-raad en besturenorganisaties over de inzet van dit budget. Ook gaat zij bekijken of ze een deel van dit budget wil besteden aan innovatie van leermiddelen.

MBO
Een meerderheid van de Eerste Kamer vindt dat staatssecretaris Van Bijsterveldt moet onderzoeken of ouders van mbo-leerlingen niet achtergesteld worden. Voor hen blijft het oude systeem van een tegemoetkoming in de studiekosten bestaan. Als zou blijken dat ouders van mbo-leerlingen slechter af zijn, vindt de Eerste Kamer dat ze gecompenseerd moeten worden. Van Bijsterveldt zei dat het onderzoek er komt, maar een eventuele compensatie wilde ze nog niet toezeggen. Het onderzoek kan mogelijk gevolgen hebben voor de experimenten met een geïntegreerde leerroute vmbo-mbo2.