Keuze lesmateriaal beperkter door ‘Gratis’ Schoolboeken

De wet ‘Gratis’ Schoolboeken (WGS) leidt tot een beperktere keuze voor lesmateriaal waardoor de kwaliteit van de leermiddelen onder druk staat. De concurrentie op de schoolboekenmarkt is sinds de Wet verminderd. Scholen zijn wel kostenbewuster geworden, maar de wet heeft niet geleid tot lagere prijzen. Dat blijkt uit de evaluatie van de wet, in opdracht van OCW.

Al vanaf de invoering van de wet maakt de VO-raad zich zorgen over de afname van de concurrentie op de schoolboekenmarkt. Effectief zijn er maar twee grote boekenleveranciers op de markt overgebleven (Iddink en Van Dijk), waardoor er voor scholen maar weinig overblijft om te kiezen. Scholen kunnen hierdoor nauwelijks afwegingen maken op basis van kwaliteit. Sinds de WGS is het aantal boeken per pakket gedaald en worden minder werkboeken gebruikt.

Vreemd genoeg concludeert minister Van Bijsterveldt in haar beleidsreactie dat de Wet ‘Gratis’ Schoolboeken zijn doelen grotendeels heeft gehaald. Ze benadrukt dat het functioneren van de schoolboekenmarkt is verbeterd. Dit terwijl de concurrentie onder distributeurs en uitgevers alleen maar kleiner is geworden, de toetredingsdrempels voor nieuwe distributeurs nog hoger zijn geworden en de prijzen niet zijn gedaald.

Uit de evaluatie blijkt dat kosten voor ouders met ongeveer €400 per leerling zijn gedaald door de WGS. De lumpsum van scholen is evenwel €321,50 per leerling. Scholen moeten dus met aanzienlijk minder uitkomen dan vóór de WGS. De VO-raad verwacht dat de druk op de kwaliteit van leermiddelen alleen maar zal toenemen, omdat de minister vanaf 2014 een extra €30 miljoen per jaar (ongeveer 10% van het budget) op lesmateriaal bezuinigt.

Alternatieven
Het is goed dat scholen (onder andere door DUO) worden ondersteund om de inkoop verder te professionaliseren en te komen tot alternatieve vormen van aanbesteden. Landstede bijvoorbeeld slaagde er al in op een alternatieve manier aan te besteden. De school maakte een offerteaanvraag waarop boekenleveranciers (tussenpartijen) én uitgevers zelf kunnen inschrijven. Op die manier krijgen ook kleinere aanbieders weer een kans op de markt.

Aanbieders gaan graag het gesprek aan over dergelijke alternatieven. Hopelijk leidt verdere professionalisering er bij de volgende ronde van aanbesteden toe, dat ook kleinere aanbieders weer een kans maken en scholen op basis van kwalitatieve gronden een keuze kunnen maken.

Impuls
Een positief effect van de wet is dat de diversiteit van het leermiddelenbeleid een impuls krijgt. Op bijna alle scholen staat integraal leermiddelenbeleid op de agenda en docenten en schoolleiders professionaliseren zich op dit vlak. Ook is een toename zichtbaar in het aanbod van digitaal leermateriaal (bijv. via VO-content).

Scholen leggen in het leermiddelenbeleid keuzes vast over de toekomstige mix van leermaterialen (verdeling tussen digitaal en folio leermateriaal en tussen open en commercieel materiaal) en de consequenties daarvan voor onder andere het financiële beleid en het ICT-beleid.

Een samenvatting van de belangrijkste resultaten uit de evaluatie van de WGS vindt u in de download in het rechterkader.

Vragen?
Mail de Helpdesk>>