Kwaliteit onderwijs blijft op niveau

De meeste scholen voor voortgezet onderwijs voldoen aan de basiskwaliteit (87%). Dat stelt de onderwijsinspectie net als in voorgaande jaren vast in het onderwijsrapport 2007/2008. Opvallend is de recente grote verbetering van de kwaliteitszorg van 34 naar 55 procent en de daling van het aantal zeer zwakke scholen van 31 naar 26. Mede door de initiatieven van de VO-raad staat de kwaliteitszorg op de agenda van scholen, aldus de inspectie. Ook de veiligheid op scholen is in orde.

Uiteraard zijn er ook nog verschillende verbeterpunten in het voortgezet onderwijs. De scholen en besturen in de sector werken daarom hard aan verdere verbeteringen. De inspectie spreekt vooral haar zorg uit over twee zaken: de kwaliteit van de leerlingenzorg en de kwaliteit van de examens.

Kwaliteit nationaal en internationaal
Vijf jaar geleden scoorde 86% van de scholen voldoende. De kwaliteit van het voortgezet onderwijs is de afgelopen jaren dus niet gedaald. De inspectie constateert dat leerlingen in het Nederlandse voortgezet onderwijs ruim boven het internationale gemiddelde presteren. Het Nederlandse onderwijs is op de internationale ranglijsten echter wel gedaald. Dit komt waarschijnlijk doordat er in Nederland minder geïnvesteerd wordt in het onderwijs, dan in andere landen.

Steunpunt zeer zwakke scholen zinvol
Er zijn minder zeer zwakke scholen dan vorig jaar en ze weten zich binnen twee jaar weer te verbeteren. Na een aantal noodzakelijke ingrepen komt de kwaliteitsverbetering snel op gang. Het steunpunt Zeer Zwakke Scholen, dat de VO-raad voor deze groep scholen heeft opgezet, speelt hierbij een actieve rol. Dit steunpunt biedt hulp en informatie aan scholen die het etiket ‘Zeer Zwak’ van de inspectie hebben gekregen of scholen die dit dreigen te krijgen.

Vmbo positief beoordeeld
Het gaat goed met het vmbo. Er is een positieve inhoudelijke ontwikkeling te zien: in de onderbouw benutten leraren vaker mogelijkheden van ict en ontwikkelen zelf lesmateriaal, de afstemming van het onderwijs op leerlingen, de arbeidsmarkt en vervolgopleidingen is in het vmbo sterk aanwezig en er is veel samenwerking regionaal met het bedrijfsleven en vervolgonderwijs.

Verbetering taal en rekenen in implementatiefase
Steeds meer scholen zijn actief met taal en rekenen. Scholen erkennen ook dat er meer aandacht mag zijn voor de basisvaardigheden en willen er serieus mee aan de slag. De implementatieplannen zijn net gaande, dus daar zijn nog geen resultaten van te verwachten. De mede door de VO-raad geïntroduceerde referentieniveaus gaan helpen om scholen meer houvast te bieden. Hierop is dus een positieve ontwikkeling te verwachten. Het feit dat scholen dit onderwerp zeer serieus nemen, blijkt uit het gegeven dat er door 90.000 leerlingen is meegedaan aan de nulmeting.

Verbeterpunt: leerlingenzorg
Wat betreft de leerlingenzorg focust de inspectie vooral op het feit dat docenten hun onderwijs onvoldoende afstemmen op de verschillen tussen leerlingen. De inspectie pleit voor extra scholing en coaching op het terrein van zorg. In de zorgvoorzieningen wordt inmiddels hard gewerkt aan meer opbrengstgericht werken. De inspectie benadrukt dat scholen hun handen vol hebben aan de kerntaken kwalificeren en socialiseren, waarbij de meeste scholen voldoende resultaat behalen volgens de inspectie.

Scholen hebben daarnaast ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid, vandaar dat scholen veel aandacht besteden aan leerlingenzorg, maar scholen kunnen niet alle maatschappelijke problemen alleen oplossen. De aandacht die scholen kunnen besteden aan leerlingenzorg mag niet in gevaar komen door dreigende bezuinigingen op de onderwijsbegroting.

Verbeterpunt: examens
Wat betreft de kwaliteit van de examens vraagt de inspectie aandacht voor de discrepantie tussen het centraal examen en het schoolexamen. Volgens de inspectie mag het verschil niet groter zijn dan een half punt. Dat is bij 15% van de scholen het geval. Een overgrote meerderheid van de scholen (96%) heeft een afwijking van minder dan driekwart punt.

Daarnaast constateert de inspectie dat de voorschriften voor de afname van de centraal schriftelijke en praktische examens in de basisberoepsgerichte leerweg van slechte kwaliteit is. Op basis van het onderliggende onderzoek kunnen we constateren dat er veel onduidelijkheid bestaat in de regelgeving rond deze examens.

Het feit dat 96% van de scholen de regels onvoldoende weet toe te passen, wijst op invoeringsproblemen en doorgeschoten regelgeving. De VO-raad heeft samen met de AOC Raad een protocol ontwikkeld voor deze examens. Dit moet de kwaliteit van de afname gaan verbeteren.

Meer informatie
Annette Kerkstra