Meer autonomie en ondersteuning schoolleiders nodig

De OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) deed een studie naar schoolleiderpraktijken en –beleid over de hele wereld. Aan de hand van de resultaten pleit de organisatie voor grotere autonomie van schoolleiders en meer ondersteuning. Dat verbetert de praktijk van het schoolleiderschap en creëert duurzaam leiderschap voor de toekomst. Volgens de OECD moet de overheid deze zaken oppakken.

In veel landen worden onderwijssystemen hervormd en leerresultaten verbeterd. Schoolleiderschap staat daarbij hoog op de politieke agenda. Maar in veel landen zijn schoolleiders overbelast en onderbetaald. Ook gaan er veel bijna met pensioen en staan weinig mensen te trappelen om hun baan over te nemen.

Welke leiderschapsrollen zijn het meest effectief voor het verbeteren van leerresultaten? Hoe moet je de verschillende leiderschapstaken toewijzen en distribueren? Hoe verzeker je je ervan dat huidige en toekomstige schoolleiders de juiste vaardigheden voor effectief leiderschap ontwikkelen? Dit komt allemaal terug in het OECD-rapport.

Aanbevelingen samengevat
1) (Her)definieer de verantwoordelijkheid van schoolleiders

• Zorg voor een grotere autonomie met de bijbehorende ondersteuning

• Schoolleiders moeten primair verantwoordelijk zijn voor de leerresultaten van leerlingen. Essentiële verantwoordelijkheden zijn daarbij: het ondersteunen, evalueren en ontwikkelen van de kwaliteit van docenten; het stellen van doelen, monitoren van vooruitgang en verantwoording; strategisch financieel- en personeelsmanagement; en samenwerking met andere scholen

• De ontwikkeling van een kader dat de leidraad biedt voor de belangrijkste eigenschappen, taken en verantwoordelijkheden van effectieve schoolleiders

2) Delen van leiderschap (leiderschapsteams)

• Aanmoedigen van het delen van leiderschap. Het delen van leiderschap kan management versterken en kan zorgen voor het trainen van opvolgers.

• Ondersteunen van het delen van leiderschap. Moedig deelname aan leiderschapsteams aan door het bieden van training, het ontwikkelen van kweekvijvers, etc. Verantwoordingsmechanismen moeten passen bij gedeeld leiderschap.

• Ondersteunen van schoolbesturen. Effectieve schoolbesturen dragen bij aan het succes van hun scholen. Professionalisering van schoolbesturen moet dan ook ondersteund worden.

3) Ontwikkel de vaardigheden voor effectieve schoolleiders

• Behandel leiderschapsontwikkeling als een continuüm (een leven lang leren) door basistraining (vrijwillig of verplicht) en praktijktraining.

• Zorg voor een consistent aanbod bij de verschillende opleidingsinstellingen.

• Zorg voor voldoende variëteit van effectieve trainingsprogramma’s.

4) Maak van schoolleiderschap een aantrekkelijk beroep

• Professionalisering van werving

• Focus op relatief aantrekkelijke schoolleiderssalarissen

• Erken de rol van professionele schoolleiderorganisaties: zij bieden een platform voor dialoog, delen van ervaring en goede voorbeelden

• Geef mogelijkheden voor een carrière-ontwikkeling

System leadership
Het tweede deel van het rapport zoomt in op ‘system leadership’. In de 21ste eeuw is de schoolleider niet alleen verantwoordelijk voor de eigen school, maar voelt zich ook verantwoordelijk voor het bijdragen aan de ondersteuning van andere scholen, de lokale gemeenschap en andere publieke diensten. Deze schoolleiders dragen bij aan de verbetering van de hele onderwijssector.

Meer informatie
Annette Kerkstra