‘Oordeel over managers in het onderwijs te hard’

Het debat rondom managers op middelbare scholen wordt onterecht versimpeld. Het beeld dat managers vervreemd zijn van docenten en puur kiezen voor management is te eenzijdig. Ook wordt te simpel gesteld dat managers verantwoordelijk zijn voor het gebrek aan ruimte bij docenten om hun werk goed te doen. Dit concludeert Bas de Wit in zijn proefschrift ‘Loyale leiders: een onderzoek naar de loyaliteit van leidinggevenden aan docenten in het voortgezet onderwijs’.

De Wit benadrukt dat simpele vooronderstellingen over managers in het onderwijs het maatschappelijk en politiek onbehagen voeden, en leiden tot pleidooien voor nieuw beleid en organisatieverandering, maar nauwelijks kritisch worden beoordeeld op hun houdbaarheid.

Een aantal belangrijke stellingen uit het proefschrift:

Leidinggevenden zijn niet vervreemd van docenten
Volgens De Wit zijn bestuurders, schoolleiders en middenmanagers in het voortgezet onderwijs over het algemeen loyale leiders. ‘Leidinggevenden hebben gevoelsmatig veel met docenten, onder meer doordat ze zelf een onderwijsachtergrond hebben. Ze houden rekening met de consequenties van hun handelen voor hun relatie met docenten en maken regelmatig keuzes waarbij het belang van docenten voorop staat’.

‘De’ manager in het onderwijs bestaat niet
Het onderzoek benadrukt dat leidinggevenden in het onderwijs geen homogene ‘kaste’ van bestuurders en managers zijn geworden, die zich vereenzelvigt met bedrijfskundige instrumenten en abstracte managementprincipes. ‘Bestuurders, schoolleiders en middenmanagers vormen eerder een heterogene groep van individuele leidinggevenden, die verschillen in hun houding en gedrag ten aanzien van docenten’.

Managers worstelen met loyaliteitsconflicten
Leidinggevenden moeten laveren tussen externe ontwikkelingen en de interne zorg en inzet voor docenten. ‘Het harde oordeel over managers in het onderwijs is ongenuanceerd. Leidinggevenden verkeren regelmatig in tweestrijd: beleidswijzigingen, onderwijsvernieuwingen of bijvoorbeeld wensen van ouders gaan niet altijd samen met de belangen en verwachtingen van docenten. Veel leidinggevenden worstelen met die positie.’

Download het gehele proefschrift. Bas de Wit promoveerde 20 januari 2012 op dit proefschrift aan de Universiteit Utrecht.