Raad van State buigt zich over fusietoets

Het wetsvoorstel voor een fusietoets ligt bij de Raad van State. Eind deze maand wordt het advies hierover verwacht. Het kabinet ziet een fusietoets als een instrument om na te gaan of besturen die willen fuseren een zorgvuldig besluitvormingsproces hebben doorlopen.

Fusie-effectrapportage
Zijn uiteenlopende belangen tegen elkaar afgewogen? Hebben verschillende belanghebbenden een stem gehad? Wat zijn de kosten, wat zijn de opbrengsten? Deze vragen (en andere) dienen beantwoord te worden in een fusie-effectrapportage.

Centraal in de rapportage staat de vraag of keuzevrijheid voor leerlingen, en hun ouders, is gewaarborgd en hoe besturen na de fusie bijdragen aan die keuzevrijheid door variëteit in het aanbod te behouden of creëren. Het is opvallend dat voor een fusie tot samenwerkingsbestuur het enige criterium is dat een van de scholen van de fusiepartners zonder fusie onder de opheffingsnorm dreigt te komen. Er kunnen diverse goede redenenen zijn om tot fusie te besluiten zoals verbreding onderwijsaanbod en efficientere bedrijfsvoering in de ondersteuning. Gronden die blijkbaar voor andere fusies wel kunnen gelden.

Zorg om haast traject
Vanuit de politiek wordt grote druk achter dit wetsvoorstel gezet. Van begin af aan benadrukt de VO-raad dat dit traject toch met grote zorgvuldigheid moet worden voorbereid. Eventuele neveneffecten zullen namelijk vooral voor leerlingen zeer nadelig uitpakken.

De VO-raad is niet tegen een fusietoets, maar is wel van mening dat fusies over het algemeen al zeer zorgvuldig worden voorbereid, waardoor een fusietoets niet nodig is. Een zorgvuldige omgang met belanghebbenden is van groot belang. Er moet daadwerkelijk sprake zijn van checks & balances.

Onafhankelijke toetsing
Toetsing van de fusie-effectrapportage gebeurt volgens het wetsvoorstel door de minister. De VO-raad dringt sterk aan op een politiek onafhankelijke toetsing. De beoordeling van zorgvuldig voorbereid beleid van scholen mag niet afhankelijk worden van de politieke kleur of positie van de op een bepaald moment zittende bewindspersoon.

Waar het gaat om fusies van scholen zien we dat het in het VO gaat om slechts enkele aanvragen per jaar. We weten dat demografische terugloop de komende jaren in veel regio’s een belangrijke rol gaat spelen. Maar ook het tegengaan van segregatie en het oplopende lerarentekort, maken dat scholen voldoende ruimte moeten hebben om zowel hun pedagogische als hun maatschappelijke taak goed te kunnen vervullen. Te starre criteria bij een fusie-effectrapportage zijn daarom niet gewenst.

Meer informatie
Alexandra Haijkens