Scholen voelen zich beledigd door staatssecretaris

De uitspraken van staatssecretaris Van Bijsterveldt over 'de terreur van de middelmaat’ zijn voor de VO-scholen een grove belediging. In het Kamerdebat van 16 januari zei zij: “Scholen in Nederland zullen nog heel veel moeten doen om goede scholen te worden. Er zal harder gewerkt moeten worden.” Met deze uitspraken verdedigde de staatssecretaris de 1040-urennorm. Zij heeft nog steeds niet aangetoond dat 1040 uur de beste garantie is voor goed onderwijs. De VO-raad gaat op korte termijn in gesprek met bestuurders en schoolleiders over de nu voorliggende kwaliteitsagenda. Dit zal waarschijnlijk leiden tot een andere inzet voor de onderhandelingen rond de kwaliteitsagenda.

Alle partijen betreuren het dat er zoveel aandacht uitgaat naar de onderwijstijd en dat de kwaliteitsagenda niet of nauwelijks aan de orde komt. Een aantal partijen (PvdA, VVD en Christenunie) stelt vragen over de status van de kwaliteitsagenda, de rol van de VO-raad en de volgorde in het proces. De staatssecretaris heeft aangegeven dat de kwaliteitsagenda een belangrijk document is, die zij de komende tijd met het veld wil bespreken. De bewering van de staatssecretaris dat er al sprake zou zijn van een ‘deal’ met de VO-raad is onjuist. Er ligt geen ondertekend akkoord, maar een onderhandelingsresultaat dat de VO-raad gaat bespreken met haar leden. Ook ouders, docenten en leerlingen zullen geraadpleegd worden.

Kamermeerderheid steunt handhaving norm
Zoals verwacht stemde een Kamermeerderheid in met handhaving van de norm, wel met ruimte voor de versoepeling van 1000 + 40 uur. Daarbij houdt de Kamer vast aan de boetes, die ook voor de excellente scholen terecht zijn, aldus de staatsecretaris. De VO-raad vindt dit zeer teleurstellend en bespreekt met de beboete scholen wat mogelijke vervolgstappen kunnen zijn.

D66 en de staatssecretaris zijn van mening dat de excellente scholen hun resultaat hadden te danken aan de eindexamencijfers van de leerlingen die in het verleden waarschijnlijk meer uur hebben gehad. Zij gaan hier helemaal voorbij aan de constateringen van de inspectie dat niet alle scholen de norm halen, maar dat wel duidelijk is dat scholen het aantal uur in het afgelopen jaar hebben verhoogd.

D66 vraagt zich ook af of de bekostigingssystematiek scholen uitnodigt om dure lessen te vervangen door goedkopere lessen of het oppotten van geld. Hij pleit voor instemmingsrecht, geen adviesrecht, op het rooster door docenten, ouders en leerlingen.

Een groot deel van de Kamer stelt wel kanttekeningen bij de norm. De SP wijst de norm af, Groen Links vindt dat de bekostiging niet adequaat is om de norm te kunnen realiseren (en verwees naar een uitspraak van het CDA ruim tien jaar geleden waarin hetzelfde werd betoogd) . De PvdA vindt de norm onvoldoende onderbouwd en wil daarom de norm in 2009 evalueren. De Christen Unie heeft ook de behoefte aan een evaluatie op korte termijn. Tot slot pleit de SGP voor meer coulance voor onvoorziene omstandigheden bij het handhaven van de norm. Het is dan des te wranger dat de Kamer op dit moment zo krampachtig vasthoudt aan de norm en de boetes

Vooral SP en Groen Links gaven aan dat de scholen niet de randvoorwaarden hebben om de norm te realiseren. De bal ligt dus bij de Kamer vinden zij. De boetes lossen de kernproblemen, het lerarentekort en een tekort in de bekostiging niet op. De nutteloze (ophok-)uren zijn demotiverend voor docenten en leerlingen, ze frustreren het actieplan leraren en moeten verboden worden.

VVD en PVV benadrukken het belang van kennisoverdracht. Hiervoor is onderwijstijd nodig en een norm die gehandhaafd wordt. De VVD ziet het Finse model (horizontale verantwoording) als perspectief voor de lange termijn. Ook het CDA wil geen verlaging van de norm. Deze partij pleit voor een discussie binnen de school (met MR, ouders en leerlingen) over wat een nuttige invulling van die uren is.

De PvdA, SGP, Christenunie zijn voor een bandbreedte, waarbij de Christenunie constateert dat die bandbreedte er in feite al is met de 72 uur voor maatschappelijke stage en 40 uur voor maatwerk.

Reactie staatssecretaris
De staatssecretaris geeft aan dat er al extra middelen (250 miljoen Paasakkoord) naar de scholen zijn gegaan en dat er met de kwaliteitsagenda 518 miljoen meekomt. Scholen zouden hiermee alle ruimte hebben om de onderwijstijd op een kwalitatief goede wijze in te zetten. Dat het laatste bedrag voor meer dan de helft aan een inkomensverbetering van de ouders wordt besteed en niet wordt ingezet voor de verbetering van het primaire proces, vertelde de staatsecretaris de Kamer niet. Het geld dat met de boetes terugkomt, wordt in haar ogen goed besteed. Ze denkt er sterk over dit geld beschikbaar te stellen aan de inspectie om een betere controle te kunnen uitvoeren.

Moties
Groen Links gaat een tweetal moties indienen, waarschijnlijk over het instemmingsrecht van de MR bij het vaststellen van roosters en een onderzoek naar de reden waarom scholen wel of niet de norm halen. De Christenunie overweegt steun.