Te veel regie overheid bij Actieplan Beter Presteren

De VO-raad deelt de ambities die het kabinet formuleert in het Actieplan Beter Presteren (VO), namelijk de prestaties van leerlingen verhogen. Wel vindt de VO-raad dat de overheid op de stoel van de school gaat zitten en daarmee te veel de regisseursrol van de school overneemt. Ook worden er veel verplichtingen opgelegd. Dit alles gaat ten koste van het eigenaarschap van scholen, waardoor het onwaarschijnlijk wordt dat de gewenste kwaliteitsslag behaald wordt.

De VO-raad onderschrijft de ambities van het Actieplan Beter Presteren: ook schoolbesturen en schoolleiders werken aan het verbeteren van prestaties van leerlingen, docenten, schoolleiders en scholen. Wel waarschuwt de VO-raad dat de aandacht in het Actieplan voor de best presterende leerlingen (circa 5% van het totaal) niet ten koste mag gaan van de andere 95% leerlingen en van de bredere ambitie en taak van scholen. Onderwijs heeft naast een kwalificerende functie ook een socialiserende en vormende taak.

De minister stelt dat ze scholen ziet als vitale maatschappelijke organisaties, die een eigen missie en ambitie formuleren. De afgekondigde maatregelen lijken hier echter mee in tegenspraak. Ze halen de regie weg bij de school en de professional. Ook passen ze bij de tendens dat scholen steeds meer worden gezien als uitvoerders van – al dan niet tot in detail voorgeschreven - overheidsbeleid.

Verplichte toets aan het einde van de onderbouw
Eerder was al bekend dat de exameneisen worden aangescherpt. Ook komen er referentieniveaus taal en rekenen en een extra rekentoets aan het eind van het VO. Met het actieplan wordt daarnaast het gebruik van een leerlingvolgsysteem verplicht per 2014/2015. In hetzelfde jaar komt er aan het einde van de onderbouw een verplicht landelijke – diagnostische – toets voor de vakken Nederlands, Engels en Wiskunde/rekenen. De VO-raad heeft bij de minister altijd gepleit voor diagnostische toetsen in plaats van selectieve toetsen.

De VO-raad sprak zich echter eerder al uit tegen het eenzijdig verhogen van de exameneisen en pleit ervoor de rekentoets niet te gebruiken als extra afrekenmiddel. Ook is de VO-raad geen voorstander van een verplicht leerlingvolgsysteem en een verplichte tussentijdse toets. Het is noodzakelijk dat dergelijke toetsen kunnen worden afgenomen op het moment dat de leerling daar aan toe is. Het kunnen goede hulpmiddelen zijn voor scholen, maar hogere scores bereik je niet door te verplichten. Wel door te ondersteunen en te stimuleren.

Voor de VO-raad is het van cruciaal belang dat scholen eigenaar zijn van een gewenste kwaliteitsslag. Alleen dan kan gewerkt worden aan een cultuur van opbrengstgericht werken en kunnen scholen, docenten en leerlingen excelleren.

Vergroten regelruimte
Positief is dat de minister middelen vrijmaakt om meer aandacht te geven aan excellente leerlingen. Ook wil ze met de sector verkennen of de flexibiliteit en organiseerbaarheid van het onderwijsprogramma kan worden vergroot, onder meer door binnen de urennorm de mogelijkheid tot maatwerk uit te breiden.

Belangrijke punten uit het Actieplan Beter Presteren

• Vanaf het schooljaar 2014/2015 moeten alle leerlingen aan het eind van de onderbouw een verplichte - diagnostische - toets maken voor Nederlands, Engels en Wiskunde.
  
• Scholen worden vanaf 2014/2015 verplicht om een leerlingvolgsysteem te gebruiken.
  In overleg met de sector worden hiervoor kwaliteitscriteria vastgesteld.
  
• In hoeverre de huidige wet- en regelgeving scholen voldoende ruimte biedt voor maatwerk, wordt met de sector en de inspectie geïnventariseerd.
  
• Om excellentie te bevorderen, komt er een landelijk dekkend netwerk van scholen voor hoogbegaafde leerlingen. De expertise van dit netwerk wordt ontsloten. Ook komt er een onderzoeksagenda gericht op de effectiviteit van arrangementen voor hoogbegaafden.
  
• Het lange termijnperspectief m.b.t. het verhogen van het aantal docenten met een master wordt in het najaar besproken met sociale partners en andere betrokkenen.
  
• Om te bepalen welke scholen excellent zijn, wordt na overleg met de sector een waarderingssysteem ontwikkeld. Dat systeem beloont vooral de prestaties van de school om resultaten van de leerling te maximaliseren. Er moet daarbij rekening gehouden worden met de verschillende schoolsoorten en de bredere onderwijskundige taak van scholen.
  
• In de zomer gaat de Onderwijsraad in op de inrichting van de bovenbouw havo/vwo en op de vraag of herziening nodig en gewenst is. Uitgangspunt bij deze discussie is dat er geen sprake mag zijn van een grote stelselwijziging en dat het moet leiden tot lastenverlichting voor scholen. In het najaar vindt hierover overleg plaats met het onderwijsveld.
  

• Er komt een plan van aanpak over de wijze waarop scholen een cultuur van opbrengstgericht kunnen realiseren. De VO-raad zal hierin een belangrijke rol spelen.
  

Vragen?
Mail de Helpdesk>>