Wat betekenen mogelijke coalities voor het VO?

De stemmen zijn geteld, de tijd van formeren is begonnen. Wat valt te verwachten van een nieuw kabinet? Hoe wordt er geïnvesteerd in of bezuinigd op het voortgezet onderwijs? Afhankelijk van de coalitie Paars Plus (VVD, PvdA, D66 en Groenlinks), aangemerkt als meest waarschijnlijke coalitie, of een coalitie VVD, CDA en PVV zijn de mogelijke maatregelen in kaart te brengen. Ongeacht de formatie roept de VO-raad alle partijen op om tegen een nullijn voor lerarensalarissen te stemmen. Ook verzet de VO-raad zich tegen bezuinigingen op de lumpsum en op zorgleerlingen.

Nullijn lerarensalarissen
Gaan de coalities bezuinigen of investeren in het onderwijs? Het antwoord op die vraag is betrekkelijk eenvoudig. Als de nullijn voor lerarensalarissen wordt gehanteerd, wordt er netto bezuinigd op het voortgezet onderwijs. Een coalitie van VVD, CDA en PVV zal zoals het er nu uitziet deze route bewandelen, omdat zowel VVD als CDA de nullijn willen hanteren. Dit zal leiden tot een netto bezuiniging op het voortgezet onderwijs die eind 2015 oploopt tot enkele honderden miljoenen per jaar.

Paars Plus daarentegen zal waarschijnlijk niet de nullijn hanteren voor lerarensalarissen, omdat PvdA, D66 en GroenLinks hiertegen zijn. Deze coalitie investeert daarnaast volgens de verkiezingsprogramma’s ook een aanzienlijk groter bedrag in het voortgezet onderwijs. Dit leidt tot een netto investering die eind 2015 oploopt tot enkele honderden miljoenen per jaar.

Lumpsum
Beide coalities willen door middel van ombuigingen investeren in (prestatie-) beloning en professionalisering van onderwijspersoneel en in mindere mate in maatregelen tegen uitval. Middelen hiervoor worden gevonden door te bezuinigigen op de lumpsum (VVD, D66, PvdA), op de huidige doelsubsidies (VVD, PvdA, Groenlinks) of op zorgleerlingen (VVD, CDA).

Een Paars Plus kabinet zal waarschijnlijk gaan bezuinigen op de lumpsum. De PvdA doet dit onder de noemer ‘vereenvoudigen bekostiging’. De VVD en D66 willen de lumpsum verlagen onder het mom van ‘afschaffen bekostiging fusieprikkel vo’. Het vorige kabinet wilde dat aanvankelijk ook, maar zag daar van af toen duidelijk werd dat juist kleine scholen moeten sluiten die nu door grotere besturen overeind worden gehouden.

De kans dat op de lumpsum wordt gekort lijkt kleiner bij een kabinet VVD, PVV en CDA, omdat van deze partijen alleen de VVD dit expliciet noemt. Daarentegen is het waarschijnlijker dat wordt bezuinigd op leerlingenzorg. De VVD wil zelfs ongeveer 25% bezuinigen op totale kosten voor zorgleerlingen (primair, voortgezet en speciaal onderwijs). Gratis schoolboeken liggen onder beide coalities onder vuur, door VVD, D66, Groenlinks en PVV.

Meer informatie
Hedde Rijkes