Schoolleiders zijn volop in beweging

De week van 21 t/m 25 september

Net een paar uur terug uit een warm en bruisend Rome, begin ik met het verslag van de opgedane ervaringen en meegekregen conclusies. Afgelopen twee dagen vergaderde de stuurgroep van het Europese LISA-project, deze keer in Rome. Onze Italiaanse zusterorganisatie trad op als gastheer en zorgde voor een prima voorbereiding en uitvoering. LISA staat voor Leadership Improvement for Students Achievement. Met andere woorden: onderzoek naar het effect van (school)leiderschap op de leerresultaten.

Nederland is voorzitter van het project. Samen met enkele wetenschappers mocht ik de eerste resultaten presenteren en voorzichtig alvast wat conclusies trekken. Eén daarvan is dat leiderschapstijlen van schoolleiders sterk in beweging zijn. Een aanpak die gisteren succesvol was, werkt nu niet meer.

Stijlen die in belangrijkheid lijken te winnen, zijn de z.g. 'Entrepreneurial style' en de 'Instructional Leadership style'. Veel docenten -en in het verlengde daarvan de leerlingen- doen het goed bij deze vormen van leiderschap en dat vertaalt zich dan weer in betere leerresultaten.

Steeds meer aandacht voor leiderschap
Toch waren het niet de droge onderzoeksresultaten of de gekleurde grafieken die de betrokkenheid en het enthousiasme losmaakten. Dat werd veroorzaakt door de overtuiging van alle schoolleiders om in hun school steeds meer en steeds gerichter aandacht te schenken aan leiderschap, aan sturing, aan ambities en op zoek te gaan naar die stijl die bij hun school en hun aanpak past.

Schoolleiders zijn richtingwijzer en gids, zowel voor hun docenten als voor hun leerlingen. En schoolleiders zien ook steeds meer de Europese dimensie hiervan. Onze leerlingen zijn de Europese burgers (misschien moet je zelfs zeggen: de global workers) van een nieuwe eeuw.

Dat is een eeuw met grote uitdagingen en enorme bedreigingen, maar ook met kansen en verwachtingen. Daaraan een bijdrage leveren, geeft energie en levert inspiratie. Helemaal als je dat doet met collega’s uit heel veel verschillende landen. Ik kan er weer even tegen.

Kenniskring Professionalisering
Toch hoef je niet de grens over om schoolleiders te treffen die met enthousiasme spreken over leiderschap. Woensdag was ik aanwezig bij de start van de kennisgroep ‘Professionalisering’. Deze groep van 25 schoolleiders gaat het bestuur van de VO-raad adviseren over de professionalisering van onze sector: wat zijn -in het licht van de grote vragen en uitdagingen voor het onderwijs- de eisen die we moeten stellen aan het leiderschap in onze scholen?

Ook hier -net als bij mijn Europese collega’s- een grote betrokkenheid, uitgesproken ambities en veel enthousiasme om met deze vragen aan de slag te gaan. En ook hier een sterke focus op het onderzoek naar al die verschillende aspecten van schoolleiderschap en de relatie met schoolontwikkeling en schoolverbetering.

Kennelijk voelen onze mensen in de scholen dat de tijd rijp is voor een omslag. Dat deze tijd vraagt om andere vormen van leidinggeven en nieuwe vormen van leiderschap. Ik beschouw het als een prachtige kans en een gewichtige opdracht om deze breed gedragen ambities en verwachtingen om te zetten in concrete plannen en daden. Dat is ook waar onze docenten en leerlingen in de scholen, en al die verschillende partijen uit de samenleving op rekenen. We hebben weer energie voor maanden!