VO-congres 2012

Op donderdag 15 maart vond in Nieuwegein het jaarlijkse VO-congres plaats met als centrale thema ‘Maak het verschil!’ Voor zo’n duizend congresbezoekers opende bestuursvoorzitter Sjoerd Slagter de bijeenkomst met een feit dat tegelijk de belangrijkste opdracht van het voortgezet onderwijs kenschetst:

“Over twintig jaar bezetten leerlingen die nu bij ons op school zitten de leidende posities. Net als wij nu, staan zij dan voor moeilijke keuzes.”

Verschil maken
Het VO-congres staat de hele dag in het teken van manieren om het verschil te maken. De noodzaak daartoe wordt steeds groter. Door de huidige economische tegenwind, de vaart minderende kenniseconomie en de enorme veranderingen in de leefwereld van leerlingen en de manieren waarop ze leren. Slagter in zijn toespraak: “Het verschil maak je door te kiezen. Wij hebben radicaal gekozen voor het opleiden van een nieuwe generatie. Want de 21e eeuw, die is van onze kinderen en kleinkinderen.”

Waar het gaat om daadkracht op keuzegebied kunnen de leiders en opleiders van nu een voorbeeld nemen aan de ondernemende jongeren van nu. Met hun kenmerkende ongeduld, vragen zij zich af waarom anderen zoveel tijd nodig hebben om keuzes te maken, om door te pakken. En, zegt Slagter: “Ieder jaar dat we wachten met het investeren in een nieuwe generatie schoolleiders en docenten, maakt dat we minder profiteren van de innovatiekracht van jongeren.”

Ambitie delen
Met het bestuursakkoord heeft het voortgezet onderwijs gekozen voor prestatie-afspraken die rechtstreeks raken aan de onderwijskwaliteit: hogere opbrengsten en meer maatwerk. Het voortgezet onderwijs moet de komende tijd nog andere belangrijke keuzes maken. Keuzes die alleen goed gemaakt kunnen worden vanuit een gedeelde onderwijsvisie en een gedeelde ambitie.

Slagter: “Daar unaniem voor kiezen en daar consequenties aan verbinden, dat is de opgave voor onze sector. Daartoe moet je zaken opgeven en delen van je autonomie willen inleveren.” Andere landen kunnen daarbij inspiratie bieden: “Finland kiest voor strenge selectie van docenten, Singapore voor ICT en samenwerking met multinationals als Google en Microsoft.”

Robbert Dijkgraaf: beweging in de kennisordening
Hoofdspreker Robbert Dijkgraaf, voorzitter van de KNAW, vindt het prachtig om te zien “hoe onderzoekend denken in scholen een steeds grotere rol begint te spelen.” Met het oog op de toekomst van Nederland als innovatieve kenniseconomie én op de jongere van nu, ziet Dijkgraaf nog wel mogelijkheden voor verbetering.

Zo wordt de huidige beweging in de traditionele ordening van kennis, in scholen nog niet helder weerspiegeld: “De maatschappij heeft problemen, de school heeft vakken.” Met andere woorden: scholen moeten de ruimte krijgen en nemen om in te spelen op de nieuwe ordening van kennis, door te sleutelen aan tradities en ‘vaste waarden’.

Inspelen op verschillen
Verder blijft het volgens Dijkgraaf zaak dat scholen kennis zó brengen dat deze meer gaat resoneren bij hedendaagse leerlingen. Dijkgraaf: “Blijf zoeken naar verschillende manieren van kennisoverdracht die een verbinding leggen tussen de kennis die je wilt overbrengen en de almaar veranderende leefwereld van leerlingen.” Door verschillende manieren van kennisoverdracht aan te bieden, kunnen scholen nog meer inspelen op diversiteit.

Dijkgraaf hecht aan de verscheidenheid in de wereld en in de klas en de vele manieren waarop leerlingen zich kunnen onderscheiden. Hij hoopt daarom dat scholen ook op dat vlak de ruimte blijven zoeken voor maatwerk en een individuele aanpak. Dijkgraaf: “Er zijn vele ‘assen’ waarlangs leerlingen kunnen excelleren en er zijn vele wegen om als mens op het podium te komen, dat je wilt bereiken.”