Ontwikkeling kosten en bekostiging in 2010 en 2011

Salarisstijging
Voor de loonkosten in 2010 is de salarisstijging met 3% op 1 oktober 2009 de belangrijkste factor. Doordat de salarisstijging zo laat in het jaar heeft plaatsgevonden, is de kostenstijging in 2009 nog beperkt geweest en is het grootste deel van het effect pas in 2010 te zien. Daardoor zijn de kosten hiervan in 2010 ongeveer 2,25% hoger dan in 2009.

Trekkingsrecht
Een tweede maatregel uit de CAO 2008-2010 die leidt tot hogere kosten in 2010 dan in 2009, is het trekkingsrecht van 24 klokuren. Het trekkingsrecht is ingegaan in het schooljaar 2009-2010. Docenten kunnen ervoor kiezen het trekkingsrecht in te zetten voor vermindering van de lestaak, vermindering van overige taken of collectieve inzet, of ze kunnen kiezen voor uitbetaling van het trekkingsrecht. De meeste docenten kiezen voor uitbetaling. Uitbetaling vindt jaarlijks in september plaats. De kostenontwikkeling tussen 2009 en 2010 hangt af van de keuzes van de docenten en van de toerekening van de kosten.

Het is denkbaar de kosten, ondanks uitbetaling in september, wel toe te rekenen aan de diverse maanden van het jaar. De kosten worden geschat op ongeveer 1,0% van de loonsom per jaar. In de periode september tot en met december zijn ze dan zo’n 0,4%, zodat de oploop van 2009 naar 2010 op ongeveer 0,6% uitkomt. Worden de kosten van uitbetaling in september ook aan september toegerekend en laat inderdaad een groot deel van de docenten het trekkingsrecht uitbetalen, dan lopen de kosten tussen 2009 en 2010 een stuk minder op dan 0,6%. In die situatie waren de kosten in 2009 al met een hoger percentage dan 0,4 opgelopen in vergelijking met 2008.

Personele bekostiging
Tegenover deze kostenstijgingen als gevolg van de CAO 2008-2010 staat slechts een magere ophoging van de personele bekostiging. Zoals eerder gemeld (zie www.vo-raad.nl/gemiddelde-personeelslast-voor-2010-opgehoogd) is de gpl alleen voor het jaar 2010 met 1,05% opgehoogd. De verhoging per 1 januari 2010 wordt per 1 januari 2011 weer teniet gedaan.

Bestuurlijk is de afspraak gemaakt dat de extra bekostiging van 2010, in 2011 weer van de bekostiging zou worden afgetrokken, een zogenaamde 'kasschuif'. Afgesproken is dat als voor 2011 de nullijn geldt, deze ‘terugbetalingsverplichting’ doorgeschoven wordt naar 2012.

Nu het kabinet inderdaad voor de nullijn in 2011 heeft gekozen, kunnen we er vanuit gaan dat de terugbetalingsverplichting’ inderdaad doorschuift naar 2012. Dit betekent dat loonruimte 2012 eerst zal worden gekort, waarna pas vanaf 2013 het volledige bedrag van de loonruimte 2012 beschikbaar zal komen. In mei 2011 moet hierover meer duidelijkheid ontstaan. In de samenvattende tabel is een voorbeeld opgenomen en zijn ook indexcijfers te vinden.

Ook een aantal maatregelen uit het Convenant LeerKracht leidt tot hoger kosten in 2010. In de eerste plaats betreft dat de volgende inkorting van de carrièrelijnen per 1 januari 2010.

Gpl-regeling 2010
Verder is het de bedoeling dat scholen buiten de Randstad in 2010 de eerste stap zetten bij de verbetering van de functiemix voor docenten. Begin dit jaar is een aparte gpl-regeling verschenen in relatie tot deze maatregelen (zie www.vo-raad.nl/extra-budget-convenant-leerkracht-toegekend). De gpl voor docenten is met ruim 1% verhoogd. De ophoging van de gpl is voor alle scholen even groot, omdat de doelstellingen bij de functiemix die voor alle scholen gelden, ook bovenop de specifieke doelstellingen voor de Randstadscholen komen.

Doelstellingen Randstadscholen
De specifieke doelstellingen bij de functiemix voor de Randstadscholen betreffen het realiseren van extra LC-functies. Om deze specifieke doelstellingen te realiseren is in 2010 via een aparte regeling 52,2 miljoen euro naar de scholen in de Randstad gegaan (zie ook www.vo-raad.nl/regeling-functiemix-randstad-gepubliceerd). Voor 2011 en 2012 zal in dit kader een vergelijkbaar bedrag beschikbaar zijn. In 2013 zal het bedrag nog met zo’n 8 miljoen euro stijgen, waarna het structurele niveau is bereikt.

Percentage LD-functies hoger
Specifiek relevant voor de functiemix is het percentage LD-functies op 1 januari 2011. Dit percentage moet hoger zijn dan het percentage van de nulmeting. Is dit niet het geval dan kunnen docenten die aan de voorwaarden voldoen een LD-functie claimen. Zie voor een nadere toelichting het recente bericht in VO-update.

Ophoging gpl in 2011
In 2011 zal voor alle scholen een ophoging van de gpl plaatsvinden om de volgende stap bij de functiemix en bij de inkorting van de salarisschalen te bekostigen. De ophoging zal rond de 0,8% van de gpl voor onderwijzend personeel bedragen. Ook in de jaren na 2011 zal de gpl steeds worden opgehoogd voor dit doel. Een schatting van de jaarlijkse percentages vindt u in de samenvattende tabel.

De pensioenpremie is per 1 augustus aanstaande met 1% verhoogd. Aangezien de pensioenpremie maar voor tweederde doorwerkt in de kosten voor werkgevers, omdat tegelijkertijd de FPU-premie is verlaagd en omdat de verhoging maar een deel van het jaar betreft, blijft het kosteneffect voor 2010 beperkt tot 0,15% (zie ook www.vo-raad.nl/stijging-loonkosten-door-wijziging-pensioenpremies). Hier staat geen verhoging van de bekostiging tegenover.

Voor 2011 is hier een duidelijk risico aanwezig. Vanwege de krapte van de kassen van de pensioenfondsen, ook van het ABP, is een (mogelijk tijdelijke) extra premieverhoging per 1 januari 2011 bepaald niet denkbeeldig. Deze kan maximaal 2% bedragen. Een ophoging van de pensioenpremie werkt voor ongeveer de helft door in de loonkosten. Een verhoging van 2% leidt dus tot 1% hogere loonkosten. Het is de vraag of een dergelijke kostenverhoging in de bekostiging zal worden gecompenseerd.

Wat betreft de materiële bekostiging is vooral relevant dat het kabinet de prijsbijstelling over 2010 niet toekent. Dit vergroot het toch al forse tekort op de materiële bekostiging met nog eens 10 tot 15 miljoen euro.

In de tabel bovenaan staat de informatie samengevat. Als u op de tabel klikt, wordt deze groter.