Kwaliteit onderwijshuisvesting

Veel scholen in Nederland beschikken over gebrekkige huisvesting. Gebouwen zijn oud en slecht onderhouden. De meeste scholen beschikken over een slecht binnenklimaat en voldoen niet aan de hedendaagse eisen voor goed onderwijs. Lokalen zijn bijvoorbeeld klein en er is nauwelijks ruimte voor ICT-voorzieningen. Op veel scholen leidt deze gebrekkige huisvesting tot gezondheids- en concentratieproblemen bij leerlingen en docenten, wat weer negatieve gevolgen heeft voor de leerprestaties. Aan deze problemen ligt een aantal oorzaken ten grondslag.

Geen centrale regievoerder met eenduidige belangen
In 1997 werden de verantwoordelijkheden en financiering voor onderwijshuisvesting gedecentraliseerd van het Rijk naar de gemeenten. Het onderhoud voor schoolgebouwen werd vervolgens verder gedecentraliseerd naar de scholen. De gemeenten zijn dus verantwoordelijk voor nieuwbouw en de scholen voor al het onderhoud en verbouwingen. Dit leidt tot tegengestelde belangen: gemeenten hebben belang bij een laag investeringsbedrag. Maar scholen willen liever flink investeren tijdens de nieuwbouw, zodat de kosten voor onderhoud en exploitatie voor hen laag blijven. Het ontbreekt aan één centrale regievoerder, die snel en eenduidig handelt en zich richt op kwaliteit en duurzaamheid.

Gemeenten investeren te weinig in schoolgebouwen
Gemeenten investeren nu ook jaarlijks € 381 miljoen, bestemd voor onderwijshuisvesting aan andere zaken. Dit bedrag loopt waarschijnlijk alleen nog verder op, nu veel gemeenten bezuinigingen tegemoet zien. Sinds het begin van de kredietcrisis is het aantal bouwvergunningen voor schoolgebouwen drastisch gedaald. Ondertussen krijgt de VO-raad veel klachten van scholen over oplopende exploitatiekosten voor schoolgebouwen die eigenlijk vernieuwd moeten worden. Ook investeren scholen na langslepende trajecten te vaak uiteindelijk zelf, omdat gemeenten weigeren hun verantwoordelijkheid te nemen.

Budgetten voor schoolgebouwen ontoereikend
Ook als gemeenten al het beschikbare geld aan onderwijshuisvesting besteden, blijft er een tekort. De normvergoeding die gemeentes krijgen voor nieuwbouw per vierkante meter stamt uit de jaren ’80 en is veel te weinig om te kunnen voldoen aan de meest basale hedendaagse bouwmaatstaven. Meer investeringsbudget is hard nodig. Uit onderzoek van Euroconstruct, een Europees netwerk van bouwadviseurs, blijkt echter dat de investeringen in Nederland tussen 2007-2010 met 26% afnamen, terwijl ze gemiddeld in andere West-Europese landen met 17.5% toenamen.

Ronde tafel
In het najaar organiseert de Tweede Kamer een ronde tafel over het onderwerp huisvesting. De VO-raad zal daar onderstrepen dat de volledige verantwoordelijkheid voor huisvesting bij de schoolbesturen thuishoort. Veel aandacht zal uitgaan naar het gegeven dat gemeenten veel geld dat is bestemd voor onderwijshuisvesting aan andere zaken besteden.