Good practices taal en rekenen

In de tweejarige Erasmus Master Class staat elke dag een van de vijf leergebieden centraal:

• Taal en communicatie
• Wiskunde, wetenschap en techniek
• Maatschappijvakken
• Culturele en kunstzinnige vorming
• Sport en bewegen

Aan de hand van instructies zoeken leerlingen onder begeleiding van een kerndocent iets uit over een onderwerp. De kerndocent leert met de leerlingen mee en kan voor nieuwe deelgebieden van het leergebied een master inhuren die een masterclass verzorgt. Een master kan een collega zijn van binnen de school, maar ook iemand van buiten. In de Erasmus Master Class voelen de leerlingen zich uitgedaagd en laten docenten het beste van zichzelf zien.

Onze tips aan andere scholen

Wie wil vernieuwen moet investeren in ontwikkeling. In de wereld van bedrijven en dienstverlening is dat een normale gedachte, maar een Research & Development budget tref je in de begroting van scholen niet vaak aan. Wil je een docent iets laten bedenken, uitwerken en documenteren, dan moet je denken in eenheden van 100 klokuren per jaar of veelvouden hiervan, met een onderliggende overeenkomst over de verwachte tegenprestatie.

School: Erasmus College
Plaats: Zoetermeer
Schooltype: vwo, gymnasium
Bouwsoort: Onderbouw
Website: http://www.erasmuscollege.nl

In het project SALVO bouwen wiskunde en natuurkunde samen aan een beter begrip rond formules, verhoudingen en verbanden. Het resultaat: aan het einde van de derde klas is de formuleangst grotendeels verdwenen en in de bovenbouw zijn de rekenvaardigheden echt vakoverstijgend geworden.

Leerlingen in klas 3 en 4 vinden het werken met formules en vergelijkingen vaak lastig. Opvallend is dat zij er meestal wel in slagen om de berekening op papier te zetten, maar daarbij hebben ze het gevoel niet goed te snappen wat er aan de hand is. Een formule is voor hen een toverdoos. Het SALVO-team reist het land door om scholen te helpen bij de invoering. Het team bestaat uit de ontwikkelaars van het Freudenthal Instituut, de Gereformeerde Scholengemeenschap Randstad en het St. Bonifatiuscollege . Bekijk het ondersteuningsaanbod op www.salvoproject.nl.

Bekijk hier concrete tips tegen formule angst voor jongens en meisjes.

Onze tips aan andere scholen

Maak gebruik van het aanbod van het SALVO-team om de docenten op uw school ondersteuning te bieden bij de aanpak van deze methode.

School: St Bonifatiuscollege
Plaats: Utrecht
Schooltype: havo, vwo, gymnasium
Bouwsoort: Onderbouw en bovenbouw
Website: http://www.boni.nl
E-mail: science.salvo@uu.nl

In het project worden twee problemen aangepakt die typisch zijn voor het wiskundeonderwijs in het voortgezet onderwijs:

• het gebrek aan maatwerk voor de leerlingen. Daarbij wordt rekening gehouden met hun verschillende capaciteiten en leerstijlen
• het gebrek aan transfer van het geleerde naar andere vakken

Het idee is om de leerling anders te laten leren door wiskundige vaardigheden aan te leren in een zo realistisch mogelijke context en in leertaken via interactieve ICT-toepasingen. Daarbij wordt samengewerkt met een ander vak zoals aardrijkskunde of economie. Het werken met instapcontexten verhoogt de transfer naar andere vakken.

Binnen het wiskunde-onderwijs is tot op heden nog geen systematische aanpak ontwikkeld voor dit ‘onderwijs op maat’, waarbij een leerling leert wat voor zijn beoogde competentie noodzakelijk is en op een wijze die zo goed mogelijk past bij zijn capaciteiten en leerstijl.

Het project bestaat uit lessenseries, die de vorm hebben van een module leerstof van circa 12 uur met de volgende ordening:

• een instapprobleem vanuit het vak aardrijkskunde
• een instaptoets wiskunde + instaptoets leerstijl
• bijpassende leertaken
• toepassen in situaties die passen bij het instapprobleem.

Elke leertaak wordt in hoge mate individueel doorlopen. Daarbij kan de leerling telkens eigen keuzes maken. Het lesmateriaal wordt deels op papier aangeboden en deel via de website van Math4All. Tijdens de instaptoets en bij het toepassen heeft elke leerling een eigen computer nodig.

Binnen het project zijn vier experimenten uitgevoerd (twee per deelnemende school) in oktober/november 2005 en 2006.

Onze tips aan andere scholen
Om het project te laten slagen is een goede afstemming nodig tussen de secties aardrijkskunde en wiskunde. Natuurlijk is een goede voorbereiding noodzakelijk. Voor de leerlingen bestaat die onder andere uit het opdoen van enige kennis van excel.

School: Koninklijke Scholengemeenschap Apeldoorn
Contactpersoon: Sjoerd Schaaf (KSG) en Tom Merkx (Scalamedia)
Plaats: Apeldoorn
Schooltype: vmbo, havo, vwo
Bouwsoort: Onderbouw en bovenbouw
Website: www.ksg-apeldoorn.nl

Hoe kun je een moeilijk onderdeel van de wiskunde leuker en makkelijker maken? Het St. Michael College heeft de oplossing: algebra oefenen binnen een Elektronische Leer Omgeving (ELO). Zo kunnen leerlingen tijd- en plaatsonafhankelijk oefenen met onderwerpen als vergelijkingen en differentiëren.

Leerlingen krijgen van de computer ‘intelligente feedback’ op hun antwoorden. Docenten kunnen de resultaten binnen de ELO bekijken en gebruik maken van alle andere voordelen van een ELO. Deze methode maakt het leren van wiskunde leuker, beter en nuttiger. Leerlingen bereiken een hoger niveau en kunnen naar eigen inzicht net zo veel (of weinig) oefenen als nodig is. Voor meer informatie zie www.galoisproject.nl.

Onze tips aan andere scholen
Laat innovatie van onderop ontstaan en stimuleer het van bovenaf. Maak de innovatie zo dat andere scholen er ook iets aan hebben.

School: St. Michael College
Plaats: Zaandam
Schooltype: havo, vwo
Bouwsoort: Onderbouw en bovenbouw
Website: www.stmichaelcollege.nl

Op het St. Michaël College levert ICT een positieve bijdrage aan het wiskundeonderwijs. Voorwaarde is dat er mogelijkheden zijn om de voortgang van een leerling te bewaken.

De huidige elektronische leeromgevingen (ELO’s) zijn onvoldoende geschikt. Enerzijds worden resultaten te summier opgeslagen. Anderzijds hebben de ELO’s weinig ondersteuning van Computer Algebra Systemen (CAS), waardoor er geen intelligente feedback wordt gegeven.

In dit project wordt onderzocht op welke wijze de voortgang van leerlingen in een ELO intelligent kan worden getoetst, geregistreerd en geëvalueerd. Vervolgens wordt een CAS aan een ELO gekoppeld en in de onderwijspraktijk geïmplementeerd. Uitgangspunten van het te ontwikkelen systeem zijn:

• De leerling moet zichzelf op elk moment en plaatsonafhankelijk kunnen toetsen
• Opdrachten worden voor een deel willekeurig gegenereerd
• Het antwoord en het proces er naartoe worden opgeslagen
• De leerling ontvangt intelligente feedback

Het project maakt gebruik van technologieën die in het Hoger Onderwijs en in het buitenland worden gebruikt en van bestaande applets van het Freudenthal Instituut. Met dit Instituut wordt in dit project samengewerkt. Het Amstel Instituut is als derde betrokken. Het Amstel Instituut heeft ervaring met CAS in het Hoger Onderwijs. Door gebruik te maken van “open source”-software en van een internationale standaard voor e-learning en toetsing, wordt het ook voor derden mogelijk om de projectresultaten te gebruiken.

Onze tips aan andere scholen
Maak gebruik van de diverse talenten van mensen die al binnen de school zijn: grassroots en bottom-up.

School: St. Michaël College
Contactpersoon: Dhr. C.Bokhove
Plaats: Zaandam
Schooltype: havo, vwo
Bouwsoort: Onderbouw en bovenbouw
Website: www.stmichaelcollege.nl

Waarom, zo luidt de vraag, was iedereen boos op deze dominee uit Florida? De brugklassers kunnen kiezen uit vier antwoorden. Sommige kinderen weten dat hij korans wilde verbranden. Anderen hebben geen idee, maar scoren wel goed op een rekenopgave. De Brugklas Brain Battle (BBB) van het Markland College in Oudenbosch startte ooit als een noodgreep om een openstaand uur in te vullen. Maar inmiddels wordt de BBB wekelijks ingeroosterd en krijgen leerlingen hiervoor een cijfer op hun rapport.

Alle brugklassers, van lwoo tot en met vwo, doen mee. De ongeveer 45 vragen, vaak geïllustreerd met grappige plaatjes, toetsen hun reken- en taalvaardigheden en kennis van actualiteiten. Elk onderwijstype krijgt vragen op het eigen niveau. Alleen de actualiteiten zijn voor iedereen hetzelfde.

De havisten en vwo-ers krijgen in de loop van het schooljaar deze vragen echter in het Engels voorgeschoteld. De leerlingen werken samen in kleine groepjes. Na afloop kijken ze elkaars antwoorden na en na elke periode wordt per onderwijstype het winnende team bekendgemaakt. Voor de volgende ronde worden nieuwe groepen samengesteld.

“Onze doelen zijn om de kinderen te leren samenwerken en de basisvaardigheden voor taal en rekenen er beter in te slijten”, zegt docent en organisator Harry Barten. Daarnaast moet de battle het logisch nadenken én volgen van de actualiteiten een impuls geven.

Tot nu toe heeft de school de effecten niet systematisch gemeten. Barten: “Maar we zien wel degelijk dat de reken- en taalregels beter blijven hangen. Kinderen houden de actualiteiten ook beter bij. Ze zijn heel enthousiast.”

De school wil de battle op termijn doortrekken naar de tweede klassen en ook leerlingen gaan aanmoedigen om vragenrondes samen te stellen. De initiatiefnemers willen de battler uitbouwen tot vaste ondersteuning van de reken- en taallessen. Wellicht dat een semi-commerciële opzet, bijvoorbeeld door uitgave van de methode en bijbehorende vragenrondes, de toekomst van de BBB verder kan verzekeren.

School: Markland College
Contactpersoon: Dhr. H. Barten
Plaats: Oudenbosch
Schooltype: Praktijkonderwijs, vmbo, havo, vwo, gymnasium
Bouwsoort: Onderbouw
Website: http://www.markland.nl