De VO-raad is de sectororganisatie voor het voortgezet onderwijsGevolgen van mogelijke coalities voor het VO
juni 2010
De stemmen zijn geteld, de tijd van formeren is begonnen. Wat valt te verwachten van een nieuw kabinet? Hoe wordt er geïnvesteerd of bezuinigd op het voortgezet onderwijs? Afhankelijk van een coalitie Paars Plus (VVD, PvdA, D66 en Groenlinks), aangemerkt als meest waarschijnlijke coalitie, of een coalitie VVD, CDA en PVV zijn de waarschijnlijke maatregelen in kaart te brengen.
De VO-raad roept de Tweede Kamer op de reeds aangenomen motie van Groenlinks om wél loonruimte voor leraren beschikbaar te stellen te effectueren. Daarnaast verzet de VO-raad zich tegen bezuinigingen op de lumpsum. De bezuiniging ‘fusieprikkel bekostiging vo’ (VVD, D66) is door de Tweede Kamer verworpen in 2007, omdat bleek dat kleine scholen daardoor zouden moeten sluiten. Het is onbegrijpelijk dat VVD en D66 dit bezuinigingsvoorstel nu weer uit de kast trekken.
Als de nullijn voor lerarensalarissen wordt gehanteerd, wordt er netto bezuinigd op het voortgezet onderwijs. Bij een coalitie van VVD, CDA en PVV is deze bezuiniging waarschijnlijk, omdat zowel VVD als CDA de nullijn willen hanteren. Deze coalitie komt daarmee op een netto bezuiniging van ongeveer 200 miljoen op het voortgezet onderwijs.
Paars Plus daarentegen zal waarschijnlijk niet de nullijn hanteren voor lerarensalarissen, omdat PvdA, D66 en GroenLinks hiertegen zijn. Deze coalitie investeert volgens de verkiezingsprogramma’s een aanzienlijk groter bedrag in het voortgezet onderwijs, waardoor de netto investering structureel rond de 200 miljoen uitkomt.
Onderstaande voorspellingen laten het al dan niet hanteren van de nullijn buiten beschouwing.
Paars plus
Een kabinet van VVD, PvdA, D66 en Groenlinks investeert volgens de verkiezingsprogramma’s structureel ongeveer 200 miljoen extra in het voortgezet onderwijs. Deze investeringen zijn met name gericht op professionalisering en prestatie- of groepsbeloning van leraren. Daarnaast buigen de partijen middelen om. Bezuinigingen op de lumpsum (‘afschaffen fusieprikkels’ of ‘ vereenvoudigen bekostiging’) en doelsubsidies worden omgezet in investeringen in leraren of maatregelen tegen voortijdig schoolverlaten.
Daarnaast zal Paars Plus streven naar regelmatige toetsing en naar kop- en voetklassen voor met name taalachterstanden. Meer LOB in het vmbo en meer ruimte voor VM2-trajecten zijn ook waarschijnlijk. Deze coalitie wil dat de inspectie de toegevoegde waarde van scholen gaat meten, waar dan prestatiebekostiging van scholen aan gekoppeld kan worden.
Conflictpunten tijdens de formatie gaan (naast de nullijn) over het afschaffen van de gratis schoolboeken, wat VVD, D66 en Groenlinks willen. Ook de maatschappelijke stage ligt onder vuur door VVD en D66. Het ligt in de lijn van de verwachting dat een half miljard bezuinigingen op zorgleerlingen die de VVD voorstelt binnen de coalitie op verzet kan rekenen. Ook mogen we verzet verwachten van de liberale partijen op het voorstel van de PvdA om gemeenten doorzettingsmacht te geven over segregatie.
CDA, VVD en PVV
Een kabinet van CDA, VVD en PPV zal, als we de verkiezingsprogramma’s aanhouden, in totaal ongeveer 50 miljoen investeren en 150 miljoen ombuigen (mits de nullijn niet wordt gehanteerd). Deze middelen komen met name terecht bij prestatiebeloning van leraren en professionalisering van het docentencorps. De coalitie staat positief tegenover schakel- kop- en voetklassen en geeft ruimte voor VM2-trajecten en vakscholen. Bezuinigingen op zorgleerlingen zijn waarschijnlijk, omdat dit de wens is van VVD en CDA.
Conflicten tijdens de coalitieonderhandelingen lijken zich af te tekenen over de gratis schoolboeken, die zowel VVD als PVV willen afschaffen en CDA niet. Afhankelijk van de opstelling van de PVV kunnen we ook verwachten dat de maatschappelijke stage onder vuur ligt. Ook hebben CDA en PVV geen bezuinigingen opgenomen op doelsubsidies, terwijl er bij de VVD (voor alle onderwijssectoren samen) 300 miljoen ingeboekt staat. Het CDA en de PVV hebben ook geen bezuiniging op de ‘fusieprikkel bekostiging vo’ opgenomen.
Meer informatie
Hedde Rijkes
NB Bovenstaande bedragen zijn gebaseerd op berekeningen naar aanleiding van Bijlage K van de doorrekening van de verkiezingsprogramma's van het CPB (zie download in rechterkader). Er is daarbij een schatting gemaakt van de waarschijnlijke vo-component van maatregelen die meerdere onderwijssectoren bestrijken. Politieke fracties kunnen andere verdelingen aanhouden.