Het regeerakkoord Rutte-Verhagen

3 oktober 2010

Het kabinet Rutte-Verhagen staat binnenkort op het bordes. Hoe ziet het overheidsbeleid er de komende vier jaar uit als het aan dit kabinet ligt? Allereerst valt op dat er netto wordt bezuinigd op het voortgezet onderwijs. Ondanks de bewering van Rutte dat er wordt geïnvesteerd in onderwijs, laten berekeningen toch echt andere voornemens zien. In totaal tellen wij €165 miljoen aan investeringen in het voortgezet onderwijs, tegenover maar liefst €337 miljoen aan bezuinigingen. Een netto bezuiniging van ongeveer €170 miljoen dus.

De bezuinigingen treffen onder andere zorgleerlingen en de loonruimte in 2011. Veel moet ook efficiënter volgens het nieuwe kabinet: een flinke bezuiniging wordt gekoppeld aan minder profielen havo/vwo en ook wordt gekort op leermiddelen en op de lumpsum in het kader van snellere doorstroom en vereenvoudiging van het bekostigingsmodel. Investeringen behelzen vooral middelen voor prestatiebeloning en professionalisering van onderwijspersoneel. Zie onderaan dit bericht een overzicht van de voorgenomen investeringen en bezuinigingen.

Opvallend is dat Actieplan Leerkracht wordt voortgezet en ronduit positief is dat staat genoemd dat scholen meer ruimte krijgen om het onderwijsproces in te richten. Ook worden VM2-trajcten uitgebreid en wil Rutte-Verhagen doelsubsidies zoveel mogelijk in de lumpsum laten indalen. Een kritische noot is bij dit laatste overigens wel op zijn plaats, want men wil een aanzienlijk deel van de doelsubsidies eerst wegbezuinigen.

Verder valt op dat hoewel de VVD in het verkiezingsprogramma heeft gepleit voor het afschaffen van de gratis schoolboeken en de maatschappelijke stage, hierover niets is opgenomen in het regeerakkoord. Ook wordt met geen woord gerept over onderwijshuisvesting, ondanks het feit dat het CDA in het verkiezingsprogramma pleit voor zeggenschap over schoolgebouwen voor schoolbesturen en ook de VVD eerder heeft verklaard hier sympathiek tegenover te staan.

De tekst van het regeerakkoord in bullets

• “De basis op orde, de lat omhoog”.
• “Om te komen tot meer excellent onderwijs is meer structuur en focus op kennis nodig.”
• De invoering van Passend Onderwijs wordt voortgezet.
• LWOO en PRO worden gebudgetteerd.
• Het aantal profielen in HAVO en VWO wordt teruggebracht.
• Exameneisen worden (verder) aangescherpt om diploma-inflatie te voorkomen.
• Scholen krijgen meer ruimte om het onderwijsproces in te richten.
• Er wordt ingezet op het versnellen van excellente leerlingen en het tegengaan van vertraging.
• Specifieke subsidies zullen zo veel mogelijk worden omgezet in lumpsum.
• Er wordt toegewerkt naar een absolute kwaliteitsnorm waarbij de toegevoegde waarde (leerwinst) zwaarder meeweegt. Scholen kunnen ook het predicaat excellent verdienen.
• Er komen verplichte leerlingvolgsystemen met uniforme toetsen.
• Er komt meer ruimte voor prestatiebeloning, zowel van personen als van teams.
• Docenten en schoolleiders krijgen een scholingsplicht.
• Er komt meer ruimte voor extra lessen en een passend aanbod voor hoogbegaafdheid.
• Plusvoorzieningen en wijkscholen zullen structureel gefinancierd gaan worden.
• De gebouwen, infrastructuur en faciliteiten in het onderwijs worden in weekeinden en vakanties meer gebruikt voor opleidings- en scholingsactiviteiten zoals zomerscholen en leven lang leren-activiteiten.
• Aan de vrijheid van onderwijs zoals gewaarborgd door art. 23 Grondwet, wordt niet getornd.

• Het programma Leerkracht van Nederland wordt voortgezet.

• Binnen een jaar komt de sector met een beroepsregister waarbij de inschrijving is gekoppeld aan een periodiek bijscholingsvereiste.
• De kwaliteitsverhoging van de lerarenopleiding wordt voortgezet.
• Het kabinet komt met een actieplan tegen laaggeletterdheid.
• Ouders zijn mede verantwoordelijk (ook financieel) voor de taalontwikkeling van hun kinderen.
• De aansluiting tussen de verschillende vormen van onderwijs wordt verbeterd.
• De keuze voor pakket, loopbaan of studie wordt vereenvoudigd, onder meer door doorlopende leerlijnen, het volgen van lessen en colleges in vervolgonderwijs en studiekeuzegesprekken.
• Scholen gaan roosters zonder tussenuren maken en voorkomen lesuitval.
• Het aantal voortijdig schoolverlaters wordt door het programma “Aanval op de uitval” teruggebracht tot hoogstens 25.000.
• VM2-experimenten worden voortgezet en uitgebreid.
• De drempelloze instroom in MBO-2 verdwijnt.
• Overhead in het onderwijs wordt beperkt.
• (Zeer) zwakke scholen die hun onderwijsproces niet binnen 1 jaar op orde hebben worden gesloten.
• Bij de beoordeling weegt eveneens zwaar hoe scholen aandacht geven aan integratie. Scholen worden gestimuleerd contracten te sluiten met ouders over bijvoorbeeld het meedoen aan oudergesprekken, tegengaan van verzuim en spijbelen, fatsoenlijk gedrag en het spreken van Nederlands op school.
• Het kabinet streeft naar meer sportlesuren in basis-, beroeps- en voortgezet onderwijs.
• “Uit onderzoek is gebleken dat het islamitisch onderwijs zwakke kanten kent qua bestuurskracht, onderwijskwaliteit, burgerschapsvorming (rechtsstaat) en rechtmatigheid van de besteding van middelen. Uit onderzoek is verder gebleken dat ook scholen met een radicaal vernieuwend onderwijsconcept deze problemen kennen. Deze scholen zullen dus sneller met sluiting geconfronteerd worden. Bij de beoordeling weegt eveneens zwaar hoe scholen aandacht geven aan integratie.”

Investeringen en bezuinigingen

Klik op de afbeelding voor de cijfers. Ongeveer 2/3 van deze bedragen moeten in 2013 zijn gerealiseerd.

Noot: De basis voor de getallen zijn pagina 15 en pagina 25 van bijlage II van het regeerakkoord (en pagina 8 waar het gaat om doelsubsidies). In zoverre bedragen daar zijn gekoppeld aan meerdere sectoren, is gewicht toegekend voor het voortgezet onderwijs op basis van de verdeling op de betreffende, of vergelijkbare, post binnen de huidige Rijksbegroting. Het gaat dus om schattingen, omdat de bedragen niet altijd naar sector zijn gespecificeerd . In het kader rechts vindt u de betreffende pagina’s van Bijlage II. Niet opgenomen in de tabel zijn de bezuinigingen op het gemeentefonds (€ 1,35 miljard), die gemeenten nog kunnen doorberekenen aan scholen.