Politieke tendensen

De meest 'kansrijke' maatregelen in de verkiezingsprogramma’s zijn volgens het CPB de prestatiebeloning van leraren, voortijdig schoolverlaten en scholing van leraren. PvdA en GroenLinks zetten het meest in op deze maatregelen, gevolgd door D66.

Het CPB ziet de invoering van prestatiebekostiging als grote kansrijke maatregel (VVD en PvdA), omdat het scholen op budgetneutrale wijze prikkelt om de prestaties van hun leerlingen te verbeteren.

D66 zet eveneens in op kansrijke maatregelen, maar kiest voor maatregelen met een relatief lage effectiviteit. De SGP onderscheidt zich door een relatief grote ombuiging. Zij zet in op een efficiencykorting van de lumpsum van 1,1 miljard euro, een maatregel die alleen haalbaar is via klassenvergroting in het onderwijs. Dit brengt budgettair veel op maar resulteert uiteindelijk in een klein negatief effect op de arbeidsproductiviteit.

Het oordeel van het CPB sluit aan bij de VO-investeringsagenda, waarin een hoger rendement, flexibelere arbeidsvoorwaarden en scholing van leraren belangrijke elementen zijn. Ook prestatiebekostiging ligt in lijn met de VO-investeringsagenda, waar wordt gepleit voor prestatieprikkels in de bekostiging.

Kwaliteit docenten
Bijna alle verkiezingsprogramma’s benadrukken het belang van goede leraren in het algemeen en de noodzaak tot bijscholing in het bijzonder. CDA, VVD, PvdA, D66 en Groenlinks willen bij- en nascholing van docenten verder stimuleren. De Christenunie noemt dat leraren ook in eigen tijd kunnen professionaliseren. Groenlinks en D66 willen een hogere beloning voor leraren die les geven aan veel leerlingen met achterstanden. VVD, PvdA en SP willen betere lerarenopleidingen.

Doorstroom
Ook spreken bijna alle partijen zich uit over het belang van soepele doorstroming tussen onderwijstypen (vmbo-havo-vwo). Sommige partijen (PvdA, Groenlinks) spreken zich daarbij uit voor brede brugklassen, met name voor vmbo-tl en havo. Een meerderheid van de partijen wil de VM2-trajecten ruim baan te geven. Het CDA noemt ook dat de tijd tussen eindexamen vmbo en start mbo teruggedrongen moet worden.

Taal
Veel partijen zijn voorstander van kopklassen en voetklassen om taalachterstanden in te lopen voordat aan het voortgezet onderwijs wordt begonnen. Het belang van een focus op taal en rekenen wordt breed gedragen, al mag het volgens de partijen niet ten koste gaan van de socialiserende functie van het onderwijs.

Fusies
Segregatie en de grootte van onderwijsinstellingen krijgen de nodige aandacht. Naast de bekende fusietoets (en defusietoets) spreken enkele partijen zich uit tegen fusieprikkels in de bekostiging (D66 en VVD). De PvdA stelt voor dat bekostiging ook via vestigingen in plaats van via schoolbesturen kan lopen. De PVV wil helemaal geen fusies meer.

Segregatie
Wat betreft segregatie wil de PvdA doorzettingsmacht voor de gemeente om samenwerking tussen scholen tot stand te brengen. GroenLinks wil een plicht voor gemeenten en scholen om niet-vrijblijvende afspraken te maken. Het CDA vindt dat kwaliteit leidend moet zijn in deze discussie. De SP wil scholen en gemeenten ‘helpen’ om gemengde scholen te krijgen.

Financiën
Een steeds groter gedeelte van de Tweede Kamer wil doelsubsidies zoveel mogelijk in de lumpsum te laten indalen (CDA, D66 en Christenunie). De VVD ziet in doelsubsidies met name een mogelijkheid om te bezuinigen, maar is gezien eerdere stemmingen in de Tweede Kamer ook niet wars van lumpsum ten faveure van doelsubsidies.

Wat betreft huisvesting noemt het CDA voorstander te zijn van doordecentraliseren van de huisvestingsmiddelen. D66 noemt dat gemeenten het geld moeten uitgeven dat ze voor huisvesting ontvangen.

Een aantal kleinere partijen wil overhead maximeren (Groenlinks en D66), overreserves van scholen afromen (D66) en schoolkosten maximeren (SP, D66).

Zwakke scholen
Als het aan de PvdA, de VVD, D66 en GroenLinks ligt worden er maatregelen genomen op het gebied van zeer zwakke scholen. Al deze partijen noemen, net als de PVV, dat ze sneller dicht moeten. De PvdA vindt dat besturen van zeer zwakke scholen geen nieuwe scholen mag stichten. Ook moet harder worden opgetreden tegen spijbelen (VVD, D66, Christenunie).

Passend onderwijs
Behalve de SP lijken alle partijen door te willen met Passend Onderwijs. De PvdA wil daarbij jeugdzorg en Passend Onderwijs beter afstemmen, de VVD naar een betere verdeling van middelen voor zorgonderwijs versus regulier onderwijs en het CDA naar budgetfinanciering.

Onderwijsinspectie
De ‘paarse’ partijen (PvdA, VVD, D66) willen bovendien de meetmethode van de inspectie op de schop. De PvdA en de VVD willen de ‘objectieve toegevoegde waarde’ van scholen meten. D66 wil juist een absolute kwaliteitsnorm die voor alle scholen geldt. D66 wil een sterkere onderwijsinspectie, de VVD een kleinere inspectie in de vorm van een objectieve onderwijskamer.

Acceptatieplicht
De PvdA, SP, D66 en Groenlinks spreken zich uit ten faveure van een acceptatieplicht voor bijzondere scholen. Het CDA, de Christenunie en de SGP zijn tegen. Alles hangt hierbij dus af van de opstelling van de VVD en de PVV. Eerstgenoemde partijen pogen een wetsvoorstel over de acceptatieplicht nog voor de zomer door de Tweede Kamer te loodsen.

Opvallende voorstellen
Het CDA wil dat scholen alleen middelen voor achterstandenbeleid ontvangen als ze participeren aan taaltoetsen.

De VVD wil dat leerlingen 3 uur per week sporten en de mavo in ere herstellen.

D66 wil vmbo-gl afschaffen en vmbo-bb en vmbo-kb meer differentiëren. Bovendien wil de partij een bonus voor vmbo-scholen als hun leerlingen in het vervolgonderwijs een diploma halen en leraren exacte vakken en in achterstandswijken extra belonen.

De SP wil leraren binnen 2 jaar bevoegd en lerarensalarissen landelijk vaststellen en alle schoolmanagers ook voor de klas laten staan.

Groenlinks wil een nationaal onderwijsakkoord over begeleiding van leerlingen.

De PVV wil dat alle schoolleiders een opleiding daartoe hebben afgerond, wil islamitische scholen sluiten en de Nederlandse vlag op scholen laten wapperen.

Terug naar startpagina VerkiezingenVO>>