Q&A bij het protocol 'Onderwijs tijdens corona'

10 januari 2022

N.b. De informatie op deze pagina kan wijzigen n.a.v. de actualiteit. Laatste update: 10 januari 2022.

Op 3 januari 2022 heeft het kabinet, op basis van het advies van het OMT, besloten om met ingang van 10 januari 2022 de scholen volledig open te stellen voor alle leerlingen. Voor de scholen gelden dezelfde afspraken als voor de verlengde kerstvakantie. In deze actuele versie van de Q&A zijn slechts enkele beperkte redactionele aanpassingen gedaan en is – om misverstanden te voorkomen -  de datum aangepast.

Het is aan de school om op verantwoorde wijze fysiek onderwijs voor alle leerlingen te verzorgen en een veilige werkomgeving voor alle medewerkers te realiseren. Indien hiervoor maatwerk nodig is kunnen scholen passende alternatieven toepassen om een veilige leer- en werkomgeving te creëren. 

In de Q&A geeft de VO-raad antwoord op een aantal belangrijke vragen, voortvloeiend uit de besluiten van het kabinet. Dit document wordt continu op basis van nieuwe kennis en inzichten aangepast.

 

TIP: als u deze pagina snel wilt doorzoeken kunt u op een desktopcomputer gebruik maken van de zoekfunctie van uw browser met Ctrl+F of Cmd+F. Er verschijnt dan een zoekvenster waar u het zoekwoord in kunt tikken.

 

Algemeen

Moet er  in de school  1,5 meter afstand worden gehouden?

In de school geldt de afstandsmaatregel tussen volwassenen onderling. Tussen leerling en onderwijspersoneel en tussen leerlingen onderling geldt de afstandsmaatregel niet. Als er externe bezoekers zijn in de school houden die ook 1,5 meter afstand met de medewerkers.
 

Moet in de school een mondneusmasker worden gedragen?

Een mondneusmasker is verplicht voor iedereen die zicht voortbeweegt in de school. Zodra je zit mag het mondneusmasker af. De leraar of onderwijsondersteuner die in de klas rondloopt hoeft geen mondneusmasker op.


Hoe zit het met de basismaatregelen?

Alle basismaatregelen rondom hygiëne zijn nog steeds van kracht: Was je handen regelmatig en blijf thuis bij klachten. In school is goede ventilatie nodig en dienen handcontactpunten regelmatig per dag te worden schoongemaakt. 
 

Is goede ventilatie nog van belang?

Ja.  Op school moet voor ventilatie in ieder geval worden voldaan aan de bestaande regelgeving (Bouwbesluit) en zijn de normen rondom ventilatie uit de Coronavirus Arbocatalogus VO leidend. Indien in één of meer lokalen de ventilatie niet voldoet zorgt de schoolleiding voor een passend alternatief. Kijk voor alle informatie over ventilatie op de website van de VO-raad, Ruimte-OK of op Lesopafstand.


Zijn leerlingen verplicht om op school te komen?

Ja, het uitgangspunt is dat alle leerlingen volledig fysiek onderwijs op school volgen.
Alleen voor leerlingen die in een medische risicogroep vallen, zijn uitzonderingen op deze regel mogelijk.


Moet ik als school een minimum aantal uur les per dag aanbieden?

Uitgangspunt is een ‘normaal’ rooster waarbij alle leerlingen volledig fysiek onderwijs ontvangen. Indien het geven van volledig fysiek onderwijs niet op verantwoorde wijze kan en concessies nodig zijn, kiest de school in overleg met de MR voor een passende oplossing. De school moet in staat zijn de gemaakte keuzes aan betrokkenen uit te leggen.


Kunnen de lessen (live) gestreamd worden?

Ja, leraren mogen hun lessen streamen vanuit het leslokaal waarin ze lesgeven. Thuiszittende leerlingen (bijvoorbeeld zij die vallen in een medische risicogroep of leerlingen die in quarantaine zitten) kunnen op die manier de lessen volgen. Maak over de invulling hiervan afspraken met de betreffende leraren of het lerarenteam.  


Zijn er nog beperkingen bij het geven van lichamelijke opvoeding?

Nee. Lichamelijke opvoeding mag binnen en buiten worden gegeven, met de hiervoor geldende basismaatregelen. Kleedkamers en douches in externe sportaccommodaties mogen worden gebruikt voor lichamelijke opvoeding in het funderend onderwijs. Sportdagen en toernooien worden op dit moment ontraden om contact tussen verschillende klassen te voorkomen. Zie ook kvlo.nl voor het protocol LO voor VO en VSO/PRO.


Hoe omgaan met stages?

Of een stage van een leerling door kan gaan of niet is afhankelijk van de regels die gelden voor de desbetreffende sector/branche waar de stage wordt gelopen. Als die activiteiten doorgaan, kan de stage ook doorgaan. Er is ook een gemeenschappelijk plan opgesteld om leerlingen waar mogelijk te helpen in deze tijd aan een stage te komen.


Mag ik andere activiteiten dan onderwijs, fysiek organiseren?

Teamvergaderingen, oudergesprekken en studiedagen vinden online plaats. Ook introducties van groepen 8 mogen fysiek niet doorgaan of vinden online plaats. Andere activiteiten zoals klassenfeesten, en vieringen mogen wel maar alleen in beperkte groepen en zonder externe bezoekers.


Mogen excursies en schoolkampen worden georganiseerd?

Ja, buitenschoolse activiteiten mogen worden georganiseerd. Alle regels die gelden voor die betreffende locatie dienen te worden nagevolgd. Het is aan de school in overleg met de medezeggenschap om hier een eigen afweging in te maken. Als gevolg van de aanvullende uitwerking van de basismaatregelen per 23 november 2021 wordt geadviseerd hier zeer terughoudend mee om te gaan.


Kunnen externe binnensportlocaties (zoals fitnessruimtes, klimhallen, zwembaden etc.) gebruikt worden, bijvoorbeeld voor clinics en workshops?

Ja. Clinics kunnen op de schoollocatie en/of externe locaties worden georganiseerd als de richtlijnen en maatregelen van de betreffende locatie in acht worden genomen. Als gevolg van de aanvullende uitwerking van de basismaatregelen per 23 november 2021 wordt geadviseerd hier zeer terughoudend mee om te gaan en te beperken tot kleindere groepen. 


Mogen buitenland reizen weer worden georganiseerd?

Ja dat mag. Uiteraard blijven de algemeen geldende coronaregels ook in dit geval van toepassing, en dient men zich te houden aan de voorschriften die gelden op de plaats van bestemming. Voor buitenlandse reizen en reisadviezen kan meer informatie worden gevonden op www.nederlandwereldwijd.nl.
De VO-raad stelt zich op het standpunt nog terughoudend te zijn met buitenlandse reizen. Zie voor meer informatie de Q&A over buitenlandreizen.


Het ministerie van OCW geeft een servicedocument uit met meer informatie. Waar vind ik die?

Het servicedocument is te vinden op de website van de Rijksoverheid en Lesopafstand.

 

Besmettingen en infectiemaatregelen in school

Wanneer voldoe je volgens het RIVM aan de definitie van immuun?

Het RIVM gebruikte de termen immuun en niet-immuun. Het RIVM beleid voor immune en niet-immune personen is echter gelijkgetrokken.


Als ik van een leerling weet dat die niet-immuun is, mag ik deze dan weigeren op de buitenlandse reis?

Nee. Leerlingen kunnen niet worden uitgesloten van een buitenlandse reis die wordt gemaakt als invulling van de onderwijstijd, met als enige reden dat ze geen bewijs van immuniteit kunnen laten zien. Wel moet de leerling zich conformeren aan de regels van het reisverkeer, en aan de regels in het betreffende land.


Moet een school alternatief onderwijs aanbieden voor een leerling die met COVID-19 ziek thuis of in quarantaine zit?

Nee. Scholen zijn niet verplicht om afstandsonderwijs te bieden aan een individuele leerling die kortdurend ziek thuis is, dus ook niet aan de leerling die door een aan COVID-19 gerelateerde ziekte of door quarantaine thuis zit en geen fysiek onderwijs kan volgen.

Wel vindt de VO-raad het belangrijk dat de school een leerling in quarantaine waar mogelijk in staat stelt om de lessen bijvoorbeeld door streaming of via de laptop van een medeleerling mee te kijken en -luisteren. 

Voor leerlingen met een kwetsbare gezondheid die niet naar school kunnen als gevolg van corona dient de school wel verplicht een alternatief onderwijsaanbod te verzorgen.

Door de aanpassing per 19 november 2021 dat huisgenoten, van een op corona positief getest persoon, ook in quarantaine moeten, kan de druk, door ruimer verzuim van leraren en leerlingen, op hybride onderwijs of volledig online onderwijs toenemen. De VO-raad heeft dit gevolg onder de aandacht van het ministerie gebracht.


Moet het meubilair en gebruikte apparatuur tussen de lessen door worden schoongemaakt?

De gangbare hygiënemaatregelen gelden onverkort. Dit betekent dat tafels, stoelen en werkplekken van docenten en leerlingen gedurende de dag regelmatig moeten worden schoongemaakt.


Hoe moet worden omgegaan met de zelftesten?

Het advies is dat iedere medewerker en leerling ongeacht het feit of hij/zij gevaccineerd is, preventief 2x per week een zelftest doet. De testen hiervoor worden door de school gratis ter beschikking gesteld. Bij een negatieve test kan je gewoon naar school, bij een positieve test is het advies je door de GGD te laten testen. Zie ook lesopafstand.nl voor meer informatie over zelftesten in het onderwijs.

Met ingang van 3 december 2021 geldt: bij milde klachten volstaat een zelftest. Het RIVM meldt op zijn website onder milde klachten: neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn, lichte hoest of een verhoging tot 38 graden. Is de zelftest negatief, dan kan men naar school komen. Is de zelftest positief, dan blijft men thuis en wordt geadviseerd om een PCR-test bij de GGD te doen om de besmetting te bevestigen.


Is het verplicht om twee keer per week een zelftest te doen?

Nee, dat is niet verplicht. Het wel of niet uitvoeren van een zelftest is geen voorwaarde voor het wel of niet geven of krijgen van fysiek onderwijs.


Wat moet ik doen als ik meer of juist minder zelftesten wil ontvangen?

Via de aanvraagmodule CoTeRo kunnen aantallen worden aangepast. De twee wekelijkse rijronde met levering van zelftesten wordt vanaf 1 oktober 2021 vervangen door het systeem van zelf aanvragen door de scholen via dezelfde aanvraagmodule.


Wie moet er in quarantaine indien er sprake is van een besmetting met covid-19?

In de volgende situaties blij je thuis:

  • Bij klachten die passen bij corona.
  • Als je positief getest bent op corona bij de GGD.
  • Als je een positieve uitslag had van een zelftest en wacht op de uitslag van de confirmatietest bij de GGD.
  • Als iemand in je huishouden positief is getest op corona.
  • Als je nauw contact hebt gehad met een besmet persoon (minimaal 15 minuten binnen 1,5 meter).
  • Als je terugkomt uit een zeer hoogrisicogebied; zie reizentijdenscorona.rijksoverheid.nl/
  • Als je een melding hebt gekregen via de app CoronaMelder.
     

Het is goed om de regels inzake het BCO en quarantaine regelmatig te verifiëren op de website van het RIVM.


Wat moet een school doen bij een (verdenking van) besmetting?

Het is gebruikelijk dat scholen uitbraken van infectieziekten melden bij de GGD afdeling infectieziektebestrijding. Er geldt een nationaal testbeleid voor covid-19 en daarin is bepaald dat de schoolleider of locatiemanager bij één of meer bevestigde besmettingen met covid-19 dit meldt bij de GGD als zij daarover nog niet door de GGD zijn benaderd.

De school houdt zich bij communicatie over besmettingen op school aan de wet- en regelgeving op het gebied van bescherming van persoonsgegevens/ privacy.


Mag de school bijhouden welke leerling of leraar besmet is met corona?

Nee, dit is niet toegestaan. Een besmetting is een ‘bijzonder persoonsgegeven’ in de zin van de AVG en daar zijn strenge privacyregels aan verbonden. Bovendien is het bijhouden van besmettingen op persoonsniveau een taak van de GGD. We raden aan om goed contact te onderhouden met de GGD.  


Moet de school dicht indien sprake is van besmettingen?

Als er een besmetting plaatsvindt, volgen school, leerlingen en ouders de instructies van de GGD. Of een school dicht moet hangt af van de situatie en is ter beoordeling door de GGD. De beslissing tot een eventuele sluiting blijft uiteindelijk aan de GGD.


Waar dien ik te melden dat ik de school tijdelijk wil sluiten?

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het onderwijsveld hebben afgesproken om tijdelijke schoolsluiting in het primair, voortgezet, en (voortgezet) speciaal onderwijs vanwege het coronavirus landelijk te registreren. Hiervoor heeft de Inspectie van het Onderwijs per 15 oktober 2020 een meldpunt ingericht.

 

OV-afspraken

Gelden de vorig jaar afgesproken OV-regels nog?

Ja, aangezien in veel gevallen alle leerlingen weer tegelijk naar school komen kan er een te grote drukte voor de vervoerders ontstaan waardoor bussen overvol of zelfs niet toereikend zijn. De capaciteit van het OV is op dit moment nog niet op hetzelfde niveau als voor de corona uitbraak.

Op verzoek van stad-, streekvervoerders en NS worden scholen opgeroepen om in ieder geval met de vervoerders, waar zij eerder afspraken mee hebben gemaakt, contact op te nemen en te bekijken welke afspraken er voor de eerstkomende periode te maken zijn. Bespreek, aan de hand van het ‘ Afsprakenkader Veilig Vervoer VO’ met de regionale vervoerder wat en hoe lang er nog gezamenlijke afspraken nodig zijn.

Let op: Het dragen van een mondneusmasker is verplicht in het OV. U wordt verzocht, op verzoek van de OV-vervoerders, deze verplichting met enige regelmaat onder de aandacht te brengen van de leerlingen.
 

Personeel

Welke regels moet ik volgen, die uit het protocol of uit de Coronanorm Arbocatalogus VO?

Regels uit de Arbocatalogus gaan over de gezondheid van de werknemer en zijn leidend. De coronanorm Arbocatalogus kunt u vinden op de website van Voion.


Kan personeel dat behoort tot de risicogroep worden verplicht naar school te komen?

Werknemers uit de risicogroepen hebben de keuze van dit uitgangspunt af te wijken na overleg met de werkgever. Lees op de website van het RIVM over wie tot de risicogroepen behoort.


Wanneer mag ik met voorrang getest worden?

Met ingang van 3 december 2021 geldt: bij milde klachten volstaat een zelftest. Het RIVM meldt op zijn website onder milde klachten: neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn, lichte hoest of een verhoging tot 38 graden. Is de zelftest negatief, dan kan men naar school komen. Is de zelftest positief, dan blijft men thuis en wordt geadviseerd om een PCR-test bij de GGD te doen om de besmetting te bevestigen.

Het kabinet heeft bepaald dat onderwijspersoneel bij wier afwezigheid de continuïteit van het onderwijs in gevaar komt (bv. doordat lessen uitvallen of klassen naar huis moeten worden gestuurd) met voorrang getest kan worden. De werkgever bepaalt wie hiervoor in aanmerking komt en gaat hier terughoudend mee om. Voor testen met voorrang is een verklaring van de werkgever nodig. De medewerker in kwestie kan dan – in principe – op de dag dat de test wordt aangevraagd  worden getest en hoort ook op die dag de uitslag. De medewerker belt hiervoor met het nummer 0800-8101. 

Voor medewerkers uit grensstreken (die wonen in Duitsland/België maar werken in Nederland) is een 088-nummer opgezet zodat ook zij een voorrangsafspraak kunnen maken. Dit nummer is +31 88 220 2700. Het is een 088-nummer, wat betekent dat eventuele kosten voor het maken van de afspraak liggen bij de beller.


Indien een werknemer zorgen heeft of vermoedt dat er sprake is van besmetting door COVID-19, wat word ik als werkgever geacht te doen?

Wijs het personeelslid op het huidige regime waarin duidelijk staat vermeld dat een ieder met klachten niet mag werken en wordt geadviseerd zich direct te laten testen.

Inmiddels heeft iedereen die dit wil een vaccinatie kunnen krijgen. Momenteel geldt het advies voor zowel medewerker als leerling om 2x per week preventief een zelftest uit te voeren ongeacht of men immuun is of niet. Lees meer over zelftesten in het onderwijs.


Als een werknemer in contact is gekomen met een besmet persoon, wat moet diegene doen?

Indien de besmette persoon een huisgenoot is, zullen alle huisgenoten (immuun en niet-immuun) in quarantaine moeten. In het geval een (overig) nauw contact-persoon in contact is gekomen met iemand met COVID-19, dan gaat diegene ook in quarantaine. Als deze persoon geen klachten heeft kan hij/zij zich laten testen tijdens de quarantaineperiode. Dit is mogelijk vanaf de 5de dag nadat die persoon in contact is gekomen met een besmet persoon. Dit kan als u door de GGD of via de Corona Melder App bericht krijgt. Meer informatie hierover vindt u op de website van de Rijksoverheid.

Het is goed om de regels inzake het BCO en quarantaine regelmatig te verifiëren op de  website van het RIVM.


Een werknemer geeft aan dat hij/zij positief getest is op COVID-19 maar geen klachten heeft. Kan deze werknemer op school komen werken?

De werknemer die positief getest is op covid-19 maar geen klachten heeft moet 10 dagen vanaf de testafname thuisblijven in isolatie, omdat hij/zij besmettelijk kan zijn voor anderen.

Zie de website van het RIVM voor de actuele regels over quarantaine en isolatie en in het verlengde daarvan de leefregels op de website van het RIVM.


Kan een personeelslid met een familielid in een risicogroep verplicht worden om fysiek op school les te geven?

Werknemers met gezinsleden/huisgenoten uit een risicogroep komen werken. Dat kan betekenen dat voor deze werknemers, in overleg met de werkgever, aanvullende afspraken gelden zoals het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen of aanpassing van de werkzaamheden.


Wat moet de medewerker doen als deze zelf niet in quarantaine hoeft maar wel zijn/haar eigen kind dat in het PO zit en de medewerker zelf daarom thuis moet blijven?

Wanneer een werknemer thuis moet blijven voor de opvang van een kind wegens quarantaine (niet wegens ziekte van het kind) is in deze situatie calamiteitenverlof mogelijk. Hierbij wordt het loon doorbetaald (artikel 15.1 lid 1 CAO VO). Calamiteiten-verlof is echter alleen bedoeld om bij plotseling opkomende situaties de noodzakelijke voorzieningen te treffen. Het kan hooguit enkele dagen duren. Het biedt dus geen oplossing voor een langere periode waarin het kind thuis moet blijven. Daar is ook geen andere wettelijk voorziening voor.

Het is uiteindelijk aan werkgever en werknemer om dit samen op te lossen (maatwerk). Hoewel de opvang van de kinderen primair een zaak van de ouders is, vragen wij werkgevers in deze uitzonderlijke situatie ook begrip voor werknemers te hebben die er niet in slagen om de combinatie van opvang en werk (volledig) te regelen.


Er wordt bij meerdere onderdelen gesproken over het goede gesprek tussen werknemer en werkgever. Wat houdt dat in?

Diverse regels, bijvoorbeeld als een medewerker niet naar school wil komen uit angst voor een besmetting door COVID-19, zijn niet altijd zwart/wit. Het is van groot belang met elkaar het goede gesprek te voeren en, in dit voorbeeld, de vrees van de werknemer serieus te nemen. In onderling overleg  zul je dan tot een voor beide partijen (werknemer en werkgever) acceptabele afspraak moeten komen. Mocht dit niet goed lukken kan ook de bedrijfsarts nog worden ingeschakeld. 

Als dit vervolgens niet tot een bevredigende oplossing leidt, heeft de werknemer de (wettelijke) mogelijkheid om (op kosten van de werkgever) nog een second opinion te vragen. Deze second opinion vindt plaats met een bedrijfsarts die niet verbonden is aan (de organisatie van) de reguliere bedrijfsarts.


Kan je als werknemer, wonend in België of Duitsland en werkend in Nederland, waarbij Nederland het woongebied heeft aangemerkt als hoog risicogebied, toch komen werken?

Ja, er is geen beletsel om dan te komen werken op school in Nederland.  Voor medewerkers uit grensstreken kunnen afwijkende quarantaine regels gelden. Uiteraard blijven alle andere maatregelen van kracht (blijf thuis bij klachten en laat je testen). 

 

​Vakantie/ reizen

Naar welk land u ook gaat, u kunt er te maken krijgen met coronamaatregelen zoals een quarantaine- of testplicht. Ook kan de situatie in een land snel veranderen. Houd daarom altijd de reisadviezen voor het land of regio in de gaten.


Wat zijn de regels voor ouders en leerlingen die op vakantie zijn geweest in landen met een hoog risico?

Naar welk land u ook gaat, u kunt er te maken krijgen met coronamaatregelen zoals een quarantaine- of testplicht. Ook kan de situatie in een land snel veranderen. Houd daarom altijd het reisadvies per land of regio in de gaten. Bekijk de reisadviezen per land van de overheid.