11 mei 2020

Aandacht voor goede, soepele overgangen tussen het po en vo en het vo en mbo/ho is dit jaar extra belangrijk. Vanwege de coronacrisis hebben veel leerlingen die een overstap gaan maken minder (fysiek) onderwijs genoten, verloopt de eindtoetsing/examinering anders en is het ook moeilijker om alvast een indruk te krijgen van hun nieuwe klas en/of schoolomgeving. Vo-scholen kunnen er in belangrijke mate aan bijdragen dat leerlingen ondanks deze omstandigheden toch een soepele en kansrijke overstap kunnen maken. Ook de bevordering naar een volgende klas in het vo behoeft in dit kader aandacht.

Bevordering binnen het vo

In de huidige omstandigheden hebben alle scholen hun onderwijsprogramma’s, de onderwijstijd en het toetsrooster moeten aanpassen. Dit heeft consequenties voor de wijze waarop aan het eind van het schooljaar overgangsbesluiten genomen gaan worden. Om scholen te ondersteunen op dit vlak, heeft de VO-raad een handreiking opgesteld. Hierin staat hoe een school kan omgaan met het bevorderingsbeleid en het nemen van voortgangsbeslissingen in dit schooljaar.

Overgang po-vo

De overgang van de basisschool naar de middelbare school is voor veel groep 8 leerlingen dit jaar een extra spannende stap. Ook deze leerlingen hebben dit jaar minder fysiek onderwijs genoten op de basisschool, en zij moesten vanaf 11 mei weer aan het (aangepaste) schoolritme wennen. Activiteiten als wendagen, kijkdagen en alvast een dagje meelopen op de nieuwe vo-school hebben daarnaast dit jaar veelal geen doorgang gevonden en ook de start in het vo zal door de coronacrisis anders zijn. 

Verder heeft deze lichting leerlingen geen eindtoets kunnen maken. Hiermee zijn heroverwegingen en bijstellingen van het schooladvies dit jaar niet aan de orde. Het initiële schooladvies dat voor 1 maart gegeven is, is direct het definitieve advies geworden. Voor de meeste leerlingen maakt dit voor het advies niet uit, maar voor een kleiner deel wel. Vorig schooljaar (2018-2019) is bij bijna 9,4% van de groep 8 leerlingen het schooladvies naar boven bijgesteld naar aanleiding van een hogere eindtoetsscore (zo’n 16.000 leerlingen).

De VO-raad vraagt vo-scholen – samen met OCW – daarom om extra aandacht te hebben voor een soepele overgang van po naar vo en om het bieden van kansen bij deze overgang én in het eerste leerjaar nog meer centraal te zetten. Lees ook het nieuwsbericht hierover. 

Welke acties kunnen vo-scholen ondernemen?

Meer aandacht voor warme overdracht

Dit jaar is het nog belangrijker dat scholen intensief informatie uitwisselen over leerlingen en welk type brugklas naar verwachting het beste bij hen past. En dat de po-school het duidelijk aangeeft als zij of de ouders al verwachtten dat de uitslag van eindtoets tot bijstelling van het schooladvies zou leiden. De PO-Raad, VO-raad en Ouders & Onderwijs hebben een formulier ontwikkeld  waarmee po-scholen en ouders bovenstaande informatie kunnen meegeven aan de vo-school, en een plaatsingsadvies voor het soort brugklas kunnen geven. De po-school kan het formulier toevoegen aan het onderwijskundig rapport.
 

Op het Kalsbeek College geven ze dit jaar op deze manier vorm aan de warme overdracht met po. Lees het praktijkvoorbeeld.
Ruimhartige toelating

De minister vraagt scholen ook een ruimhartig toelatingsbeleid te voeren en leerlingen bij wie wordt ingeschat dat een andere schoolsoort beter bij hen past, kansrijk te plaatsen. De minister onderstreept hierbij dat een plaatsing op een ander niveau en eventueel later teruggaan naar het niveau van het initiële advies, door de Inspectie van het Onderwijs niet wordt gezien als afstroom. Wanneer een leerling op het nieuwe niveau blijf, dan telt dit wel mee als opstroom binnen het onderbouwrendement.

Brede brugklassen en afspraken tussen scholen

Scholen kunnen bij de inrichting van hun onderbouw van komend schooljaar nadenken over het aanbieden van (meer) brede en verlengde brugklassen. Zo hebben leerlingen ook als ze al op het vo zitten nog de mogelijkheid om – zonder van klas te moeten wisselen – op de voor hen meest passende plek terecht te komen. Zie ook het aanbod van brede brugklassen 2019/2020– zoals aangeduid in BRON - in uw regio. Ook kunnen verschillende scholen afspraken maken over het overnemen van leerlingen, als er sprake is van een overstap naar een niveau dat niet op de betreffende school wordt aangeboden.

Start- en evaluatiemoment in de brugklas: zit de leerling op de juiste plek

Scholen kunnen overwegen om, als leerlingen na de zomervakantie starten in op de middelbare school, een startgesprek te organiseren met de driehoek leerling-ouders-school. Zijn er bijvoorbeeld – zeker in deze ongewone tijd – belangrijke zaken om mee te nemen? Verwachte onderwijsachterstanden? Denken ouders en de leerling dat de eindtoets nog een verschil had gemaakt?

Daarnaast kan in de loop van het schooljaar een (extra) expliciet evaluatiemoment van het niveau van de leerling worden georganiseerd, voor zover scholen dit al niet doen. Dit kan via een objectief en gestandaardiseerd instrument, bijvoorbeeld een leerlingvolgsysteem-toets.

 

Overgang vo-mbo/ho

Ook voor leerlingen die komend schooljaar de overstap maken naar mbo, hogeschool of universiteit is extra aandacht nodig. Ook voor hen geldt dat zij het afgelopen schooljaar minder (fysiek) onderwijs hebben genoten; daarnaast is hun examen dit jaar anders verlopen en moeten zij zich digitaal orienteren op hun vervolgopleiding en de school waar ze deze opleiding gaan volgen. Ook zullen zij naar verwachting ook een ander soort start kennen in het vervolgonderwijs, waar het onderwijs zolang de coronacrisis voortduurt ook in aangepaste vorm wordt gegeven.

Vo-scholen kunnen eraan bijdragen dat deze leerlingen tot een goede studiekeuze kunnen komen en een soepele overstap kunnen maken. Het is belangrijk om op dit vlak de samenwerking te zoeken met het mbo en hoger onderwijs. En om bij deze partijen ook aandacht te vragen voor het bieden van kansen aan deze jongeren, en voor het belang van goede begeleiding van hen in hun eerste studiejaar.

Welke acties kunnen vo-scholen ondernemen?

Studiekeuze en aanmelding
Vo-scholen kunnen hun leerlingen wijzen op diverse online initatieven die helpen bij het kiezen van een passende studie. Zo kunnen vo-leerlingen op diverse platforms vragen stellen aan studenten en docenten (mbo, hbo en wo) om een beter beeld te krijgen van een opleiding en school. Ook heeft de VSNU tijdelijk onderwijsmateriaal rond diverse wetenschappelijke onderwerpen kosteloos beschikbaar gemaakt voor eindexamenleerlingen; dit kan hen helpen bij de studie-oriëntatie. Daarnaast organiseren veel mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten open dagen en studiekeuzetrajecten op afstand, waarbij leerlingen bijvoorbeeld kunnen chatten met docenten en/of een digitale les of rondleiding kunnen krijgen. 
 
Zie ook de website van het Expertisepunt LOB voor meer tips en voorbeelden rond het op afstand begeleiden van leerlingen bij het keuzeproces. 
Lees daarnaast de voorbeelden van drie decanen op de website van Voortgezet Leren: 'Zó ondersteun je examenleerlingen in hun studiekeuze op afstand'.
 
Deadline voor aanmelding 
Verder is het belangrijk om leerlingen erop te wijzen dat de deadline voor aanmelding voor het vervolgonderwijs dit jaar met een maand is verschoven. Havo- en vwo-leerlingen kunnen dit nog doen tot 1 juni (vmbo’ers moesten zich voor 1 mei aanmelden).