Q&A bij het protocol 'Onderwijs tijdens corona - gedeeltelijke sluiting'

13 januari 2021

Op 12 januari jl. heeft het kabinet het besluit genomen dat de schoolgebouwen in het voortgezet onderwijs tot 9 februari 2021 voor bijna alle leerlingen dicht blijven. Voor de leerlingen die op school komen, geldt dat er tussen leerlingen, tussen leerlingen en personeelsleden, en tussen personeelsleden onderling altijd 1,5 meter afstand bewaard worden. Voor die leerlingen waarvoor de school dicht is, wordt online onderwijs aangeboden. In deze Q&A geeft de VO-raad antwoord op een aantal belangrijke vragen, voortvloeiend uit dit kabinetsbesluit. Dit document wordt continu aangepast op basis van nieuwe kennis en inzichten.

N.b. De informatie op deze pagina kan wijzigen n.a.v. de actualiteit. Laatste update: 13 januari 2021


Vanaf 16 december 2020 zijn de scholen voor het merendeel van de leerlingen overgegaan op online onderwijs. Voor een aantal (groepen) leerlingen geldt een uitzondering, deze leerlingen gaan wel naar school en of opvang.

Vanaf 13 januari 2021 geldt dat ook in het voortgezet onderwijs de regel om tussen leerlingen onderling de 1,5 meter afstand te houden. De geldende afstand tussen leerling en leraar was al 1,5 meter. De maatregel geldt vooralsnog tot en met 8 februari 2021. Op dinsdag 2 februari 2021 wordt door het Kabinet bepaald over een vervolg of herziening van deze maatregel.


Welke leerlingen blijven wel naar school komen en wanneer?

  • Leerlingen die dit schooljaar eindexamen doen, volgen het onderwijsprogramma op school.
  • Voorexamenleerlingen kunnen naar school  voor de afname van schoolexamens;
  • Kwetsbare leerlingen komen naar school voor onderwijs of opvang. De school bepaalt – waar nodig- samen met de gemeente welke leerlingen in deze categorie vallen.
  • Beroepsgerichte lessen in het vmbo, praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs vinden op school doorgang.
     

Scholen hebben dus de verplichting om fysiek onderwijs te geven aan deze groepen leerlingen. De uitzonderingen zijn bewust gemaakt, om deze leerlingen zo optimaal mogelijk les te blijven geven of op te vangen. Het is voor die groepen leerlingen dan ook niet toegestaan om volledig afstandsonderwijs te verzorgen.

Uiteraard kan het zo zijn dat scholen, op advies van de GGD of vanwege organisatorische redenen (bijv. te weinig personeel), geen fysiek onderwijs kunnen verzorgen. Niemand is aan het onmogelijke gehouden.

NB. De scholen voor praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs blijven open vanwege het gegeven dat het merendeel van hun leerlingen bestaat uit kwetsbare leerlingen of leerlingen die beroepsgerichte lessen volgen. Dit betekent dat deze scholen open blijven voor al hun leerlingen, ook voor die leerlingen die niet in een van deze categorieën vallen.
 

Wat is nu precies de regel met betrekking tot afstand houden?

Met ingang van 13 januari geldt de regel dat leerlingen onderling 1,5 meter afstand tot elkaar dienen te houden. De afstand van 1,5 meter gold al tussen leerling en leraar (en tussen leraren onderling). Voor praktijkgerichte lessen in het vmbo en voor alle lessen in het vso en pro geldt dat ingewikkelde situaties kunnen bestaan ten aanzien van afstand houden en dus geldt hier de norm van zoveel als mogelijk afstand houden.
Hoewel de maatregel per direct ingaat hebben scholen de eerste één a twee dagen de ruimte om voorbereidingen te treffen. Daarnaast geldt nog steeds de verplichting om buiten de lessen om een mondkapje te dragen. Lees hierover de toelichting op de mondkapjesplicht.

Geldt het afstand houden ook voor leerlingen in examenklassen?

Ja. Ook hier geldt de 1,5 meter afstand houden. De regel geldt voor alle leerlingen die nu geacht worden fysiek onderwijs te krijgen en die op school aanwezig zijn.

 

Hoe zit het met fysiek onderwijs voor leerlingen in een kwetsbare positie?

Leerlingen in een kwetsbare positie kunnen wel naar school. Het is aan de school, -waar nodig- in overleg met de gemeente, om te bepalen om welke leerlingen het gaat. Net als in het voorjaar gaat het in ieder geval om leerlingen voor wie thuis geen veilige of goede basis is, en nieuwkomersleerlingen. Leerlingen en ouders worden hierover geïnformeerd door de school.

De combinatie van kwetsbare leerlingen, het continueren van het beroepsgericht onderwijs en het fysieke onderwijs voor eindexamenklassen maakt dat een groot deel van de leerlingen van deze scholen voor praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs naar school zal blijven gaan. Hierdoor kunnen die scholen voor praktijkonderwijs en vso besluiten om in z’n geheel fysiek geopend te blijven voor al hun leerlingen. Dit is een beslissing van het bevoegd gezag.
 

Wanneer is een kind kwetsbaar? Wie bepaalt dat en hoe?

  • Het is aan de school om -waar nodig- samen met de gemeente te bepalen welke kinderen zich in een kwetsbare positie bevinden. Het is mogelijk dat die afstemming tussen school en de gemeente in de lockdown van maart al heeft plaatsgevonden.

  • De kinderen waar het om gaat, zijn meestal al bekend bij de scholen, kinderopvangorganisaties en de gemeenten. Zij zorgen er gezamenlijk voor dat kinderen in een kwetsbare positie op school of bij de kinderopvang terecht kunnen.

  • Specifiek voor kinderen in een kwetsbare positie hebben gemeenten een coördinerende rol m.b.t. noodopvang.

  • Hierbij kunnen gemeenten in overleg met Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde Instellingen en jeugdinstellingen beoordelen om welke kinderen en problematiek het gaat en gezamenlijk met de scholen kijken naar een passende (maatwerk)oplossing.

  • Net als in het voorjaar gaat het in ieder geval om leerlingen voor wie thuis geen veilige of goede basis biedt, en ISK-leerlingen.
     

Zijn de groepen leerlingen die in genoemde uitzonderingen vallen verplicht om op school te komen?

Ja, het uitgangspunt is dat leerlingen die in deze groepen vallen  het onderwijs op school volgen. Het gaat dan om leerlingen die schoolexamen doen, leerlingen in de voorexamenklassen die schoolexamens doen en de kwetsbare leerlingen. Scholen dienen een maximale inspanning te doen om fysiek onderwijs alle dagen in de week te realiseren en dat alleen als de GGD adviseert geen fysiek onderwijs te organiseren of dat het niet lukt om het organisatorisch rond te krijgen (bv vanwege besmettingen/ quarantaine onder het personeel) dat hiervan afgeweken kan worden. De Inspectie belt scholen als ze signalen krijgen dat scholen toch hier sterk van afwijken. Voor het onderwijsprogramma dat verplicht op school plaatsvindt heeft de school de verplichting om ongeoorloofd verzuim te melden bij DUO.

Alleen leerlingen die in een medische risicogroep vallen (zoals dat sinds maart het geval is) vallen onder een ander regime. Daarnaast blijven leerlingen die coronagerelateerde klachten hebben thuis, en laten zich testen. Pas nadat zij een negatieve testuitslag hebben komen zij terug naar school.
 

Blijven de scholen voor het praktijkonderwijs open?

De scholen voor praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs blijven open vanwege het gegeven dat het merendeel van hun leerlingen bestaat uit kwetsbare leerlingen of leerlingen die beroepsgerichte lessen volgen. Dit betekent dat deze scholen open blijven voor al hun leerlingen, ook voor die leerlingen die niet in een van deze categorieën vallen.
 

Mogen in havo en vwo ook de praktijkvakken beeldende vorming, techniek op school gegeven worden?

Nee, de uitzonderingen voor de beroepsgerichte lessen is van toepassing op het vmbo (incl. mavo), praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs.
 

Is het een verplichting om de beroepsgerichte lessen in het vmbo fysiek aan te bieden aan leerlingen?

Ja, de school moet de beroepsgerichte lessen ook op een vmbo-school fysiek aanbieden. Voor een groot deel van de beroepsgerichte lessen op een vmbo-school kan het ingewikkeld zijn om het onderwijs goed online aan te kunnen bieden. Deze lessen moeten daarom fysiek op de school gevolgd worden en niet online.

Deze uitzondering is alleen van toepassing op het vmbo (incl. mavo), praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. De schoolsoorten havo en vwo vallen hier dus niet onder.
 

Kunnen leerlingen in het vmbo die toch al fysiek de beroepsgerichte lessen volgen ook  andere vakken fysiek op school volgen?

Nee, de uitzondering om fysiek onderwijs te volgen, geldt -naast de leerlingen die examen doen en kwetsbaar zijn- alleen voor de beroepsgerichte lessen.
 

Mag lichamelijke opvoeding/ gym (LO) doorgang vinden?

Voor lichamelijke opvoeding (LO) waarvoor een externe sportaccommodatie wordt gebruikt kunnen, naast de accommodatie zelf, douches en kleedkamers geopend blijven. Het gaat dus alleen om de situaties waar een externe accommodatie voor onderwijsdoeleinden wordt gebruikt. Kleedkamers en douches mogen ook gebruikt worden indien de school de sportaccommodatie in eigen beheer heeft.

De gymlessen kunnen doorgaan voor examenleerlingen en kwetsbare leerlingen en mogen buiten en binnen worden gegeven. Kleedkamers en douches in externe sportaccommodaties kunnen openblijven voor de lessen lichamelijke opvoeding.

De lessen voor de examenvakken BSM en LO2 kunnen doorgaan voor de examenklassen. De voorexamenklassen kunnen alleen naar school komen voor noodzakelijke schoolexamentoetsen, vanwege de voortgang van het PTA.

Echter omwille van de veiligheid kunnen veiligheidsregio’s nadere maatregels stellen en besluiten nemen, en kunnen GGD-en nadere adviezen geven, afhankelijk van de lokale situatie en accommodatie, waardoor het niet is uitgesloten dat in bepaalde gevallen de gymzalen en of de kleedkamers gesloten blijven.
 

Hoe zit het met ISK-leerlingen?

ISK-leerlingen vallen veelal in de categorie ‘kwetsbaar’ vanwege de taalachterstand. Omdat deze groep vaak vrij omvangrijk zal zijn kan het ISK-onderwijs in zijn geheel fysiek doorgang vinden, als de school stelt op voorhand al dat deze leerlingen ‘kwetsbaar’ zijn.
 

Moet de school vanaf 16 december online lesgeven of kan de school zich richten op de periode vanaf 4 januari 2021?

De maatregelen, zo kort op de kerstvakantie, hebben een forse weerslag op het onderwijs en de school. Het is belangrijk dat leraren, schoolleiders en ander onderwijspersoneel echt vrij kunnen zijn om zich weer op te laden omdat het al een pittig jaar was.

Als de school in de dagen voor de kerstvakantie voor de afweging staat om voorbereidingen te treffen om zo goed mogelijk afstandsonderwijs te geven in de weken na de Kerst, of de leerlingen in de komende dagen een onderwijsprogramma te geven, dan is dat een mogelijkheid. Op die manier is de vakantie hopelijk voor de school en diens medewerkers zoveel mogelijk echt vakantie.
 

Mogen leerlingen van ouders met vitale beroepen naar school?

In tegenstelling tot wat de VO-raad op 14 december communiceerde mag dit niet. Die uitzondering geldt alleen voor kinderen in het primair onderwijs en de kinderopvang.
 

Hoe moet om worden gegaan met stages?

Of een stage door kan gaan of niet is afhankelijk van de regels die gelden voor de desbetreffende sector/branche waar de stage wordt gelopen. Als die activiteiten doorgaan, kan de stage ook doorgaan. Er is ook een gemeenschappelijk plan opgesteld om leerlingen waar mogelijk te helpen om in deze tijd aan een stage te komen.
 

Mogen leraren op school komen voor het geven van afstandsonderwijs?

Ja, het is mogelijk dat leraren op school komen om vanuit een leeg klaslokaal een online les te verzorgen. De aanwezigheid blijft dan beperkt tot het alleen lesgeven. De leerlingen bevinden zich dan niet op school. Dit is altijd in overleg met de werkgever.
 

Komt onderwijspersoneel in aanmerking voor voorrang bij het vaccineren?

Nee. Er is door het Kabinet een vaccinatiestrategie gekozen waarbij de voorrang voor betreffende groepen zijn geïdentificeerd op basis van het risico dat zij lopen op ernstige klachten en sterfte en niet op basis van andere overwegingen, zoals het beroep dat ze hebben.


Wordt er in het onderwijs een start gemaakt met sneltesten?

Ja, er gaat op 18 januari 2021 een pilot van start bij een groep van 15 tot 25 scholen. Tijdens die pilot wordt onderzocht hoe deze sneltesten kunnen bijdragen aan het zo snel mogelijk signaleren en isoleren van besmettingen om daarmee het aantal besmettingen te beperken.

 


 

Wanneer komt er helderheid over het Centraal Examen?

De centrale examens voor de algemeen vormende vakken kunnen dit schooljaar gespreid worden afgenomen. Ook krijgen leerlingen de mogelijkheid om een extra herkansing te doen. Om dit mogelijk te maken is – naast een volwaardig tweede tijdvak – een extra derde tijdvak op de school in het leven geroepen, direct voor de start van de zomervakantie. Dat staat in de brief die minister Slob op 16 december 2020 naar de Tweede Kamer stuurde.
 

Blijven de scholen open voor leerlingen die eindexamen doen en moeten deze leerlingen fysiek onderwijs volgen?

Ja, de scholen moeten open blijven voor leerlingen die in het eindexamenjaar zitten. Scholen bieden deze leerlingen dus fysiek onderwijs aan. Deze groep leerlingen moet het onderwijs dan ook fysiek volgen indien de desbetreffende leerling voor dat vak examen doet.
 

Blijven de scholen open voor voorexamenleerlingen en moeten deze leerlingen fysiek onderwijs volgen?

Nee, de leerlingen in voorexamenjaren volgen afstandsonderwijs. De schoolexamens voor deze leerlingen moeten wel op school worden afgenomen. Ook leerlingen in 4 vwo vallen onder de voorexamenklassen en moeten de schoolexamens ook voor die leerlingen op school worden afgenomen.
 

In onze planning hadden wij als school al besloten (en voorbereidingen getroffen) om de week na de kerstvakantie volledig online les te geven aan de examenklassen. Kan dit doorgaan?

Nee. Leerlingen uit examenklassen dienen fysiek onderwijs te volgen tenzij op advies van de GGD of vanwege organisatorische redenen (te weinig personeel), geen fysiek onderwijs kunnen verzorgen.