11 mei 2020

De vo-scholen gaan – onder voorwaarden – vanaf 2 juni weer open. De sociale partners - AOb, CNV Onderwijs, FvOv en de VO-raad - ontwikkelden in afstemming met OCW een protocol voor de opstart van het vo, op basis van de nu bekende richtlijnen van het kabinet. Daarnaast is voor scholen ondersteuning beschikbaar in de vorm van onder meer bijeenkomsten, websites met goede voorbeelden en tips en platforms voor online uitwisseling.

Protocol 'Opstart vo'

In het protocol staan voorschriften op het gebied van veiligheid en hygiëne die opgevolgd dienen te worden en praktische adviezen voor de uitvoering van het protocol. De voorschriften staan in rood afgedrukt, de adviezen in zwart. Het protocol begint met een aantal uitgangspunten voor het heropenen van de scholen, zoals – kort samengevat – vanaf 2 juni gaan alle scholen open en alle leerlingen naar school. En: onderwijspersoneel dat gezond is, is in principe beschikbaar voor het verzorgen van het onderwijs op de school. Dergelijke uitgangspunten zijn belangrijk voor de periode tot de zomervakantie, maar – naar het zich laat aanzien – ook voor de start van het nieuwe schooljaar. 

Posters
Voor scholen is een aantal posters beschikbaar waarop de belangrijkste voorschriften en adviezen uit het protocol worden uitgelicht. De posters kunnen helpen deze extra onder de aandacht te brengen bij leerlingen en personeel.

 Handreiking voor het vervoer van leerlingen 

De druk op het OV moet beperkt worden. Daarom is het de bedoeling dat zo min mogelijk leerlingen na de heropening van de scholen gebruik maken van het openbaar vervoer. Samen met regionale vervoerders en de ministeries van OCW en I&W heeft de VO-raad een handreiking gemaakt om er voor te zorgen dat elke leerling weer daadwerkelijk naar school kan komen.

Inventarisatie ov-gebruik
Vanuit OSG Sevenwolden is een enquete opgezet voor de inventarisatie van het ov-gebruik van leerlingen. Dit kan dienen als 'sjabloon' voor andere scholen.

 

Hoe bereiden andere scholen zich voor op 2 juni?

 

Jannie Docter
Directeur-bestuurder ‘t Schylger Jouw

“Het crisisbesef op onze school is heel hoog en daar handelen we naar. Niet ‘tutteren over regels’ maar kijken hoe je het zelf kunt oppakken.” Dat is het motto van Jannie Docter, directeur/bestuurder op ‘t Schylger Jouw: een kleine school op Terschelling met 120 leerlingen, die gekenmerkt wordt door een groot samenhorigheidsgevoel. “Hier op school denkt en werkt iedereen ook oplossingsgericht, dat betekent dat als we een probleem hebben we dat ‘gewoon’ samen oplossen.”

 

Op ‘t Schylger Jouw zijn ze startklaar om hun leerlingen begin juni weer te verwelkomen. “We hebben het geluk dat we veel fysieke ruimte hebben in en om de school en ons daardoor makkelijk aan de richtlijnen voor hygiëne, veiligheid en afstand kunnen houden”, aldus Docter. Door hybride onderwijs aan te bieden en de school vijf dagen open te stellen, komen alle leerlingen de school in en dat is de doelstelling van het kabinet. Het lastigste is volgens Docter, het neerzetten van een hybride onderwijsstructuur die goed aansluit bij de coronacrisis én toepasbaar is voor gezinnen met kinderen in meerdere leeftijden.

nbsp;

‘t Schylger Jouw volgt daarom vanaf 2 juni zoveel mogelijk de structuur van het afstandsonderwijs, aangevuld met lessen in de school. “We hebben alle ouders hierover per brief geïnformeerd en hen erop geattendeerd dat dit het plan is tot en met de zomervakantie. En zeer waarschijnlijk ook geldt voor de periode daarna. ” Verder communiceert de school wekelijks met ouders en leerlingen via een nieuwsbrief en de website.

 

Dagritme leerlingen

Elke ochtend voert een (aangestelde) docentcoach online een startgesprek met een groep van tien leerlingen. Het huiswerk voor de dag wordt doorgenomen en de docentcoach kijkt of iedereen ‘in beeld’ is. Leerlingen kunnen na afloop van de online bijeenkomst nog napraten met de docent. “Leerlingen maken hier gebruik van omdat ze bijvoorbeeld thuis problemen ervaren of moeite hebben met het maken van het huiswerk”, licht Docter toe.

 

Na het startgesprek werken leerlingen zelfstandig aan hun opdrachten. Aan het einde van de ochtend ontmoeten de leerlingen en de docentcoach elkaar weer online. Dan volgt een nabespreking van de ochtend. “Zo houden we al onze leerlingen in het vizier en kun je als school, ongeacht het aantal leerlingen, de eventuele problemen die je ervaart met hybride onderwijs kleiner en behapbaar maken.”

 

Na de lunch volgen de leerlingen op ‘t Schylger keuze-uren, met vakken als techniek, culturele -en kunstzinnige vorming en lichamelijke opvoeding. De vakken worden roulerend aangeboden. Docter: “De dagen dat ze niet op school zijn volgen de leerlingen thuisonderwijs.” Kortom: alles wordt in het werk gesteld om alle leerlingen in de school te krijgen.

 

Kwetsbare leerlingen

“Met sommigen leerlingen krijgen we online geen contact. We signaleren dat niet alleen, maar we bellen ook gelijk met de ouder(s) op of gaan er thuis langs. We bieden leerlingen vervolgens extra ondersteuning aan in de school.” Denk hierbij aan leerlingen die het moeilijk vinden om zelf te starten met hun huiswerk, moeite hebben met plannen en organiseren of de thuissituatie niet aansluit bij zelfstandig leren.

 

Docter legt uit hoe dit werkt. “We hebben op school twee extra ruimtes gereserveerd voor twee docenten, die elk aan de slag kunnen met (vier) leerlingen die extra aandacht nodig hebben. Op deze manier hebben we rechtstreeks contact met de leerling en als het niet goed gaat bellen we met de ouders.” Volgens haar zijn alle leerlingen en ouders enthousiast over deze aanpak.

 

Duidelijke afspraken

Met de afgelopen schoolexamens had de school al extra maatregelen getroffen om leerlingen en ouders duidelijk te maken dat ‘deze ongewone situatie om duidelijke regels vraagt, waar iedereen zich aan dient te houden’. Zo ontvingen leerlingen en ouders voorafgaand aan elk schoolexamen eenzelfde brief met daarin de opsomming van de achttien ‘coronaregels’. Regels die ook bij de heropening van de school gehandhaafd blijven. Leerlingen die zich niet aan de regels houden, stuurt de school direct naar huis.

Clemy Oomens
Locatiedirecteur Het Rhedens in Rozendaal

"We hebben op Het Rhedens het (voorlopige) protocol van de VO-raad en de bonden erbij gepakt en deze besproken met de directie van de hele stichting en met de MT’s en met de personeelsraden."


"Het uitgangspunt is dat we iedere leerling in ieder geval een keer in de week op school willen zien. We houden daarom het huidige online rooster zoals het nu is en splitsen de klassen in tweeën. De ene helft naar school, de andere helft volgt de les via een livestream, zodat lessen niet dubbel gegeven hoeven worden. We zetten leerlingen alleen in grotere ruimtes en richten de school in met eenrichtingsverkeer. De docenten gaan zich verplaatsen tussen de lokalen en niet de leerlingen. De bovenbouw krijgt voornamelijk PTA’s en practica. Dit plannen we in de middag. De andere fysieke lessen plannen we zoveel mogelijk in de ochtend."
 

Hogere wiskunde

"Het is een enorme puzzel van hogere wiskunde. Ik heb een goede roostermaker, dat is wel heel belangrijk op dit moment. Het splitsen van klassen vraagt veel capaciteit, en dan zijn wij nog maar een relatief kleine school. We gebruiken deze periode ook als oefening voor volgend jaar. Van wat we nu leren, zowel op organisatorisch als inhoudelijk vlak, zullen we bij de inrichting van het nieuwe schooljaar profijt hebben."
 

Blijf vanuit de leerling denken

"Het is belangrijk om vanuit de leerling te blijven denken. Ze kunnen niet het derde uur op school zijn en het vierde uur online les thuis volgen. We moeten niet denken dat we vanaf 2 juni een stap zetten naar hoe het was, maar dan met 1,5 meter. Het online lesgeven blijft leidend. De didactische vorm is voornamelijk gebaseerd op instructie net als bij online, want je kunt ook niet door de klas gaan lopen en naast een leerling gaan staan. Leerlingen krijgen ook online feedback op gemaakt werk."


"Voor de kleine groep zorgleerlingen hadden we al maatwerk op school. Sommigen doen het heel goed thuis. Daarom overleggen we met ouders over hoe gaat het en wat er nodig is. Ook de leerlingen van ouders in de vitale beroepen komen nu fysiek naar school. We zetten Onderwijshelden in (studenten die leerlingen begeleiden tijdens stilte-uren in de reguliere situatie), onder regie van de zorg- en leerlingencoördinatoren."

Ronald van Atten
Hoofd bedrijfsvoering Helinium in Hellevoetsluis

"Ons voornemen - en de uitdaging - is 'iedere leerling naar school'. We hebben onderwijskundig gekeken hoe we het onderwijs vanaf 2 juni aan kunnen pakken met het protocol in ons achterhoofd. Niet alles is haalbaar voor ons, er zullen mogelijk lessen geen doorgang kunnen vinden zoals de praktijklessen en eventueel de creatieve vakken. We richten ons in deze opstartfase op het grote geheel van de school en proberen zoveel mogelijk leerlingen te bereiken."
 

Klassen splitsen

"We hebben gekozen voor het splitsen van klassen in 2 of 3 groepen waarbij een deel op school de les volgt en een deel thuis. De ochtend en de middag worden zo maximaal benut: een leerling heeft contactmomenten op school en kan een dagdeel verder werken thuis."


"We zijn nu klaslokalen opnieuw aan het inrichten en bezig met uitmeten van de klas: hoeveel leerlingen we kunnen plaatsen? Dit heeft weer gevolgen voor de roostermakers. Welke lessen kunnen er waar worden gegeven en door hoeveel leerlingen bezocht? We proberen de klassen vast in te delen zodat de leerlingen niet door de school gaan lopen. De leraren rouleren tussen de lokalen. Verder zijn er vaste looproutes gemaakt, een soort eenrichtingsverkeer door de school."


"We grijpen de gelegenheid aan om direct aan de toekomst te denken en hebben een proefopstelling gedaan met lessen online streamen. Dit is goed verlopen en het voornemen is dit verder te gaan onderzoeken en uit te breiden. "


 "De zorgleerlingen hebben we sinds vorige week al op school met een apart rooster. Dat verloopt goed en dat maatwerk willen we blijven doen, maar het wordt wel passen en meten."

Merlijn Verstraeten
Rector Unic Utrecht

Op UniC, een school voor havo en vwo met twee vestigingen in Utrecht, zijn ze al vroeg het gesprek aangegaan met personeel en leerlingen over het inrichten van het 1,5 meter onderwijs. “Onze school staat nu op 1,5 meter,” aldus rector Merlijn Verstraeten. “Leidend hierbij waren een goede dialoog met leerlingen en personeel over hoe we het gaan doen, én het sociaal-emotionele aspect. We willen de komende tijd inzetten op de relatie met leerlingen en gaan daarom bijvoorbeeld mentorlessen op school organiseren.”
 

Ter voorbereiding op de heropening organiseerde UniC twee ontwerpsessies met steeds 30 personeelsleden en een gesprek met de leerlingenraad. Dit resulteerde in een ‘mindmap’ waarin werd vastgelegd welke aspecten voor de school belangrijk zijn bij het realiseren van goed onderwijs de komende periode, met inachtneming van het protocol van de VO-raad en bonden. Op basis hiervan zijn bijvoorbeeld afspraken gemaakt over het realiseren van de 1,5 meter afstand en goede hygiëne. De school berekende dat om dit te kunnen waarborgen, net iets minder dan een derde van alle leerlingen tegelijkertijd aanwezig kan zijn op de locaties. “We werken ook met verschillende ingangen, de inrichting van de lokalen is vastgelegd, en er is afgesproken dat leerlingen in hun eigen lokaal blijven en op verschillende tijden naar school komen,” aldus Verstraeten. “Op UniC komen de meeste leerlingen met de fiets, maar door deze tijdssloten moet het ook voor de leerlingen (en docenten) die met het ov komen,  ook lukken om daar de drukte te vermijden. Tenslotte hebben we ook goede hygiëne-maatregelen; we vragen leerlingen bijvoorbeeld na de lessen hun tafel te desinfecteren en hebben een projectleider voor het regelen van materialen.”
 

UniC heeft ook gekeken welke activiteiten de komende tijd echt meerwaarde geven. “Voor ons is het sociaal-emotionele aspect heel belangrijk”, vertelt Verstraeten. “We willen inzetten op de mentoruren en hierbij met leerlingen het gesprek aangaan over hoe de afgelopen periode voor hen was, welke angsten en kansen zij zien en hoe ze de komende tijd voor zich zien. Daarnaast vinden we ook beweging en creativiteit belangrijk.” De school heeft er daarom voor gekozen voor alle klassen fysiek op school mentoraatlessen van 90 minuten te geven, met daaraan gekoppeld sportles voor de onderbouw. De leerlingen zijn daarmee allemaal ongeveer een dagdeel in de week op school en volgen de andere vakken voorlopig nog via digitaal onderwijs. Verstraeten: “Dit gaat goed, leerlingen zelf en docenten geven ook aan dat ze niet het idee te hebben dat dit voor leerachterstanden zorgt, en sommige leerlingen kunnen zich juist beter focussen zo horen we. En de leerlingen die om verschillende redenen thuis niet goed aan leren toe komen, kunnen wel continue naar school komen. Ook de examenklassen hebben we al in huis en de toetsen en schoolexamens vinden op school plaats.”
 

“Het is nu ook goed te organiseren dat leraren deels les op school en deels afstandsonderwijs kunnen geven,” aldus de rector. “We roosteren het afstandsonderwijs om de lessen heen. Voor volgend jaar willen we ook kijken naar streamingsmogelijkheden.” Verstraeten geeft aan dat een aantal leraren het nog wel spannend vindt om weer fysiek les te geven. “We proberen het daarom allemaal weer langzaam op te starten en niet te dwingen. Zo gaan we eerst weer teamsessies met docenten organiseren op school en is er eind mei ook een studiedag op school. En als een docent nog niet wil of kan, gaan we met hem of haar in gesprek over wat er nodig is. We verwachten weinig problemen op dit vlak. De meeste docenten gaan ook weer voor de klas staan vanaf juni.”
 

De grootste uitdaging voor de school is volgens dat rector vooral nog dat sommige leerlingen aangeven dat ze zich wel aan de 1,5 meter afstand willen houden, maar bang zijn dat het hen niet altijd lukt. “Uit gesprekken met de leerlingenraad blijkt uit dat ze totaal niet bang zijn voor corona. Hun grootste angst is dat alles weer op slot zou moeten omdat het niet lukt met de 1,5 meter afstand. We proberen uiteraard zo goed mogelijk hierop te handhaven en oefenen bijvoorbeeld nu ook al met de examenleerlingen.”
 

Volgens Verstraeten is het vooral belangrijk om goed met elkaar over al deze dingen in gesprek te blijven gaan; over hoe de school het gaat organiseren, wat hun angsten nog zijn, wat de verwachtingen zijn etc. “Mijn belangrijkste tip aan scholen is dan ook: haal mensen alvast naar school en ga met elkaar ontwerpen, voorbespreken en oefenen, zodat je dit gedragen kunt doen. Maak dus echt de dialoog en relatie leidend!”

 

Martin Brouwer
Directeur Greijdanus Enschede
(website Voortgezet Leren)

Let goed op de sociaal-emotionele behoeften van leerlingen als de schooldeuren weer opengaan, is het advies van directeur Martin Brouwer van Greijdanus Enschede. Dat leerde hij na de vuurwerkramp, vandaag twintig jaar geleden.

Martin ziet een duidelijke parallel tussen de vuurwerkramp en de coronacrisis. “Weliswaar is dit een wereldwijde pandemie en geen lokale ramp, maar het gevoel is hetzelfde: jongeren en volwassenen zitten in een crisis waar ze geen invloed op hebben, maar die wel een enorme impact heeft op hun dagelijks leven.

Lees meer

Diverse schoolleiders
(via website VO-academie)
Ook de VO-academie heeft een aantal interviews gehouden met schoolleiders over hun voorbereiding op 2 juni. Lees op hun website hoe zij het onderwijs na de heropening vormgeven.
 
Deze pagina zal de komende weken verder worden aangevuld met meer voorbeelden.

In de media: 

 

 Uitwisseling van kennis en tips rond herstart

Schoolleiders en bestuurders kunnen via online bijeenkomsten en platforms met elkaar in gesprek gaan over de vraagstukken die spelen bij de voorbereiding op de heropening van de scholen, en aanpakken en tips delen. Daarnaast is ook een aantal websites beschikbaar waarop handvatten en voorbeelden uit de praktijk worden gedeeld.

Websites en platforms

Bijeenkomsten

  • Online intervisiebijeenkomsten 'Reflecteer samen op relevante vraagstukken rondom de coronacrisis' op 10 juni 
     

Bij vragen kunt u als lid van de VO-raad contact opnemen met de Helpdesk VO. Bij de Helpdesk is een speciaal loket ingericht om vragen van scholen rond het schrappen van het centraal examen en het uitvoering geven aan het schoolexamen, te beantwoorden. U kunt uw vragen sturen naar helpdesk@vo-raad.nl.