Definitief wetsvoorstel ‘Verduidelijking burgerschapsopdracht’ naar Tweede Kamer

03 december 2019

Minister Slob heeft op 29 november het definitieve wetsvoorstel ‘Verduidelijking burgerschap in het funderend onderwijs’ naar de Tweede Kamer gestuurd. Met dit wetsvoorstel wordt de wettelijke burgerschapsopdracht voor scholen minder vrijblijvend en wordt verduidelijkt wat precies wordt verwacht van scholen op dit vlak.

Scholen zijn sinds 2006 wettelijk verplicht om aandacht te geven aan burgerschap, vanuit de gedachte dat zij – naast ouders en verzorgers – een belangrijke rol hebben om kinderen dἰe kennis en waarden bij te brengen die ze nodig hebben om volwaardig deel te kunnen nemen aan onze democratische rechtsstaat en vreedzaam met anderen te kunnen samenleven. Wat precies onder burgerschap wordt verstaan was echter nog onduidelijk, en scholen kennen tot nu ook een grote mate van vrijheid in het vormgeven van hun burgerschapsopdracht. Doel van de nieuwe wet is om de definitie van burgerschap aan te scherpen, te verduidelijken hoe scholen hier invulling aan kunnen geven en om deze opdracht minder vrijblijvend te maken.

Zo staat in het wetsvoorstel dat van scholen wordt verwacht dat zij hun leerlingen op doelgerichte en samenhangende wijze kennis en respect bijbrengen voor de democratische rechtsstaat en de daaraan verbonden waarden, zoals vrijheid van meningsuiting, gelijkwaardigheid en verdraagzaamheid. Ook moet de school een oefenplaats zijn, waar leerlingen actief kunnen oefenen met de sociale en maatschappelijke vaardigheden die ze nodig hebben om deel te kunnen nemen aan onze samenleving. Tenslotte staat in het wetsvoorstel dat de school een plek moet waar leerlingen het goede voorbeeld krijgen op het vlak van burgerschap; het bevoegd gezag moet de basiswaarden voorleven en alle mensen die onderwijs verzorgen ook hiertoe bewegen.

Het concept wetsvoorstel was al eerder gepubliceerd; naar aanleiding van advies van de Raad van State is dit op een aantal punten aangepast en is de memorie van toelichting aangevuld en verduidelijkt. Het definitieve wetsvoorstel wordt binnenkort besproken in de Tweede Kamer; daarna moet het ook nog langs de Eerste Kamer. Streven is dat het wetsvoorstel ingaat op 1 augustus 2020. Vanaf dat moment zal de Inspectie met scholen in gesprek gaan over hun burgerschapsopdracht.

Project 'Versterking burgerschap in het vo'

Met de aankomende inwerktreding van het wetsvoorstel krijgt het vormgeven van goed burgerschapsonderwijs extra urgentie. Het project ‘Versterking burgerschap in het vo’ biedt scholen ondersteuning hierbij, via onder meer leernetwerken, bijeenkomsten en het handboek ‘Burgerschapsonderwijs in het vo’.