Eerste opbrengsten pilot regelluwe scholen bekend

16 november 2016

Scholen grijpen het experiment regelluwe scholen aan om hun onderwijs verder te innoveren. Dit schrijven de bewindspersonen van OCW in een brief aan de Tweede Kamer, waarin ze de eerste opbrengsten van dit experiment delen. De VO-raad is enthousiast over de inzet van de deelnemende scholen om buiten de wettelijke kaders om te zoeken naar mogelijkheden om het onderwijs te verbeteren. Tegelijk pleit de raad er al vanaf de start van het experiment voor om dit experiment niet alleen voor excellente scholen, maar breder open te stellen.

Het doel van het experiment regelluwe scholen is te onderzoeken of het bieden van regelluwe ruimte leidt tot initiatieven die de doelmatigheid of de kwaliteit van het onderwijs ten goede komen en of daarvoor na afloop van het experiment definitief ruimte in de WVO kan worden gecreëerd. In januari van dit jaar zijn 46 po- en vo-scholen met het predicaat excellent van start gegaan in de pilot. Zij kunnen gedurende zes jaar afwijken van een groot aantal regels. De deelnemende scholen moeten zelf melden hoe ze willen afwijken van bestaande regelgeving. 

Inmiddels hebben de vo-scholen in totaal 19 meldingen gedaan. In hun voortgangsrapportage schrijven de onderzoekers die de pilot begeleiden dat ruim de helft van de deelnemende scholen nog geen melding heeft gedaan, omdat zij nog in de voorbereidende fase verkeren. De verwachting is dat de meerderheid van deze scholen in de loop van het schooljaar 2016-2017 één of meer afwijkingen zullen melden. Dit betekent dat het aantal meldingen nog zal toenemen.

De VO-raad betreurt het dat de pilot alleen openstaat voor excellente scholen, omdat dit maar een beperkte afspiegeling is van de werkelijkheid. De raad pleit ervoor om alle scholen met een basisarrangement te laten deelnemen aan de pilot om een rijkere opbrengst te genereren.

De opbrengst tot dusver

De meldingen in het vo hebben vooral betrekking op het curriculum (5), toetsing en examinering (8), bevoegdheid docenten (4) en onderwijstijd (2). In het kader van het curriculum stelt een school bijvoorbeeld voor om havoleerlingen door middel van een ‘vakhavo techniek’ de mogelijkheid te bieden door te groeien op zowel theoretisch vlak als wat betreft de toegepaste techniek. Daarnaast willen 5 scholen leerlingen een alternatieve route aanbieden naar het examen, waarbij certificaten per succesvol afgesloten vak worden uitgereikt zoals nu in het VAVO al mogelijk is. De VO-raad pleit er ook al lange tijd voor om leerlingen de kans te geven aparte vakken op de eigen school te herkansen en af te ronden, zonder het gehele examentraject opnieuw te hoeven doen.

Structureel ruimte maken in de wet

In hun brief schrijven de bewindspersonen dat scholen behoedzaam omgaan met het experiment en dat schoolleiders de tijd nemen om binnen de school draagvlak te creëren voor de onderwijsinnovatie. Dit verhoogt volgens de VO-raad ook de slagingskans om de innovaties ook structureel in te bedden in de school. Hoewel het volgens de bewindspersonen verder nog te vroeg is om een samenhangend beeld te schetsen van de opbrengsten van het experiment, trekken zij al wel de voorlopige conclusie dat de impact van het experiment op de regeldruk vooralsnog beperkt is. De VO-raad pleit ervoor om - zoals de onderzoekers ook schetsen - even te wachten met het trekken van deze conclusies tot alle scholen de voorbereidende fase hebben afgerond. Daarna maakt de raad graag samen met het ministerie de balans op om te bekijken op welke punten definitief ruimte in de WVO kan worden gemaakt.
 

Regeldrukagenda

Het experiment regelluwe scholen is onderdeel van de Regeldrukagenda Onderwijs van OCW. In deze agenda zijn afspraken gemaakt over maatregelen en activiteiten om de regeldruk in het onderwijs aan te pakken. In de voortgangsrapportage Regeldrukagenda informeren de bewindslieden de Kamer over de voortgang in de uitvoering van deze agenda. Het uiteindelijke doel van de agenda is dat de regeldruk voor scholen en onderwijspersoneel afneemt, waardoor er meer tijd en ruimte komt voor het lesgeven, de individuele begeleiding van leerlingen (maatwerk) en onderwijsontwikkeling.

In het kader van de Regeldrukagenda is ook de Operatie regels ruimen gestart. Binnen dit programma onderzoeken scholen onder begeleiding van experts hoe ze het aantal regels kunnen terugdringen en makkelijker en efficiënter kunnen werken. Scholen kunnen zich nog tot 2 december aanmelden voor dit programma. Waar de pilot regelluwe scholen vooral bedoeld is om belemmerende wetgeving van de overheid uit de weg te ruimen, is de Operatie regels ruimen in het leven geroepen om scholen te helpen de regelgeving binnen de school te verminderen.