Investeren in kwaliteit schoolleiders

02 april 2014

Voor beter onderwijs zijn nog betere schoolleiders nodig. Dat stelt de Inspectie van het Onderwijs op basis van een onderzoek onder 298 schoolleiders en 269 schoolbesturen in het (speciaal) basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

De verdere professionele ontwikkeling van schoolleiders is cruciaal en besturen spelen daarbij een belangrijke rol, concludeert de inspectie in het rapport 'De kwaliteit van schoolleiders', dat op 31 maart werd gepubliceerd. Voor de VO-raad onderstreept dit rapport de noodzaak om te blijven investeren in de verdere professionalisering van schoolleiders en bestuurders via programma’s als de VO-academie. 

Verbetering van de huidige situatie loont

De inspectie stelt in het rapport dat het merendeel van de schoolleiders over het algemeen naar behoren functioneert. In het vo zijn bekendheid met en het inzetten van wet- en regelgeving sterke punten. Bovendien heeft tweederde van de geraadpleegde schoolleiders voldoende draagvlak binnen het team. Tegelijk is een op de vijf schoolleiders minder goed in het reflecteren op het eigen handelen, de zorg voor een professionele cultuur en het vertalen van verwachtingen van bijvoorbeeld docenten en ouders. Ook heeft een deel van hen nog moeite met het anticiperen op risico’s en dilemma’s, het oplossen van complexe problemen en het gebruiken van interne of externe gegevens bij het verbeteren van de school. De inspectie heeft ook grote kwaliteitsverschillen gevonden tussen schoolleiders.
 
Er is dus ook nog veel te verbeteren aan de kwaliteit van het schoolleiderschap. En uit het onderzoek van de inspectie blijkt dat dit ook loont: hoe beter de schoolleiders, hoe beter de lessen op school. 
 

Verdere professionalisering schoolleiders cruciaal

Investeren in de verdere professionalisering van schoolleiders is daarom volgens de inspectie cruciaal. Hoewel de VO-raad ook enkele kanttekeningen bij het onderzoek plaatst (onder meer twijfel over de degelijkheid van enkele conclusies op basis van de onderzoeksuitkomsten), onderschrijven wij deze aanbeveling van harte. De professionele ontwikkeling van schoolleiders, onder meer op het terrein van onderwijskundig leiderschap, opbrengstgericht werken en kwaliteitszorg, is noodzakelijk om het onderwijs verder te verbeteren. 
 
Schoolbesturen spelen hierbij een belangrijke rol. Naarmate besturen beter sturen op verbetering en borging van de onderwijskwaliteit en meer aandacht hebben voor de professionele ontwikkeling van schoolleiders, is de kwaliteit van schoolleiders hoger en functioneren zij ook beter. 
 

Werk maken van verdere professionalisering

De VO-raad ziet in het rapport diverse aanknopingspunten om werk te maken van de verdere professionalisering van schoolleiders. Dit kan onder meer via de VO-academie van de VO-raad, die extra scholing en coaching organiseert voor schoolleiders. 
 
De VO-raad verwijst in dit kader ook naar de ontwikkeling van het schoolleidersregister, dat schoolleiders kan stimuleren om systematisch werk te maken van bekwaamheidsonderhoud.
 
Zeer belangrijk is echter ook dat schoolbesturen al bestaande mogelijkheden beter benuttten. Bijvoorbeeld door de professionalisering van schoolleiders goed in te bedden binnen het strategisch HR-beleid, het systematisch voeren van functioneringsgesprekken en het maken van afspraken over professionalisering op basis van een persoonlijk ontwikkelplan. Het is daarbij belangrijk dat schoolleiders – net als leraren – kunnen beschikken over voldoende professionele ruimte en faciliteiten die hen in staat stellen hun leidende functie voldoende uit te voeren en zich verder te ontwikkelen. 
 
De door de inspectie aangetoonde verschillen tussen schoolleiders kunnen aanleiding zijn om het leren van elkaar te versterken, bijvoorbeeld via vormen van peer review, onderlinge coaching, intervisie en collegiale visitatie. Daarbij past ook het versterken van de professionele dialoog binnen scholen: de VO-raad deelt de mening van de inspectie dat het nodig is dat schoolleiders, bestuurders en leraren samen kritisch naar de kwaliteit van de schoolleider kijken. 
 

Professionele scholen

De VO-raad ziet in de uitkomsten van het inspectierapport tot slot het belang om te investeren in de verdere ontwikkeling van scholen als professionele organisaties: de voortdurende professionalisering door leraren, schoolleiders en bestuurders grijpt – zo blijkt ook uit het rapport – op elkaar in en draagt in onderlinge samenhang bij aan beter onderwijs.