Van wie is de school?

11 april 2015

De onderwijssector moet zelf bepalen wanneer onderwijs goed is en hoe ze gecontroleerd wil worden. Maar is de sector wel klaar voor die verantwoordelijkheid? Hier spraken de panelleden over op 10 april 2015 bij Onderwijspoort, een gezamenlijk initiatief van PO-Raad, VO-raad en AVS waarbij deskundigen, politici en onderwijsbestuurders in debat gaan over een actueel onderwijsthema.

"Als het gaat om toezicht en verantwoording, ligt de bal bij het onderwijs." Aan het woord is Paul Frissen, hoogleraar Bestuurskunde. Toezicht betekent vraag naar eigenaarschap:  Van wie is de school? Als het aan Frissen ligt, moet het onderwijs zelf bepalen hoe toezicht gehouden moet worden: "U moet nadenken over wat het soort toezicht is dat u op uzelf wilt laten uitoefenen".

Onderwijspoort Paul Frissen

Vrijheid om zelf kwaliteit onderwijs te bepalen

“Toezicht kan niet goedmaken wat er in het primaire proces mis gaat.” Het moet toezien op naleving van de regels. De school moet – als bevoegd gezag - de vrijheid krijgen intern te bepalen wat onderwijskwaliteit is. De professional is volgens Frissen de enige die kan bepalen wat kwaliteit is en waarop dus moet worden toegezien. "Evidence based-beleid in het onderwijs is een misverstand en een totale illusie", zegt hij. Wat zeggen lijstjes over de kwaliteit van het onderwijs?

Controlelijstje

Het gevaar van de huidige manier van toezichthouden, is dat scholen en besturen alleen doen wat de Inspectie verlangt en niet wat ze zelf belangrijk vinden wat ze moeten doen, stellen diverse aanwezigen uit het onderwijsveld. Gijsbert van Beek, rector bij het Altena College Sleeuwijk, maakt wel eens mee dat een inspecteur aan het einde van zijn bezoek aan de school nog even een lijstje wil afvinken. Daar moeten we vanaf, vindt hij. "Met de Inspectie wil ik graag praten over wat ik doe, waarom, hoe en hoe ik bijstuur als dat nodig is. Maar maak dat controlelijstje zo klein mogelijk."

Onderwijspoort - Paul Rosenmöller Onderwijspoort - schoolbestuurders

Politici willen minder lijstjesdenken in onderwijs

Ook diverse politici deelden hun visie over toezicht op het onderwijs. SGP-kamerlid Roelof Bisschop gaat nog dit voorjaar in gesprek met de TK over een initiatief wetsvoorstel om de overload aan verantwoordingsplicht en checklijsten bij het toezicht terug te dringen, samen met D66 en CDA. Als het aan hen ligt worden scholen alleen nog beoordeeld op het voldoen aan de deugdelijkheidseisen. In het voorstel wordt het schoolplan uitgebouwd tot onderwijskundig plan waarin de school eigen kwaliteitseisen formuleert en hierover het gesprek voert met Inspectie.  VVD-kamerlid Karin Strauss twijfelt of de scholen de verantwoordelijkheid aankunnen om zelf de kwaliteit en het toezicht erop te bepalen. Ze is ook voorstander van het zelf formuleren van eigen kwaliteit.

VO-raad-voorzitter Paul Rosenmöller moedigt scholen aan zelf te bepalen wat hun verbeterpotentieel is. "We zeggen vaak dat ons onderwijs in Nederland zo goed is. Als dat zo is, dan moet het ook zo zijn dat we het vraagstuk over toezicht bij scholen en hun besturen kunnen neerleggen. Goed onderwijs maak je ín de school." Rosenmöller roept scholen op om in de school én met andere scholen het gesprek over kwaliteit te voeren.