Alle onderwerpen

Onderwerp

Onderwijs aan nieuwkomers

Vo-scholen hebben de verantwoordelijkheid om nieuwkomersleerlingen goed en toegankelijk onderwijs te bieden, eerst via een internationale schakelklas (ISK) en daarna in het reguliere vo. De VO-raad faciliteert scholen bij het vervullen van deze complexe opdracht. Uitgangspunt is dat nieuwkomers de kans krijgen om zich maximaal te ontwikkelen en – ondanks hun taalachterstand –kunnen doorstromen naar een bij hen passende onderwijssoort. Op dit moment is er extra aandacht voor het onderwijs aan leerlingen uit Oekraïne.

Praktijk & ondersteuning: nieuwkomersleerlingen algemeen

Ondersteuning voor ISK's

Gemiddeld krijgen nieuwkomersleerlingen op een ISK twee jaar les. LOWAN, de organisatie voor ondersteuning nieuwkomersonderwijs, deelt op haar website veel kennis en expertise op dit gebied: 

Bekostiging

Met ingang van 2017 is de bekostigingssystematiek voor het onderwijs aan asielzoekerskinderen en andere nieuwkomers in de vo-leeftijd veranderd. Tot 2017 ontvingen scholen geld vanuit de reguliere bekostiging, met als peildatum 1 oktober. Vanaf 2017 geldt er een nieuwe regeling voor alle nieuwkomers in het vo die korter dan twee jaar in Nederland zijn. Deze regeling sluit beter aan bij de wisselende aantallen nieuwkomers op de scholen en kent vier peildata: 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. De leerlingen moeten:

  • ingeschreven staan als daadwerkelijk schoolgaand;
  • vreemdeling zijn volgens de Vreemdelingenwet 2000 (art. 1);
  • geen internationaal georiënteerd voortgezet onderwijs of Europees secundair onderwijs volgen.

Bekostiging nieuwkomers categorie 1 en 2 kalenderjaar 2022

  • Voor nieuwkomers die bij de school zijn ingeschreven en na 1 oktober 2020 in Nederland zijn gekomen ontvangt de school 3.075,05 euro per kwartaal per nieuwkomer. Dit betreft categorie 1-nieuwkomers.
  • Voor nieuwkomers die voor 1 oktober 2020 al in Nederland waren (en dus op de 1 oktober-telling 2021 één tot twee jaar in Nederland zijn), ontvangt de school circa € 6.900 per jaar aan reguliere bekostiging en 1.133,33 euro per nieuwkomer per kwartaal, tot het moment dat de leerling twee jaar in Nederland is. Dit gaat over categorie 2-nieuwkomers.
  • LOWAN ontwikkelde ook voor 2022 enkele rekenvoorbeelden
     

Naast de nieuwkomersbekostiging kunnen scholen voor voorbereidend werk een eenmalige opstartbekostiging van 16.950,48 euro in 2022 aanvragen bij DUO. Voorwaarde hiervoor is dat ze op de peildatum nieuwkomersbekostiging krijgen voor minimaal tien nieuwkomers. Hierbij is ook een verklaring van de gemeente nodig dat de opstartbekostiging nog niet eerder is ontvangen.

Scholen hoeven de aanvullende bekostiging voor onderwijs aan nieuwkomers niet zelf aan te vragen. Vanaf april 2019 wordt de bekostiging automatisch verstrekt via DUO. Zie hierover het nieuwsbericht  ‘Aanvullende bekostiging nieuwkomers vanaf april automatisch via DUO’.

Uitbesteding en samenwerking

Onderwijs aan nieuwkomersleerlingen (het ISK-traject) kan ook (gedeeltelijk) worden uitbesteed aan een andere vo-school of mbo-instelling. Dit kan de doorstroom van de leerlingen bevorderen, zeker in het tweede ISK-jaar. Over de financiering van deze trajecten maken beide instellingen onderling afspraken. De andere vo- of mbo-school verzorgt het onderwijs onder verantwoordelijkheid van het vo-schoolbestuur waar de leerling staat ingeschreven. 

Doorstroom vanuit het ISK en maatwerk

Na twee jaar stromen nieuwkomersleerlingen door vanuit het ISK naar het reguliere vo en mbo. Voor scholen is het belangrijk om te investeren in deze overgang, zodat leerlingen in de bij hen passende onderwijssoort terechtkomen en de overstap voor hen ook soepel verloopt. Lowan biedt ondersteuning op dit vlak.

Om ervoor te zorgen dat nieuwkomersleerlingen vervolgens in het reguliere onderwijs hun talenten optimaal verder kunnen ontwikkelen – ondanks een taalachterstand – is maatwerk extra belangrijk. 
Scholen kunnen leerlingen bijvoorbeeld extra taalles bieden of hun de mogelijkheid geven om een aangepast rooster te volgen. Ter ondersteuning ontwikkelde de VO-raad een brochure met tips voor onderwijs op maat, een handige tabel met wet- en regelgeving, en praktijkvoorbeelden. Ook is een handreiking gepubliceerd over hoe het onderwijs aan nieuwkomersleerlingen het beste kan worden vormgegeven. Dit najaar verschijnt nog een nieuw deel van deze handreiking. 

In dit kader is het ook nodig dat docenten over voldoende expertise beschikken in het lesgeven van Nederlands als tweede taal. LOWAN biedt scholingsaanbod en ontwikkelde handreikingen. 

Daarnaast wil de VO-raad wijzen op het competentieprofiel NT2, ontwikkeld door de beroepsvereniging NT2 om het competente NT2 docentschap te bevorderen.

Praktijkvoorbeelden

De VO-raad heeft een aantal praktijkvoorbeelden ontwikkeld over hoe ISK's en vo-scholen hun onderwijs aan nieuwkomersleerlingen inrichten en werken aan goede doorstroom.

Scholen die inspiratie willen opdoen bij andere scholen en/of willen samenwerken, vinden op de website van LOWAN een overzicht van alle scholen met onderwijs aan nieuwkomers.