Alle onderwerpen

Onderwerp

Onderwijs aan nieuwkomers

Vo-scholen hebben de verantwoordelijkheid om nieuwkomersleerlingen goed en toegankelijk onderwijs te bieden, eerst via een internationale schakelklas (ISK) en daarna in het reguliere vo. De VO-raad faciliteert scholen bij het vervullen van deze complexe opdracht. Uitgangspunt is dat nieuwkomers de kans krijgen om zich maximaal te ontwikkelen en – ondanks hun taalachterstand –kunnen doorstromen naar een bij hen passende onderwijssoort. Op dit moment is er extra aandacht voor het onderwijs aan leerlingen uit Oekraïne.

Praktijk & ondersteuning: Oekraïense leerlingen

Ondersteuning algemeen

Vanuit diverse partijen is ondersteuning beschikbaar bij het organiseren en vormgeven van onderwijs aan vluchtelingenkinderen uit Oekraïne, in Internationale Schakelklassen (ISK's) of - waar nodig -. extra, tijdelijke onderwijsvoorzieningen. De VO-raad bundelt op deze pagina de belangrijkste informatie en ondersteuning. Veel informatie is daarnaast te vinden op: 

Zomervakantie en examens

In Oekraïne duurt het schooljaar van 1 september tot en met 31 mei. Het feit dat de zomervakantie in Nederland later begint en in bepaalde regio’s eerder eindigt is voor Oekraïense leerlingen en ouders nieuw. Geadviseerd wordt om hen hierover tijdig te informeren, zodat ze op de hoogte zijn van de Nederlandse vakantieperiode (en de leerplicht) en geen onderwijs missen.

Dit jaar worden er door de Oekraïense overheid geen centrale examens georganiseerd. Scholen in Oekraïne die nog (afstands-)onderwijs bieden, mogen zelf bepalen of (en hoe) zij wel of niet eigen examens of eindopdrachten afnemen. 

Eind juli/begin augustus organiseert de Oekraïense overheid een centrale toelatingstest voor universiteiten in Oekraïne. De toets bestaat uit vragen over de vakken Oekraïens, geschiedenis en wiskunde. Op dit moment wordt nog gekeken hoe het maken van deze test in Nederland kan worden gefaciliteerd. Jongeren kunnen zich registreren voor de toelatingsexamens en alle informatie van de Oekraïense overheid over de toelatingsexamens zelf vinden op de website voor toelatingsexamens voor het hoger onderwijs in Oekraïne.

Inzet (Oekraïense) docenten

Veel docenten zijn les gaan geven aan Oekraïense leerlingen. Zij hebben niet allemaal ervaring met het vak NT2 (Nederlands als tweede taal). Voor hen heeft LOWAN een speciale versie ontwikkeld van een reeds bestaand startpakket voor docenten: het 'NT2 startpakket tijdelijke centrale onderwijsvoorziening'

We zien dat op veel scholen ook Oekraïense docenten worden ingezet. In het vo mag een schoolbestuur een leraar uit Oekraïne aanstellen als deze een door DUO erkend diploma heeft en er geen beroepsverbod is. Een werkvergunning is sinds 1 april niet meer nodig, een melding bij het UWV wel. Er is in alle gevallen wel een verklaring omtrent gedrag (VOG) nodig. Zie de pagina 'Spoedprocedure VOG voor Oekraïens onderwijspersoneel' voor het aanvragen van een VOG. Ook moet het schoolbestuur van oordeel zijn dat de leraar voldoende kan communiceren met de leerlingen. 

Mogelijkheden (tijdelijk) onbevoegd voor de klas

In de handreiking van OCW staat op pagina 9 dat er in tijdelijke voorzieningen ruimte is om ook tijdelijk (nog) onbevoegde docenten - uit Nederland of Oekraïne - in te zetten. Streven blijft wel dat zoveel mogelijk bevoegde en bekwame docenten voor de klas staan.  

Als gebruik wordt gemaakt van de uitzonderingsoptie, heeft de leraar idealiter al erkenning van zijn/haar bevoegdheid bij DUO aangevraagd. Als de leraar dit nog niet heeft gedaan, kan het bevoegd gezag hierop aansturen. Vervolgens beoordeelt DUO of iemand op basis van zijn diploma bevoegd is als leraar en erkenning kan krijgen. De tijd die gemiddeld voor deze procedure staat is 8 weken, vanaf het moment dat de aanvraag compleet is.

Het is tenslotte mogelijk om docenten als gastdocent zonder bevoegdheid voor de klas te laten staan. Dat mag voor gemiddeld maximaal zes klokuren per week op jaarbasis (meer uren per week gedurende een kortere periode is mogelijk). Een gastdocent valt altijd onder de verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar (maar de bevoegde leraar hoeft niet altijd in het lokaal te zijn). Schoolbesturen kunnen een gastdocent om een VOG vragen. Hoe de inzet van de gastdocent er in de praktijk uitziet, wordt samen met het schoolbestuur bepaald. Zie ook de website van het Onderwijsloket: hoe word ik gastdocent?

Kijk ook het webinar van OCW terug over financiële vraagstukken en inzet personeel uit Oekraïne

Bekostiging

Doordat het aantal Oekraïense leerlingen op een school snel verandert, voldoet de reguliere regeling (op basis van vier peildata) voor nieuwkomersbekostiging niet. Er zijn daarom nieuwe – aanvullende – afspraken gemaakt voor bekostiging op maat: 

Daarnaast vervalt de bewijslast voor de datum binnenkomst in Nederland. Omdat niet alle vluchtelingen zich registreren in BRP, kan niet voor alle Oekraïense leerlingen deze datum gebruikt worden.

De VO-raad is in gesprek met OCW over vergoedingen voor ISK’s die ambulante begeleiding bieden aan andere scholen of tijdelijke onderwijslocaties die leerlingen uit Oekraïne opvangen

Kijk ook het webinar van OCW terug over financiële vraagstukken en inzet personeel uit Oekraïne (webinar van 5 juli jl.)

Lesmateriaal en ondersteuning leerlingen

Voor scholen en docenten is ook lesmateriaal voor Oekraïense leerlingen beschikbaar, alsook meer informatie en (cursus)aanbod rond de ondersteuning van deze leerlingen. 

De animatie van Augeo is ook beschikbaar in het Engels en Oekraïens.

Subsidie voor expertisedeling
Vanuit de IKS's kan expertise worden gedeeld met reguliere scholen die Oekraïense leerlingen in hun klassen hebben of een tijdelijke onderwijsvoorziening voor deze groep leerlingen hebben ingericht. Het kan hierbij gaan om vragen als: hoe zet ik een lesprogramma op, welke materialen gebruik je en hoe stel je een ontwikkelingsplan op? Het Rijk stelt 3 miljoen euro beschikbaar voor scholen die veel ervaring hebben met nieuwkomers, zodat zij kennis hierover kunnen delen. Zie voor meer informatie de handreiking 'Onderwijs voor kinderen en jongeren uit Oekraine'. .

Onderwijsinspectie

Bij de beoordeling van scholen en opleidingen die onderwijs verzorgen aan leerlingen uit Oekraïne, zal de Onderwijsinspectie rekening houden met de bijzondere omstandigheden. Zie voor meer informatie het bericht van de Inspectie hierover.