Page 1 Copy 2 Created with Sketch.
Opleiding & professionalisering leraren
De VO-raad vindt het belangrijk dat bestuurders zich vanuit hun werkgeversverantwoordelijkheid inspannen voor het verzorgen van onderwijs door bevoegde en bekwame leraren. Van schoolbesturen wordt verwacht dat zij on-, onder- en anders-bevoegde leraren in de gelegenheid stellen om binnen de in de cao vastgelegde termijn de betreffende bevoegdheid te halen via gerichte bij- en nascholing.

Voor besturen zijn diverse vormen van ondersteuning beschikbaar: ten aanzien van het bepalen van de onderwijsbevoegdheid van een leraar, met betrekking tot diverse scholingstrajecten om een bevoegdheid te halen, ten behoeve van de versterking van respectievelijk de monitoring en het personeelsbeleid.

1. Onderwijsbevoegdheid bepalen.
In het Handboek Onderwijsbevoegdheden vinden besturen en scholen meer uitleg over het bevoegdhedenstelsel en de benoemingsvereisten in het onderwijs, evenals de relevante wet- en regelgeving. De bevoegdhedenscan geeft in maximaal 5 stappen aan welke onderwijsbevoegdheid een diploma geeft.

1.a. Bevoegdheid nieuwe vmbo-profielen
In het vmbo zijn per 1 augustus 2016 nieuwe beroepsgerichte profielen ingevoerd. Nog niet alle leraren beschikken al over de benodigde kennis en vaardigheden om hier les in te kunnen geven. Voor een aantal profielen geldt dat er nieuwe bevoegdheidseisen gesteld worden. Er is een overgangsperiode ingesteld, waarbinnen leraren de tijd hebben om een passende bevoegdheid te halen. Die overgangsperiode eindigt op 1 augustus 2021. Zo hebben besturen voldoende tijd om leraren in vaste dienst de gelegenheid te geven een nieuwe bevoegdheid te halen om les te geven in de nieuwe beroepsgerichte vakken in het vmbo. De maatregel op grond waarvan dit kan, is op eind maart 2017 gepubliceerd.

1.b. Beleidsregel Ontheffing benoembaarheidsvereisten en bekwaamheidserkenning vo
In sommige gevallen kunnen leraren die geen lerarenopleiding hebben gevolgd in een bepaald vak en dus niet bevoegd zijn om les te geven in dat vak, in aanmerking komen voor een bekwaamheidserkenning of ontheffing van de benoembaarheidsvereisten. Het Ministerie van OCW heeft hierover in oktober 2016 een beleidsregel gepubliceerd.

1.c. Actualisering conversietabel getuigschriften en vakken voortgezet onderwijs
De conversietabel regelt met welke getuigschriften of bewijzen van bekwaamheid een leraar benoembaar is voor vakken waarvoor geen passende lerarenopleiding bestaat of waarvan de namen in de loop der tijd zijn gewijzigd. Daardoor ontstaat geregeld de vraag of men met een oud getuigschrift ook dat nieuwe vak mag onderwijzen. De conversietabel voor het voortgezet onderwijs wordt jaarlijks geactualiseerd en gepubliceerd. In de conversietabel wordt de bevoegdheid voor de huidige situatie geregeld.

1.d. Nieuwe vakken
Voor nieuwe vakken is vaak niet helder hoe daarvoor de bevoegdheid geregeld moet worden. In 2018 gaat een nog te vormen commissie, bestaande uit diverse partijen, zich richten op het bepalen van de bevoegdheid bij nieuwe vakken.

2. Scholings- en opleidingstrajecten

2.a. Project ‘Van bekwaam naar bevoegd’ (2017-2019)
Besturen en scholen willen samen met de lerarenopleidingen de omslag maken naar meer maatwerk en flexibiliteit in de opleiding. Op die manier kunnen we bijvoorbeeld barrières voor zij-instromers opruimen. De sector vist in een (te) kleine vijver van potentiële leraren. Schoolbesturen willen het voor een grotere groep mensen aantrekkelijker maken om voor een baan in het onderwijs te kiezen en willen daar meer ruimte voor creëren.

In 2017 startte DNA van de leraar in opdracht van de VO-raad en in samenwerking met het ministerie en diverse lerarenopleidingen en scholen het project 'Van bekwaam naar bevoegd'. Het project begeleidt  100 (potentiële) leraren via maatwerktrajecten naar een bevoegdheid.Het project wordt uitgvoerd onder de vlag van het Platform Samen opleiden en professionaliseren

2.b. Pabo-gediplomeerden in het vmbo
De VO-raad, Onderwijscoöperatie en Vereniging Hogescholen hebben gezamenlijk gewerkt aan het ontwikkelen van een voorstel waarmee we een oplossing bieden voor leraren die met een bevoegdheid voor het po lesgeven in het vmbo. Het Kabinet-Rutte II heeft dit voorstel overgenomen. Leraren die op basis van een pabo-diploma zijn benoemd in het voortgezet onderwijs en als leraar werkzaam zijn in het vmbo, kunnen met dit voorstel kiezen uit twee opleidingstrajecten om een vo-bevoegdheid te halen: een maatwerk-opscholingstraject, leidend tot een beperkte nieuwe bevoegdheid ‘groepsleerkracht vmbo onderbouw basis/kader’; of een vakgericht maatwerk-opleidingstraject, leidend tot een volledige tweedegraads bevoegdheid voor het betreffende schoolvak.

In oktober verschijnt een brochure over de achtergronden en inhoud van beide scholingstrajecten, de bekostiging ervan en meer praktische informatie. Voor leraren die lesgeven in het vernieuwde vmbo en van wie de bevoegdheid hiervoor moet worden aangevuld, is scholing beschikbaar.

2.c. Regionale aanpak lerarenopleidingen en scholen
Een onderdeel van het plan van aanpak bevoegd is het organiseren van regionale gesprekken tussen lerarenopleidingen, scholen en leraren. Insteek is de aansluiting tussen het aanbod van lerarenopleidingen en de vraag bij vo-scholen tot stand te brengen. Voion ondersteunt deze regionale aanpak. Ook de gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Den Haag ontplooien initiatieven om de wisselwerking tussen lerarenopleidingen en scholen te versterken. De regionale bijeenkomsten bieden besturen en scholen de mogelijkheid om hun specifieke scholingsvraag voor hun leraren kenbaar te maken. Vervolgens kan men in samenwerking met de lerarenopleiding en in samenspraak met leraren tot een passend opleidingstraject te  komen.

3. Monitoring en sturing
Voor schoolbesturen is kennis van de eigen situatie een belangrijke voorwaarde voor betere sturing en het maken van keuzes bij het tegengaan van onbevoegd lesgeven. De VO-raad is met toenmalig staatssecretaris Dekker overeengekomen dat besturen en scholen via de website Scholenopdekaart.nl bevoegdheidsgegevens van leraren zelf inzichtelijk gaan maken en monitoren. Scholen kunnen hiervoor gebruikmaken van de nieuwe indicator 'Bevoegd gegeven lessen', die in april 2017 beschikbaar is gekomen in Vensters. Deze afspraak met Dekker komt voort uit de afspraken in het Sectorakkoord VO.

4. Strategisch personeelsbleid

De VO-raad vindt het belangrijk dat het verder stimuleren van bevoegd gegeven lessen onderdeel is van en wordt ingebed in het strategisch personeelsbeleid (HRM) van besturen en scholen. Om die beweging te ondersteunen: 

  • Zijn binnen het programma ‘Stap 2’ van de VO-raad handreikingen ontwikkeld met tips en handvatten om via het voeren van strategisch personeelsbeleid te komen tot meer bevoegd gegeven lessen. 
  • Zijn er diverse leernetwerken waarin schoolleiders en HRM-ers praktisch aan de slag gaan met thema’s rond sHRM. 
  • Organiseert de VO-raad regelmatig werksessies met betrekking tot de bevoegdheid van leraren in het vo.
     

Vragen

Leden van de VO-raad kunnen met al hun verdere vragen over de bevoegdheid van leraren terecht bij de Helpdesk VO.

Beleidsadviseur goed bestuur, leerlingbetrokkenheid, professionalisering leraren, bevoegdheid

Dennis van Velzen

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2