Page 1 Copy 2 Created with Sketch.
Opleiding & professionalisering leraren
Vanaf 1 augustus 2017 is de Wet Beroep Leraar en Lerarenregister van kracht, nadat de Eerste Kamer begin 2017 instemde met het wetsvoorstel. De wet regelt dat het nieuwe lerarenregister per 1 augustus 2018 gefaseerd wordt ingevoerd. Andere onderdelen van de wet – zoals de zeggenschap van de leraar in de school, het professioneel statuut en de professionele standaard – traden al op 1 augustus 2017 in werking.

Per 1 juli 2018 worden een verplicht lerarenregister en registervoorportaal ingevoerd. Het lerarenregister is een online systeem waarin iedere bevoegde leraar zich moet registreren en daarmee zichtbaar maakt op welke manier zijn of haar kennis en kunde op peil worden gehouden. Leraren die hun inschrijving in het register – en dus lesbevoegdheid – willen behouden, moeten elke vier jaar hun bekwaamheidsonderhoud aantonen door het vastleggen van bij- en nascholing. In het registervoorportaal worden leraren geregistreerd die (nog) niet aan de bevoegdheidseisen voldoen.

Belangrijke rol voor beroepsgroep leraren

De wet kent een belangrijke rol toe aan de beroepsgroep leraren (vertegenwoordigd in de Onderwijscoöperatie) bij het bepalen van de inhoud en verdere uitwerking en implementatie van het register. De VO-raad en andere sectorraden zijn verzocht mee te werken aan de implementatie.

Standpunt VO-raad

De VO-raad staat positief tegenover een wettelijk verankerd lerarenregister, als stimulans en hulpmiddel voor leraren om voortdurend te blijven werken aan hun professionele ontwikkeling en het gesprek hierover aan te gaan met hun werkgever. De VO-raad denkt echter dat de meerwaarde van het register aanzienlijk groter wordt als het is verbonden met school- en teamontwikkeling.

De Onderwijscoöperatie bepaalt namens de beroepsgroep leraren de bekwaamheidseisen en criteria voor herregistratie. Sinds 1 augustus 2017 zijn deze van kracht. Met de bekwaamheidseisen omschrijven leraren wat ervoor nodig is om in het register te komen; met de herregistratiecriteria geven zij aan wat ervoor nodig is om in het register te blijven. Het een bouwt dus voort op het ander. Nu de herijkte bekwaamheidseisen zijn vastgesteld, kunnen volgens de minister deze als uitgangspunt dienen voor het opstellen van herregistratiecriteria voor het lerarenregister.

Leraren die niet voldoen aan de eisen voor bekwaamheidsonderhoud, krijgen een aantekening bij hun vermelding in het register. Als leraren op basis daarvan niet alsnog bijscholen, mogen zij niet meer voor de klas staan totdat hun bekwaamheid weer op orde is. De precieze uitwerking hiervan moet nog worden besproken en vastgesteld.

Gefaseerde invoering

Het lerarenregister wordt vanaf 1 juli 2018 gefaseerd ingevoerd tot en met 2027:

  • In het (school)jaar 2018-2019 komen alle leraren in het lerarenregister respectievelijk registervoorportaal te staan. Leraren kunnen zichzelf registreren op basis van gegevens die zijn klaargezet en hun bevoegdheid aangeven in het systeem. In dit invoeringsjaar kunnen aanbieders van professionaliseringsactiviteiten een aanvraag indienen voor validering van hun aanbod.
  • Het bijhouden van professionaliseringsactiviteiten door leraren, nodig voor herregistratie, gaat in vanaf 1 augustus 2019. Gedurende vier jaar houden leraren hun bekwaamheid bij lettend op de wettelijke herregistratiecriteria van de beroepsgroep. In 2023 wordt het – onverhoopt – niet voldoen aan de criteria door middel van een aantekening zichtbaar in het register. Leraren voor wie dat geldt, kunnen nog wel worden ingezet voor het geven van onderwijs.
  • Aansluitend start in 2023 een tweede herregistratieperiode (2023-2027). Aan het einde van de tweede periode (in 2027) valt voor leraren die onvoldoende aan hun bekwaamheid werkten, het besluit dat zij geen verantwoordelijkheid meer mogen dragen en hun bevoegdheid als leraar verliezen totdat zij aan de criteria voldoen.
     

Voorbereidingen lerarenregister in schooljaar 2017-2018

De ontwikkel- en testfase van het lerarenregister moet het komend schooljaar (2017-2018) zorgen dat de gefaseerde invoering volgens planning van start kan gaan, zo lieten de minister en staatssecretaris van OCW in juli 2017 weten. In het schooljaar 2017–2018 wordt verder gebouwd aan het systeem dat het lerarenregister en registervoorportaal technisch mogelijk maakt. Er komen pilots om het systeem te testen en schoolbesturen worden geacht dit schooljaar de gegevens aan te leveren over hun onderwijsgevende personeel. De Onderwijscoöperatie stelt dit schooljaar een inhoudelijk voorstel op voor de herregistratiecriteria en valideringsregels, zodat leraren vanaf 2019 gericht kunnen werken aan de eerste fase van de herregistratie door het bijhouden van hun bekwaamheid.

Gegevenslevering door schoolbesturen

Volgens de wet moeten besturen en scholen vanaf 1 augustus 2018 (basis)gegevens over hun personeel aanleveren. Schooljaar 2017-2018 wordt gebruikt om de huidige HR-processen en -softwarepakketten aan te sluiten op het lerarenregister en scholen te laten starten met het aanleveren van de voor registratie benodigde gegevens.

Inzet VO-raad bij ontwikkeling en invoering register

De VO-raad zal in het gesprek met het (nieuwe) kabinet en de Onderwijscoöperatie aandacht blijven vragen voor de rol van besturen en scholen, met het oog op een zorgvuldige en gedragen invoering van het lerarenregister. Belangrijke inhoudelijke en procedurele randvoorwaarden voor een goed werkend lerarenregister zijn voor de VO-raad (en andere sectorraden) dan ook:

  • Transparante procedures van opname, herregistratie en doorhaling in het register inclusief de arbeidsrechtelijke en financiële gevolgen daarvan;
  • Duidelijke communicatie naar besturen en scholen, transparante procedures voor een zorgvuldige aanlevering en invoering van gegevens met beperkte administratieve lasten en kosten voor de schoolorganisatie en leraar/docent zelf. Tevens spant de VO-raad zich in om de gegevenslevering zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de huidige praktijk van de aanlevering van de IPTO-gegevens;
  • Een beroepsstandaard met groot draagvlak onder leraren/docenten én hun leidinggevenden;
  • Herregistratiecriteria die zijn vastgesteld door de beroepsgroep in samenspraak met de scholen en sectororganisaties; 
  • Beschikbaarheid voldoende en adequaat nascholingsaanbod, afgestemd op de opleidings- en bijscholingsvraag van leraren, scholen en besturen;
  • Transparante en voor alle aanbieders toegankelijke procedures voor de validering van nascholingsaanbod;
  • Inzicht in de kosten die gemoeid zijn met de te volgen nascholing voor de herregistratie, wie deze kosten moet dragen en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn;
  • Werken in het onderwijs moet ook aantrekkelijk blijven voor professionals die op een later moment in hun carrière de overstap willen maken naar het onderwijs.