Praktijk & ondersteuning

De VO-raad vindt het belangrijk dat bestuurders zich vanuit hun werkgeversverantwoordelijkheid inspannen voor het verzorgen van onderwijs door bevoegde en bekwame leraren. Voor besturen zijn diverse vormen van ondersteuning beschikbaar voor het bepalen van de onderwijsbevoegdheid van een leraar en voor de scholingsmogelijkheden om de bevoegdheid te behalen. Daarnaast biedt de VO-raad ondersteuning als het gaat om de versterking van de monitoring en het strategisch personeelsbeleid.

Onderwijsbevoegdheid bepalen

In het Handboek Onderwijsbevoegdheden vinden besturen en scholen meer uitleg over het bevoegdhedenstelsel en de benoemingsvereisten in het onderwijs, evenals de relevante wet- en regelgeving. De bevoegdhedenscan geeft in maximaal 5 stappen aan welke onderwijsbevoegdheid een diploma geeft. 

In het vmbo zijn per 1 augustus 2016 nieuwe beroepsgerichte profielen ingevoerd. Voor een aantal profielen geldt dat er nieuwe bevoegdheidseisen gesteld worden. Er is een overgangsperiode ingesteld, waarbinnen leraren de tijd hebben om een passende bevoegdheid te halen. De maatregel op grond waarvan dit kan, is op eind maart 2017 gepubliceerd. De overgangsperiode eindigt op 1 augustus 2021.  

In sommige gevallen kunnen leraren die niet bevoegd zijn om les te geven in een bepaald vak, in aanmerking komen voor een bekwaamheidserkenning of ontheffing van de  benoembaarheidsvereisten. Het ministerie van OCW heeft hierover in oktober 2016 een beleidsregel gepubliceerd. 

De conversietabel maakt inzichtelijk met welke getuigschriften of bewijzen van bekwaamheid een leraar benoembaar is voor vakken waarvoor geen passende lerarenopleiding bestaat of waarvan de namen in de loop der tijd zijn gewijzigd. De conversietabel voor het voortgezet onderwijs wordt jaarlijks geactualiseerd en gepubliceerd. 

Voor nieuwe vakken is vaak niet helder hoe daarvoor de bevoegdheid geregeld moet worden. In 2018 is de Bevoegdhedencommissie gestart die de minister van OCW over de passende bevoegdheid adviseert. Meer informatie daarover is hier te vinden. 

Scholings- en opleidingstrajecten

In 2017 startte ‘DNA van de leraar’ in opdracht van de VO-raad en in samenwerking met het ministerie en diverse lerarenopleidingen en vo-scholen het project 'Van bekwaam naar bevoegd'. Het project begeleidde 100 (potentiële) leraren via maatwerktrajecten naar een bevoegdheid, met als nevendoelstelling meer zicht krijgen op de knelpunten die deze onbevoegde leraren ervaren.

Ook werken Besturen en scholen werkten samen met de lerarenopleidingen om de omslag te maken naar meer maatwerk en flexibiliteit in de opleiding. Op die manier kunnen bijvoorbeeld barrières voor zij-instromers worden geminimaliseerd. Het project is uitgevoerd onder de vlag van het Platform Samen Opleiden & Professionaliseren. In het najaar van 2019 is het project afgerond en zijn er aanbevelingen gedaan.

De VO-raad, de toenmalige Onderwijscoöperatie en Vereniging Hogescholen hebben gezamenlijk gewerkt aan het ontwikkelen van een voorstel waarmee een oplossing geboden wordt voor leraren die met een bevoegdheid voor het po lesgeven in het vmbo. Het Kabinet-Rutte II heeft dit voorstel overgenomen. Leraren die op basis van een pabo-diploma zijn benoemd in het voortgezet onderwijs en als leraar werkzaam zijn in het vmbo, kunnen met dit voorstel kiezen uit twee opleidingstrajecten om een vo-bevoegdheid te halen. Ook voor leraren die lesgeven in het vernieuwde vmbo en van wie de bevoegdheid hiervoor moet worden aangevuld, is scholing beschikbaar. 

Met een bachelordiploma en een certificaat van een educatieve module kun je bevoegd worden voor de onderbouw van vmbo-t, havo en vwo in een bepaald vak (beperkte tweedegraads bevoegdheid). Welk vak, dat is afhankelijk van de inhoud van de betreffende bacheloropleiding. In de Regeling verwantschapstabel educatieve minor is te lezen welke bacheloropleidingen aan welke schoolvakken zijn gekoppeld. Ook is het mogelijk om met een doctoraal de educatieve module te volgen en een bevoegdheid te behalen. 

Voion, het arbeidsmarktplatform voor het voortgezet onderwijs, biedt verschillende instrumenten aan om de bevoegdheid van leraren in beeld te brengen en hen naar de juiste bevoegdheid te begeleiden. Meer informatie daarover is hier te vinden. 

Monitoring en sturing

Voor schoolbesturen is kennis van de eigen situatie een belangrijke voorwaarde voor betere sturing en het maken van keuzes bij het tegengaan van onbevoegd lesgeven. De VO-raad is – in het kader van afspraken in het Sectorakkoord VO – met toenmalig staatssecretaris Dekker overeengekomen dat besturen en scholen via de website Scholenopdekaart.nl bevoegdheidsgegevens van leraren zelf inzichtelijk gaan maken en monitoren. Scholen kunnen hiervoor gebruikmaken van de nieuwe indicator 'Bevoegd gegeven lessen'

Strategisch personeelsbeleid

De VO-raad vindt het belangrijk dat het verder stimuleren van bevoegd gegeven lessen onderdeel is van en wordt ingebed in het strategisch personeelsbeleid (HRM) van besturen en scholen. Om die beweging te ondersteunen zijn binnen de VO-raad handreikingen ontwikkeld met tips en handvatten om via het voeren van strategisch personeelsbeleid te komen tot meer bevoegd gegeven lessen. Daarnaast zijn er diverse leernetwerken waarin schoolleiders en HR-medewerkers praktisch aan de slag gaan met thema’s rond strategisch personeelsbeleid.   

Beleidsadviseur goed bestuur, leerlingbetrokkenheid, (bevoegdheid) leraren

Dennis van Velzen

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2