Praktijk & ondersteuning

De VO-raad biedt schoolbestuurders en schoolleiders ondersteuning bij het (anders) vormgeven van hun overgangsbeleid, gericht op minder zittenblijvers.

Al voor corona is een ondersteuningsaanbod voor scholen op dit vlak ontwikkeld. Daarnaast hebben veel scholen specifiek in de coronajaren ingezet op het aanpassen van hun overgangsbeleid, met als uitgangspunt ‘waar mogelijk gaan alle leerlingen over’. Dit heeft weer nieuw aanbod opgeleverd - in de vorm van onder meer praktijkvoorbeelden en handreikingen met nieuwe inzichten - die, ook in de jaren na corona, nuttig kunnen zijn voor scholen. 

Middelen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs 
Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs komen middelen beschikbaar voor scholen om de gevolgen van de coronacrisis voor hun leerlingen op te vangen. Scholen kunnen dit geld onder meer inzetten om leerlingen die op sommige gebieden achterstanden hebben opgelopen, maatwerk te bieden bij het bijspijkeren van hun kennis en vaardigheden, en daarmee ook zittenblijven te voorkomen.


Overzicht ‘Formele aspecten aanpassing overgangsbeleid’ 

De VO-raad heeft op een rij gezet waar scholen rekening mee moeten houden als ze het beleid van zittenblijven en overgaan aanpassen. Zie het overzicht ‘Formele aspecten aanpassing overgangsbeleid 2020-2021’ 

Subsidie voor duurzaam voorkomen van onnodig zittenblijven 

Scholen kunnen subsidie aanvragen voor een duurzame interventie om onnodig zittenblijven te voorkomen, eventueel aangevuld met een programma buiten de reguliere lestijd (zoals een zomerschool). Deze subsidieregeling loopt t/m 2023. De subsidieronde voor 2021 is inmiddels gesloten; tussen 8 maart en 1 mei 2022 kan opnieuw een subsidieaanvraag worden ingediend. Zie voor meer informatie het nieuwsbericht hierover.

Handreiking ‘Aan de slag om zittenblijven te voorkomen’ 

In de handreiking 'Aan de slag om zittenblijven te voorkomen’ vinden scholen meer informatie, tips en succesfactoren rond het voorkomen van zittenblijven (gebaseerd op onderzoek onder scholen met een laag percentage zittenblijvers). 

Ondersteuning opzetten programma buiten reguliere lestijd

Om scholen te ondersteunen bij de organisatie van een programma buiten de reguliere lestijd heeft de VO-raad het handboek ‘Zomer- en lentescholen tegen zittenblijven’ ontwikkeld.

Voorbeelden aanpak scholen

Vrijeschool Parkstad: Niemand blijft zitten, ook niet door coronacrisis (2021)

Blijven zitten vanwege de coronacrisis? Bij Vrijeschool Parkstad hoeft dat niet: leerlingen kunnen versnellen en vertragen per vak. Teamleiders Marcel Notermans en Janine Goebbels leggen uit hoe dat werkt.
Lees het gehele praktijkvoorbeeld op de website van Voortgezet Leren.

De Amersfoortse Berg : ‘Alleen kijken naar cijfers kan echt niet’ (2021)

Tot de coronacrisis was zittenblijven op veel scholen standaard onderdeel van het bevorderingsbeleid. Het afstandsonderwijs bracht daar verandering in. Rector Carlijn Harink vertelt op welke manier haar school het bevorderingsbeleid vorig jaar wijzigde én wat de school ook dit schooljaar anders aanpakt.
Lees het gehele praktijkvoorbeeld op de website van Voortgezet Leren

Montessori College Arnhem: Leerlingen geven zichzelf overgangsadvies (2021)

Leerlingen uit het voortgezet onderwijs werkten van 15 maart tot 2 juni volledig thuis aan school. Hoe beoordeel je hun werk in deze tijd? En hoe besluit je wie over kan en wie niet? Het Montessori College Arnhem vraagt de leerlingen zelf om advies.
Lees het gehele praktijkvoorbeeld op de website van Voortgezet Leren

Rhedens: Doorstromen of niet: de leerling beslist (2020)

Op Het Rhedens Rozendaal hoeven leerlingen met een goede motivatie een negatief advies rond doorstroom niet op te volgen. Lees hoe de school dit aanpakt.
Lees het gehele praktijkvoorbeeld op de website van Voortgezet Leren.

Sint-Joriscollege: Hoe objectief nemen leraren besluit overgaan of zittenblijven? (2019)

In hoeverre bepaalt de groepsdynamiek tijdens overgangsvergaderingen of een leerling blijft zitten of overgaat? En welke rol speelt de individuele leraar in dit proces? Janneke Sleenhof, docente Nederlands op het Sint-Joriscollege in Eindhoven, is promovendus en doet onderzoek naar het effect van overgangsvergaderingen op zittenblijven. Ze vertelt waarom en wat haar bevindingen tot nu toe zijn.
Lees het gehele praktijkvoorbeeld op de website van Voortgezet Leren

Drie scholen: 'Nooit meer zittenblijven - nieuwe visies op overgaan' (2018)

Vooral in 3 en 4 havo komen zittenblijven en afstromen vaak voor. Steeds meer scholen leggen zich daar niet bij neer. Zij experimenteren met het loslaten van de overgangsnorm, vaak in combinatie met extra begeleiding of een lente- of zomerschool.
Lees drie voorbeelden van scholen in VO-magazine

Meerdere praktijkvoorbeelden lente- en zomerscholen (2015-2017)

De afgelopen jaren hebben veel scholen een lente- en/of zomerschool ingericht. 
In dit overzicht vindt u praktijkvoorbeelden van enkele van deze scholen.

Onderzoeksbureau Oberon heeft in opdracht van de VO-raad in kaart gebracht welke strategieën scholen hebben gebruikt om met zittenblijven en overgaan om te gaan in 2019-2020. Lees de infographic (inclusief tips, gebaseerd op de ervaring van de onderzochte scholen) en het onderzoeksverslag

Daarnaast hebben in 2017 twaalf scholen in twee leernetwerken gewerkt aan het voorkomen van zittenblijven. Lees wat u kunt leren van de opbrengsten

Zie tenslotte het onderzoek 'Welke factoren dragen bij aan een gering aandeel zittenblijvers?' (Regioplan 2018 - in opdracht van de VO-raad), onder meer gebaseerd op een enquête onder en interviews met scholen. 

Senior beleidsadviseur eigentijds onderwijs, onderwijstijd, overgang naar ho, internationalisering

Carolien Hueting

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2