Wat speelt er?

De lumpsum is het bedrag dat schoolbesturen jaarlijks krijgen van de Rijksoverheid om goed onderwijs te realiseren. Geld dat in de lumpsum zit, is niet geoormerkt; besturen mogen zelf bepalen waaraan ze het uitgeven. Door deze vorm van financiering zijn scholen in staat om zelf keuzes te maken voor de richting van het onderwijs en welke rol zij innemen in de eigen maatschappelijke omgeving. Deze bestedingsvrijheid vraagt wel om een goede verantwoording naar hun omgeving over beleid, uitgaven en prestaties.

Ook is het belangrijk dat besturen hierover actief het gesprek voeren met belanghebbenden in en om de school. Dit zorgt voor legitimiteit en vertrouwen in de sector en in de scholen. 

Hoe verantwoorden scholen zich?

Scholen in het vo verantwoorden zich met name richting ouders op de website scholenopdekaart.nl. Belangstellenden vinden hier onderling vergelijkbare informatie over scholen, afkomstig van erkende partijen als DUO en de Inspectie van het Onderwijs, en van scholen zelf die unieke informatie kunnen toevoegen. De informatie helpt groep 8 kinderen bij het maken van de schoolkeuze. De website voldoet duidelijk aan een behoefte, zo blijkt uit de bezoekersaantallen.

Daarnaast publiceert ieder bestuur een jaarverslag, waarin zij verantwoording aflegt over het onderwijskundige en financiële beleid en de behaalde resultaten van de gehele organisatie. De leden van de VO-raad hebben in de ‘Code goed onderwijsbestuur VO’ afgesproken het jaarverslag te publiceren op de website. Op deze manier vormt de informatie op scholenopdekaart.nl en in de jaarverslagen een feitelijke basis voor het gesprek tussen school en belanghebbenden.

Blijvende aandacht voor verantwoording nodig

Vanuit politiek en maatschappij wordt kritisch gekeken naar de toereikendheid van de verantwoording. In juni 2018 verscheen een advies van de Onderwijsraad, met als hoofdboodschap: de lumpsum is het best denkbare systeem, maar kan alleen bestaan als er passend(er) wordt verantwoord. In maart 2019 bleek tijdens een debat over de lumpsum dat ook een meerderheid van de Tweede Kamer deze mening is toegedaan; de Kamer wil de lumpsumbekostiging behouden, maar de werking ervan verbeteren.

Besturen ambitieus in verder versterken verantwoording

In een in 2019 door de VO-raad afgenomen ledenenquête over verantwoording tonen besturen een grote bereidheid om hun sturings- en verantwoordingscyclus verder te verbeteren

De afgelopen paar jaar is vanuit het project 'Versterking verantwoording' van de VO-raad onderzoek gedaan naar hoe scholen en de VO-raad kunnen werken aan het verder versterken van de verantwoording in de sector, en is een aantal scholen hier binnen verschillende activiteiten concreet mee aan de slag gegaan. Dit leverde een breed scala aan inzichten, adviezen & tips en inspirerende praktijken op, die zijn gebundeld in een aantal rapporten en katernen, ter inspiratie voor andere scholen. Ook is een verantwoordingsscan ontwikkeld. Komende zomer start daarnaast een nieuw leertraject rond verantwoording voor scholen.