Wat speelt er?

Nederlandse kinderen en jongeren lezen steeds minder vaak en met steeds minder plezier langere teksten of boeken. Mede hierdoor is de leesvaardigheid van leerlingen in het vo de afgelopen jaren significant gedaald. Er zijn initiatieven in gang gezet om deze trend te keren.

De daling van de leesvaardigheid is een maatschappelijk probleem en biedt reden tot zorg. Goed kunnen lezen is van belang voor het functioneren en het succes van leerlingen op school en in de samenleving. Onvoldoende leesvaardigheid kan resulteren in schooluitval en maatschappelijke achterstand.  

Dit probleem heeft dan ook de aandacht van de politiek en onderwijssector. Zo is in het regeerakkoord 2022 een ‘masterplan’ aangekondigd: ‘zodat ieder kind leert lezen, schrijven en rekenen, en waarbij effectief bewezen lesmethodes worden gebruikt, zoals ingezet bij het Nationaal Programma Onderwijs’. De inzet is zichtbare verbeteringen op het gebied van de onderwijskwaliteit in het algemeen en de basisvaardigheden in het bijzonder. Op 12 mei stuurde minister Wiersma een brief aan de Tweede Kamer waarin uiteen wordt gezet waar het masterplan basisvaardigheden op hoofdlijnen uit zal bestaan, en welk proces wordt doorlopen om - met betrokkenheid van het onderwijsveld - het plan verder uit te werken. Rond of zo mogelijk voor de zomer zal worden voortgebouwd op de activiteiten uit het masterplan en wordt een licht geworpen op alle maatregelen uit het regeerakkoord over de versterking van de brede kwaliteit van het funderend onderwijs.  

Eerder, in 2019, publiceerden de Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad het advies 'Lees! Een oproep tot een leesoffensief’ over leesbevordering. Naar aanleiding van dit advies pleitten de ministers van OCW in een Kamerbrief ook voor een ‘krachtigere en meer samenhangende leesaanpak’. Eind 2020 is de VO-raad daarnaast samen met het NRO en de PO-Raad een kennistafel ‘Effectief leesonderwijs’ gestart, die verdere kennis wil verzamelen over het versterken van de leesvaardigheid van leerlingen en bestaande kennis toepasbaar wil maken voor het onderwijs en zijn weg wil laten vinden naar het klaslokaal.  

Zie voor meer informatie over de kennistafel en andere ondersteuning de pagina ‘Praktijk & ondersteuning leesonderwijs’.
 

Achtergrond 

De daling van de leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen komt onder meer naar voren in het meest recente internationale PISA-onderzoek (OECD, 2019). Daarnaast wordt in de Staat van het Onderwijs 2021 geconcludeerd dat minder leerlingen de gestelde referentieniveaus voor leesvaardigheid beheersen ten opzichte van voorgaande jaren; ook hadden brugklassers voor onder meer Nederlandse leesvaardigheid en woordenschat een lager vaardigheidsniveau. Deze trend doet zich voor over de hele breedte in schoolsoorten en speelt het sterkst in het praktijkonderwijs en vmbo. Met name leerlingen die thuis geen leescultuur kennen, maar ook jongens en bijvoorbeeld leerlingen met dyslexie, lopen risico op een lage leesvaardigheid. 

Beleidsadviseur examinering, leesonderwijs en nieuwe leerweg

Tes Schmeink

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2