Page 1 Copy 2 Created with Sketch.
Maatwerk
Het ligt voor de hand dat onderwijs op maat ook uitmondt in een afsluiting op maat: een maatwerkdiploma. Daarin komen alle prestaties van de leerling, inclusief extra inspanningen, tot hun recht. Een maatwerkdiploma kan bijdragen aan de motivatie van leerlingen: het loont om het beste uit jezelf te halen

Op zijn congres in 2015 presenteerde de VO-raad de ambitie voor een maatwerkdiploma. Kern van dit idee is dat het mogelijk wordt voor leerlingen om vakken op verschillende niveaus af te ronden (dus hoger én lager) en dat dit zichtbaar wordt gemaakt op het diploma. Een havo-leerling kan dan bijvoorbeeld een of meerdere vakken waarin hij goed is op vwo-niveau afronden, en/of een enkel vak op een lager niveau doen. Op het diploma staat op welk niveau hij welk vak heeft afgerond.   

Brede vorming zichtbaar

Ook stelt de VO-raad voor om op het diploma zichtbaar te maken hoe leerlingen hebben gewerkt aan hun brede vorming en welke resultaten ze daarbij hebben gehaald (door middel van een plusdocument). Het maatwerkdiploma biedt zo een beter, breder beeld van de talenten van leerlingen en doet recht aan hun inspanningen. Deze inspanningen zijn ook zichtbaar voor het vervolgonderwijs. Dit alles kan sterk bijdragen aan de motivatie van leerlingen: het loont om het beste uit jezelf te halen.

Uit de vele reacties op het voorstel bleek dat een maatwerkdiploma bij kan dragen aan oplossingen voor grote vraagstukken, zoals vroege selectie en zittenblijven. De vraag is wel hoe ver flexibilisering kan en moet gaan. Ook zijn er vragen over onder meer de aansluiting op het vervolgonderwijs, het civiel effect van het diploma en de praktische organiseerbaarheid voor scholen. Het verzoek van staatssecretaris Dekker om het idee verder uit te werken en met een plan te komen resulteerde in de notitie ‘Diploma op maat – ruimte voor talent in het vo’. In deze notitie schetst de VO-raad de contouren van het maatwerkdiploma en de benodigde vervolgstappen.

In november 2015 nam de Tweede Kamer een motie aan die het maatwerkdiploma mogelijk moet maken. Ondanks harde kritiek van de Onderwijsraad over het maatwerkdiploma kondigde de staatssecretaris februari 2016 aan deze motie uit te willen voeren door leerlingen expliciet het recht geven om een aantal vakken op een (alleen) hoger niveau af te ronden, en dit zichtbaar te maken op het diploma. Ook wil Dekker een experiment starten waarbij leerlingen die relevante vakken op een hoger niveau hebben afgerond, toegang krijgen tot specifieke hogere opleidingen. Op 13 april 2016 sprak de Vaste Kamercommissie hierover tijdens een rondetafelgesprek met onder andere de VO-raad en met drie vo-scholen, die inspirerende voorbeelden van hun maatwerk lieten zien. Zie ook het position paper dat de VO-raad hiervoor opstelde. 

Op donderdag 28 april 2016 was er in de Tweede Kamer een debat over het maatwerkdiploma en flexibilisering van het vo.