Wat speelt er?

Scholen ontwikkelen zich steeds meer als professionele schoolorganisaties, die niet alleen in beweging komen, ook in beweging blijven. Een professionele schoolorganisatie vraagt om leren op alle niveaus en om samen leren, als collectief. Deze professionele leercultuur is een belangrijke voorwaarde voor onder meer toekomstgericht onderwijs, opbrengstgericht werken, kwaliteitszorg en kennisgedreven ontwikkelen.

Een professionele leercultuur 

Aan de hand van onderzoek (zie onder meer onderzoek van de Universiteit Utrecht, in opdracht van de VO-raad) en ervaringen uit het veld zijn de volgende kenmerken van een professionele leercultuur te onderscheiden: 

  • samenwerken: het samenwerken en afstemmen van werkzaamheden van alle betrokkenen in een school, waaronder leraren, onderwijsondersteunende medewerkers en leidinggevenden; 
  • het leren van en met elkaar: het leren binnen teams, het leren van teams van elkaar en het leren van andere scholen binnen en buiten de eigen scholengemeenschap; en 
  • een onderzoekende houding van alle betrokkenen, gedreven door nieuwsgierigheid, inspiratie en de drang om onderwijs te verbeteren. 

Een professionele leercultuur is daarmee als volgt te definiëren: "Het samenwerken met de nadruk op het leren van en met elkaar, waarbij een onderzoekende houding om onderwijs te verbeteren centraal staat." 

Binnen een professionele leercultuur wordt het leren van besturen en bestuurders, schoolleiding en leraren gekoppeld aan de onderwijs- en schoolambities (zie ook het thema Strategisch HRM), vanuit een gedeelde visie op onderwijskwaliteit en leren. Het samenwerken tussen en binnen verschillende geledingen staat centraal. Collega’s nemen in deze samenwerking een onderzoekende houding aan. Het leren van en met elkaar wordt gewaardeerd en gestimuleerd, omdat het verbeteren van onderwijs voor iedereen centraal staat.  

De kwaliteit van het onderwijs

De vo-sector werkt hard aan het verder inrichten en realiseren van een professionele leercultuur, denk aan de aandacht voor meer opbrengstgericht werken. Besturen en scholen werken aan het (verder) versterken van een bewustzijn en handelen dat is gericht op kwaliteitszorg en het evalueren van de inzet en het realiseren van de beoogde doelstellingen. Dit vraagt competenties zoals reflecteren, feedback, open houding en samenwerken. Scholen werken aan de kwaliteitsverbetering van hun onderwijs middels de pdca-cyclus (plan-do-check-act). 

Kwaliteitszorg en -verbetering en professionele leercultuur zijn elkaar versterkende dimensies in een school. Zodra een school bezig is met het versterken van de professionele leercultuur op de school, dan kan dat bijdragen aan kwaliteitszorg.   

Vanuit de Inspectie van het Onderwijs is er een toenemende aandacht voor de wijze waarop scholen hun zelfevaluatie organiseren en bewust aandacht hebben voor het effect van hun handelen ten aanzien van onderwijsdoelen en -resultaten. Dit is terug te zien in het vernieuwde toezicht van de Inspectie. 

Eigentijds onderwijs

Maatschappelijke, technologische, politieke en economische ontwikkelingen die elkaar steeds sneller opvolgen, vragen van scholen dat zij flexibel kunnen inspelen op veranderingen in de omgeving waarin zij opereren. Een school met een professionele leercultuur is in staat om zich continu aan te passen aan en in te spelen op een veranderende omgeving.    

Kennisgedreven werken 

Een andere ontwikkeling is de toenemende behoefte aan onderbouwing van schoolontwikkeling met kennis. Scholen leren door het toepassen van kennis in de eigen organisatie en door gebruik te maken van kennis op basis van onderzoek. Dit zorgt ervoor dat organisaties kennisgedreven beslissingen kunnen nemen en duurzaam en kennisgedreven werken (zie ook het thema Innovatie & Onderzoek)  

Projectmedewerker professionele schoolorganisatie

Eline Daling

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2