Page 1 Copy 2 Created with Sketch.
Toetsen & examens
Naar aanleiding van de onregelmatigheden bij de schoolexamens van VMBO Maastricht in 2018 is de organisatie van het schoolexamen grondig tegen het licht gehouden, bij de betrokken scholen in Limburg en in de rest van Nederland. De VO-raad stelde een onafhankelijke Commissie Kwaliteit Schoolexaminering in, die onderzoek heeft gedaan naar de kwaliteit van de schoolexaminering. De raad heeft de aanbevelingen van deze commissie vertaald naar negen actielijnen.

In haar onderzoek vond de Commissie Kwaliteit Schoolexaminering geen indicaties voor grootschalige onregelmatigheden bij de uitvoering van de schoolexamens, maar concludeerde zij wel dat het systeem van kwaliteitsborging kwetsbaarheden bevat en dat de schoolexaminering te weinig wordt vormgegeven vanuit de onderwijsvisie van de school en te weinig met een afsluitend karakter. De commissie heeft hierop een aantal aanbevelingen gedaan. De VO-raad heeft deze aanbevelingen – na uitvoerige bespreking binnen de vereniging – vervolgens overgenomen en vertaald naar negen actielijnen.

Doel is dat besturen, schoolleiders en docenten met deze actielijnen de ruimte krijgen en nemen om (het systeem van kwaliteitsborging van) de schoolexaminering verder te versterken en het schoolexamen een volwaardige plek te geven in het onderwijs. Met onder meer de instelling van een examencommissie, de versterking van de positie van de examensecretaris en een vorm van onderlinge consultatie gaat de sector werken aan het realiseren daarvan. De actielijnen worden deels door de VO-raad en deels op de scholen zelf uitgevoerd; de VO-raad zal leden ondersteuning bieden op dit vlak.

Voorstellen bewindslieden

Ook de bewindslieden van OCW hebben na de crisis in Maastricht een aantal voorstellen gedaan ter versterking van de schoolexaminering. Zo willen zij de borging van de kwaliteit van de schoolexamens een vast onderdeel laten worden van de gesprekken van de inspectie met de besturen, en hebben ze aangegeven te willen kijken naar een versteviging van de positie van de examensecretaris en het instellen van een examencommissie voor het vo.

In zijn visiebrief van april 2019 gaf minister Slob opnieuw aan de positie van het schoolexamen te willen versterken. De visie en voorstellen van de bewindslieden sporen goed met die van de VO-raad in deze; de raad is hierover in gesprek met het ministerie van OCW.

Onderwijsraad: Toets wijzer

Bovenstaande sluit ook aan bij het advies dat de Onderwijsraad eind 2018 deed in haar rapport 'Toets wijzer’ om toe te werken naar een meer evenwichtige toets- en examenpraktijk. Door de grote nadruk op centraal ontwikkelde toetsing en examinering (onder meer het centrale eindexamen) is de examenpraktijk uit balans, aldus de Raad: onderwijsinstellingen en leraren beschikken over te weinig eigenaarschap en deskundigheid wat betreft (decentrale) toetsing, er is te weinig ruimte voor formatieve toetsing en er is te weinig aandacht voor brede vaardigheden. Het versterken van het schoolexamen kan volgens de raad bijdragen aan het herstellen van de balans.

(Inspectie)toezicht

Naast de scholen zelf is naar aanleiding van de examenproblemen in Maastricht ook gekeken naar de rol van het ministerie, de Onderwijsinspectie en de Raden van Toezicht als het gaat om de kwaliteitsborging van de schoolexaminering. In 2018 heeft de Auditdienst Rijk het handelen van de inspectie onderzocht; de ADR concludeerde toen dat de crisis bij VMBO Maastricht aanleiding geeft om de werkwijze van de inspectie, het toezicht en de regels nader tegen het licht te houden. De VO-raad volgt de ontwikkelingen op de voet.