Page 1 Copy 2 Created with Sketch.
Toetsen & examens
Naar aanleiding van de onregelmatigheden bij de schoolexamens van VMBO Maastricht in 2018 is de organisatie van het schoolexamen grondig tegen het licht gehouden, bij de betrokken scholen in Limburg en in de rest van Nederland. De VO-raad stelde een onafhankelijke Commissie Kwaliteit Schoolexaminering in, die onderzoek heeft gedaan naar de kwaliteit van de schoolexaminering. De raad heeft de aanbevelingen van deze commissie vertaald naar negen actielijnen. De sector is hiermee aan de slag gegaan en heeft de juiste acties in gang gezet. Toch komen er op veel scholen nog tekortkomingen voor en is een versnelling van de verbeterslag nodig.

In haar onderzoek vond de Commissie Kwaliteit Schoolexaminering geen indicaties voor grootschalige onregelmatigheden bij de uitvoering van de schoolexamens, maar concludeerde zij wel dat het systeem van kwaliteitsborging kwetsbaarheden bevat en dat de schoolexaminering te weinig wordt vormgegeven vanuit de onderwijsvisie van de school en te weinig met een afsluitend karakter. De commissie heeft hierop een aantal aanbevelingen gedaan. De VO-raad heeft deze aanbevelingen – na uitvoerige bespreking binnen de vereniging – vervolgens overgenomen en vertaald naar negen actielijnen.

Doel is dat besturen, schoolleiders en docenten met deze actielijnen de ruimte krijgen en nemen om (het systeem van kwaliteitsborging van) de schoolexaminering verder te versterken en het schoolexamen een volwaardige plek te geven in het onderwijs. Voorbeelden van maatregelen zijn onder meer de instelling van een examencommissie, de versterking van de positie van de examensecretaris en een vorm van onderlinge consultatie. De VO-raad heeft een aanbod ontwikkeld voor scholen ter ondersteuning bij het uitvoeren van de actielijnen.

Versnelling nodig

De sector is met de bovenstaande actielijnen aan de gang gegaan en veel acties zijn in gang gezet, zo blijkt ook uit de enquête die de VO-raad in november 2019 heeft gehouden onder eindverantwoordelijk schoolleiders. Een recent themaonderzoek van de Onderwijsinspectie (feb 2020) laat ook zien dat er sinds 2018 veel verbeterd is in het examineringsproces. Tegelijk laat dit onderzoek zien dat op veel scholen nog tekortkomingen voorkomen en dat een forse extra inspanning nodig om het examenproces volledig op orde te brengen. Dit vraagt vooral een versnelling van de reeds genomen maatregelen.

Wettelijke maatregelen

Minister Slob heeft aangegeven in het inspectierapport geen aanleiding te zien voor aanvullende (wettelijke) maatregelen. Al eerder zei hij te willen komen met een regeling voor een examencommissie, aanscherping van de regels voor het PTA, en het benoemen van toetsing en afsluiting als verantwoordingsprioriteit voor bestuurders.

Wel aanvullend zijn een voorgenomen herhaling van het themaonderzoek van de inspectie en een onderzoek naar de behoeften in het veld aan vraaggerichte deskundigheidsbevordering. Daarnaast neemt de inspectie sinds vorig jaar toetsing en afsluiting structureel mee in onderzoeken bij besturen en scholen. Het is daarmee verankerd in het reguliere toezicht. De VO-raad zal zelf de monitor naar de invoering van de negen actielijnen herhalen.

Onderwijsraad: Toets wijzer

Bovenstaande actielijnen en voorstellen sluiten aan bij het advies dat de Onderwijsraad eind 2018 deed in haar rapport 'Toets wijzer’ om toe te werken naar een meer evenwichtige toets- en examenpraktijk. Door de grote nadruk op centraal ontwikkelde toetsing en examinering (onder meer het centrale eindexamen) is de examenpraktijk uit balans, aldus de Raad: onderwijsinstellingen en leraren beschikken over te weinig eigenaarschap en deskundigheid wat betreft (decentrale) toetsing, er is te weinig ruimte voor formatieve toetsing en er is te weinig aandacht voor brede vaardigheden. Het versterken van het schoolexamen kan volgens de raad bijdragen aan het herstellen van de balans.

Projectleider plusdocument, flexibilisering toetsing/examinering, doorstroomprogramma's po-vo, vmbo-mbo/havo

Piet Groenewegen

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2