Page 1 Copy 2 Created with Sketch.
Toetsen & examens
Naar aanleiding van de onregelmatigheden bij de schoolexamens van VMBO Maastricht in 2018 is de organisatie van het schoolexamen grondig tegen het licht gehouden, bij de betrokken scholen in Limburg en in de rest van Nederland. De VO-raad stelde een onafhankelijke Commissie Kwaliteit Schoolexaminering in, die onderzoek heeft gedaan naar de kwaliteit van de schoolexaminering. De raad heeft de aanbevelingen van deze commissie vertaald naar negen actielijnen.

In haar onderzoek vond de Commissie Kwaliteit Schoolexaminering geen indicaties voor grootschalige onregelmatigheden bij de uitvoering van de schoolexamens, maar concludeerde zij wel dat het systeem van kwaliteitsborging kwetsbaarheden bevat en dat de schoolexaminering te weinig wordt vormgegeven vanuit de onderwijsvisie van de school en te weinig met een afsluitend karakter. De commissie heeft hierop een aantal aanbevelingen gedaan. De VO-raad heeft deze aanbevelingen – na uitvoerige bespreking binnen de vereniging – vervolgens overgenomen en vertaald naar negen actielijnen.

Doel is dat besturen, schoolleiders en docenten met deze actielijnen de ruimte krijgen en nemen om (het systeem van kwaliteitsborging van) de schoolexaminering verder te versterken en het schoolexamen een volwaardige plek te geven in het onderwijs. Met onder meer de instelling van een examencommissie, de versterking van de positie van de examensecretaris en een vorm van onderlinge consultatie gaat de sector werken aan het realiseren daarvan. De actielijnen worden deels door de VO-raad en deels op de scholen zelf uitgevoerd; de VO-raad zal leden ondersteuning bieden op dit vlak.

Voorstellen bewindslieden

Ook de bewindslieden van OCW hebben na de crisis in Maastricht een aantal voorstellen gedaan ter versterking van de schoolexaminering. In zijn visiebrief van april 2019 gaf minister Slob opnieuw aan de positie van het schoolexamen te willen versterken

In zijn brief aan de Tweede Kamer van oktober 2019 stelt de minister voor om de verbeterpunten die de afgelopen periode naar voren zijn gekomen te verankeren in wet- en regelgeving. Deze punten worden zo onderdeel van de deugdelijkheidseisen waarop de inspectie kan toezien. De verbetermaatregelen die Slob noemt zijn grosso modo dezelfde maatregelen als die uit de actielijnen, waarmee de sector al aan de slag is gegaan. Daarnaast stelt hij voor om de minimumeisen voor het pta en het examenreglement aan te scherpen en wil hij formaliseren dat scholen ouders en leerlingen betrekken bij de afronding van het schoolexamen en het bekendmaken van de resultaten. Ook benoemt de minister toetsing en examinering als verantwoordingsprioriteit in het bestuursverslag.

De brief bevat verder al in gang gezette maatregelen gericht op uitbreiding van het bestuurlijk instrumentarium zoals de mogelijkheid om in spoedeisende gevallen of bij het onvoldoende borgen van de toetsing en afsluiting een aanwijzing te geven aan besturen. Nieuw is dat hij ook financiële sancties introduceert bij herhaalde of ernstige overtredingen. 

Onderwijsraad: Toets wijzer

Bovenstaande actielijnen en voorstellen sluiten aan bij het advies dat de Onderwijsraad eind 2018 deed in haar rapport 'Toets wijzer’ om toe te werken naar een meer evenwichtige toets- en examenpraktijk. Door de grote nadruk op centraal ontwikkelde toetsing en examinering (onder meer het centrale eindexamen) is de examenpraktijk uit balans, aldus de Raad: onderwijsinstellingen en leraren beschikken over te weinig eigenaarschap en deskundigheid wat betreft (decentrale) toetsing, er is te weinig ruimte voor formatieve toetsing en er is te weinig aandacht voor brede vaardigheden. Het versterken van het schoolexamen kan volgens de raad bijdragen aan het herstellen van de balans.

Projectleider plusdocument, flexibilisering toetsing/examinering, doorstroomprogramma's po-vo, vmbo-mbo/havo

Piet Groenewegen

Neem contact op Page 1 Copy 2 Stel uw vraag aan de helpdesk (voor VO-raad leden) Page 1 Copy 2