Coaching: een must voor startende leidinggevenden in het onderwijs
Alske de Haan werkt inmiddels zo’n 25 jaar in het onderwijs, waarvan meer dan twee jaar als VO-managementcoach. In deze rol helpt zij (startende) leidinggevenden met hun professionele groei. Ze begeleidt meerdere coachees, waaronder Rick van den Berg, teamleider bij OBC Huissen. Samen met Alske en Rick gingen we in gesprek over de meerwaarde en het belang van coaching als individu, als professional, en voor de sector als geheel.
Alske werd al vroeg in haar tijd als leidinggevende geïnspireerd om als VO-managementcoach aan de slag te gaan. “Je merkt dat de het reflecteren en sparren vaak verloren gaan door de tijdsdruk. Dat zijn in mijn optiek juist twee elementen die voor elke startende leidinggevende een absolute must zijn. Je moet bewust tijd nemen voor reflectie en bewust stilstaan, want anders zit je gelijk in de waan van de dag. Ik ging het onderwijs in om ondersteunend te zijn aan anderen en om anderen verder te brengen. Dat is voor mijn rol als coach precies hetzelfde.”
Die ondersteuning van een coach was precies waar Rick naar op zoek was – en waar hij vanuit zijn school alle ruimte voor kreeg. “Ik werkte altijd als docent, dus de rol van teamleider was helemaal nieuw voor mij. Ik kwam in een heel fijn MT met ervaren collega’s. Maar je merkt bij jezelf dat je je daardoor heel erg laat leiden door de ervaring om je heen. Dan is het fijn om op een laagdrempelige en veilige manier met een coach van buiten je organisatie te kunnen sparren. Ik had het gevoel dat ik dat echt nodig had.”
Spiegelen en sturen
Vijf coachgesprekken later merkt Rick hoeveel de coaching hem oplevert. Dat was soms door een spiegel voorgehouden te krijgen, terwijl andere situaties vroegen om sturing of bevestiging. “Dan is het fijn als een coach aanvoelt waar jouw behoefte zit en oordeelloos meedenkt. De werkvormen hielpen mij om bij mezelf te rade te gaan: wat ik heb te doen of verbeteren? En wat heb ik allemaal juist wel goed gedaan? Het hielp erg om te relativeren.”
Voor Alske was het in de coachgesprekken zaak om bepaalde patronen boven water te krijgen. “Naast je eigen patronen, heeft een organisatie ook een bepaald patroon. Je probeert tussen de regels door te luisteren en die patronen op tafel neer te leggen”, licht ze toe. “De persoonlijke groei zit dan ook in het bespreken van die patronen, die normaal gesproken een blinde vlek zijn. Je kan daar zoveel in doen, waar je anders misschien niet bij stilstaat.”
“Het is fijn als een coach aanvoelt waar jouw behoefte zit en oordeelloos meedenkt.”
Complexiteit
Dat belang van coaching speelt niet alleen op persoonlijk niveau, maar is van meerwaarde voor de sector als geheel, zo zien ook Alske en Rick. “Coaching draagt er in ieder geval aan bij dat startende leidinggevenden blijven doen wat ze doen, want de uitval bij startende schoolleiders is hoog”, licht Rick toe. Alske vult hem aan. “We moeten heel zuinig zijn op iedereen die de ambitie heeft om leidinggevende te worden én blijven. De baan is veel complexer geworden, onder meer omdat er meer werkzaamheden bij de leidinggevende terecht zijn gekomen. Daarnaast zie je dat de maatschappij heel erg veranderd is: leerlingen en ouders zijn mondiger, de relatie tussen schoolleider en docent is veranderd en sociale media spelen natuurlijk ook een rol.”
Rick kan uit eigen ervaring spreken dat al deze elementen een rol spelen in zijn dagelijkse werk. “Je komt in complexe situaties terecht waar je nog geen ervaring mee hebt, dan helpt het als coaching bijvoorbeeld onderdeel is van je inductieprogramma. Maar het zit ook in je verantwoordelijkheden: het waarborgen van kwaliteit, het werven van collega’s en de veiligheid op school. Daar had ik in de praktijk nog weinig ervaring mee, maar kan ik me via coaching, maar ook intervisie, verder in ontwikkelen.”
“We moeten heel zuinig zijn op iedereen die de ambitie heeft om leidinggevende te worden én blijven.”
Volgens Rick heb je geen specifieke aanleiding nodig om een coach in te schakelen. “Coaching is van meerwaarde, altijd, voor iedereen. Ik kan me zelfs voorstellen dat het als ervaren leidinggevende nog heel waardevol is om met iemand te sparren die nog meer ervaren is dan jij. Ook als je nog geen concrete vraag hebt: door te sparren, ontstaat vanzelf een gesprek.” Alske is het hier roerend mee eens. “Ook ik ben nooit uitgeleerd. Je werkt op een school, waarvan we vinden dat leerlingen moeten leren. Maar dat geldt ook voor docenten en leidinggevenden. Wat mij betreft hoort leren bij het leven, en ben je ook nooit uitgeleerd.”
Coaching voor jouw professionele ontwikkeling
Coaching is een vorm van non-formeel leren die in steeds meer verschillende sectoren wordt toegepast voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. De VO-academie vindt het belangrijk dat coaching niet alleen wordt…
VO-connect: voor coaching, intervisie en meer
