Waarom de banenafspraak omarmen? Deze school laat het zien
Het onderwijs staat net als veel andere sectoren voor een belangrijke vraag: waar vinden we personeel? Met de banenafspraak heeft de overheid vastgelegd dat de overheid- en onderwijssectoren een minimaal aantal mensen 'met een afstand tot de arbeidsmarkt' in dienst moeten nemen. Maar hoe kun je deze doelgroep een kans geven? Een school kan deze mensen zelden les laten geven vanwege de wettelijke bevoegdheidseisen. Bij onderwijsstichting De Onderwijsspecialisten in Arnhem en omstreken werken inmiddels tientallen mensen via de banenafspraak, verspreid over dertig scholen. De ervaring van De Onderwijsspecialisten laat zien dat dit niet alleen maatschappelijk waardevol is, maar ook praktisch uitvoerbaar en verrijkend voor de hele organisatie.
(links Matthijs Drenth, rechts Wilco Wassink)
Maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen
De belangrijkste drijfveer voor De Onderwijsspecialisten is simpel: doen wat je zegt. Wilco Wassink, adviseur banenafspraak legt uit: "Alle leerlingen die bij ons uitstromen vanuit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) met profiel arbeid of hoger behoren tot de doelgroep van de banenafspraak (ook pro-leerlingen red.). Onze stagebureaus benaderen altijd allerlei bedrijven van: hé, geef onze jongeren een kans om stage te lopen en het liefst daarna een betaalde baan. Als je dat doet, kun je niet zeggen van: maar wij hoeven het niet te doen."
Een ambitieuze doelstelling
De Onderwijsspecialisten heeft voor zichzelf een ambitieuze doelstelling geformuleerd: drie procent van hun personeelsbestand moet bestaan uit mensen die via de banenafspraak zijn aangenomen. Dat is zelfs hoger dan de wettelijke quota. Deze keuze laat zien dat de organisatie de banenafspraak niet ziet als een verplichte last, maar als een bewuste beleidskeuze die past bij hun missie en identiteit.
Voor een stichting met ruim 1200 fte en 1800 medewerkers betekent dit dat er tientallen werknemers via de banenafspraak zijn binnengehaald. Een substantieel aantal dat aantoont dat het niet om symboliek gaat, maar om een serieuze invulling van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.
"Er is altijd wel vraag naar extra handjes en ogen."
Het succesverhaal van Matthijs
Een concreet voorbeeld daarvan is Matthijs Drenth. Hij is een voormalig paralympisch wielrenner die via de banenafspraak werkt bij De Onderwijsspecialisten. Hij heeft een fysieke beperking, maar draait volwaardig als 'vliegende keep' mee, zoals hij het zelf zegt. Matthijs kwam in contact met Team Inclusie, het team dat binnen de Onderwijsspecialisten de banenafspraak coördineert. Ze gingen met Matthijs in gesprek en zochten samen met directeuren van verschillende scholen naar een goede match. Zijn eerste school werd Het Prisma College in Arnhem, waar hij tweeënhalf jaar werkte als begeleider tijdens gymlessen.
Doorgroeien en ontwikkelen
Na tweeënhalf jaar eindigde zijn contract vanwege wet- en regelgeving en ambitie in zijn topsportcarrière. Na zijn sportcarrière zat hij zonder werk en besloot: ik wil kijken of ik ook jongeren met meer puberaal gedrag naar een hoger niveau kon begeleiden. Die uitdaging vond hij op Mariëndael vso, een school in Arnhem die examengericht onderwijs biedt.
Een veelzijdige functie
Op Mariëndael heeft Matthijs een zeer divers takenpakket: van praktische ondersteuning bij practicumlessen en werk in het open leercentrum tot toetsen afnemen: 'Er is altijd wel vraag naar extra handjes en ogen.' Ook begeleidt hij sommige leerlingen die net even extra hulp nodig hebben, hetzij voor een vak als economie of wiskunde, hetzij omdat ze even niet lekker in hun vel zitten. Matthijs haalt ze uit de les en gaat dan twintig minuten tot een half uur met ze aan de slag. Voor de ene leerling betekent dat een kwartier voetballen als uitlaatklep, voor anderen is het gerichte vak ondersteuning.
Het argument ‘Ik heb geen formatie’ is niet langer geldig.
Scholing en professionalisering
Matthijs volgde een HBO-opleiding, maar had geen specifieke onderwijsachtergrond. Met steun van de school volgt hij nu een opleiding tot onderwijsassistent.
Succesverhalen zoals die van Matthijs komen niet vanzelf tot stand. Een van de grootste struikelblokken bij het aannemen van mensen via de banenafspraak is vaak de praktische rompslomp. Schooldirecteuren zijn al druk en kunnen terughoudend zijn. Wilco erkent dit probleem: "Het eerste jaar komt de medewerker op onze formatie te staan. We hebben een eigen formatie waar we dus een pool hebben waar we mensen het eerste jaar mogen aannemen.”
Dit betekent dat de directeur volledig wordt ontzorgd. Wilco: “Team Inclusie doet letterlijk alles. Van aanstellingsgesprekken tot het aanvragen van loonkostensubsidies, van het regelen van opleidingen tot jobcoaching – alle vlakken worden afgedekt. De drempel voor directeuren om ja te zeggen wordt hierdoor drastisch verlaagd. Het argument ‘Ik heb geen formatie’ is niet langer geldig."
Hoewel Team Inclusie kandidaten voorstelt, blijft het altijd de keuze van de schooldirecteur. Wilco: "Deze autonomie is belangrijk omdat de directeur uiteindelijk verantwoordelijk is voor zijn of haar team en het beste weet wat past binnen de schoolcultuur.”
"Ik ben zo ook tien jaar geleden bij de organisatie begonnen. Ik zou eerst een jaar blijven"
Netwerk en werving
De Onderwijsspecialisten werven niet via traditionele vacatureteksten, maar via intensieve netwerkverbindingen: contacten met het Werkgevers Service Punt (WSP), UWV, gemeenten en jobcoachorganisaties. Ook de eigen trajectbegeleiders spelen een belangrijke rol. Als zij zien dat een leerling geschikt zou zijn voor werk binnen het onderwijs, wordt het gesprek aangegaan.
Het voordeel van deze aanpak is dat organisaties uit het netwerk De Onderwijsspecialisten leren kennen als betrouwbare partner. Een consulent van een gemeente belt inmiddels spontaan: "Hé, ik heb nog iemand voorbij zien komen. Is dat niet wat voor jullie?"
Job carving, geen job creation
Een fundamentele keuze die De Onderwijsspecialisten hebben gemaakt, is werken met job carving: het aanpassen van bestaande functies. Het verschil met job creation: het speciaal voor iemand creëren van nieuwe functies, is belangrijk.
Een werkplek met doorgroeimogelijkheden
De Onderwijsspecialisten willen geen kortdurende plaatsingen. Hoewel ze op het moment van aanname geen garantie kunnen geven dat het langer dan een jaar duurt, kijken ze altijd naar de mogelijkheid voor doorgroei binnen de school. "Ik ben zo ook tien jaar geleden bij de organisatie begonnen. Ik zou eerst een jaar blijven", vertelt Wilco met een lach. "Dus het gaat wel vaker zomaar mis. We blijven er vaker langer hangen."