Dekker tegen recht op doordecentralisatie huisvesting

18 februari 2015

Staatssecretaris Dekker is tegen het plan om schoolbesturen het recht te geven op doordecentralisatie van de huisvestingsverantwoordelijkheid. In een brief aan de Tweede Kamer geeft hij aan dat daaraan te veel risico’s kleven. De VO-raad is voorstander van de mogelijkheid voor scholen om verantwoordelijkheid te dragen voor investeringen in huisvesting en benadrukt dat de door Dekker beschreven risico’s op een goede manier af te dekken zijn.

Het recht op doordecentralisatie houdt in dat een schoolbestuur dat aan bepaalde voorwaarden voldoet, de verantwoordelijkheid voor investeringen in huisvesting plus bijbehorend budget mag overnemen van de gemeente.

Dekker is tegen het recht op doordecentralisatie vanwege het risico op ‘cherry picking’. Daarbij zouden alleen scholen voor wie het financieel gunstig is kiezen voor doordecentralisatie. Een school met een relatief nieuw gebouw zou dan eerder kiezen voor doordecentralisatie dan een school met een ouder gebouw. Want deze school krijgt dan zelf de beschikking over een huisvestingsbudget, maar hoeft hier slechts weinig van uit te geven vanwege relatief lage onderhoudskosten.

De VO-raad vindt de redenering van Dekker wat kort door de bocht. Het hebben van een ouder gebouw kan ook juist een prikkel zijn om wel over de huisvestingsverantwoordelijkheid te kunnen beschikken. Als een gemeente namelijk steeds weigert te investeren in een nieuw gebouw, kan overdracht van de middelen ertoe leiden dat een school zelf wel zo’n nieuw gebouw kan realiseren.

Verevening

Bovendien kan ‘cherry picking’ met verevening worden voorkomen. Verevening houdt in dat scholen wel een gelijk jaarlijks bedrag per leerling ontvangen, maar dat zij – afhankelijk van de kwaliteit van het gebouw/de gebouwen die ze krijgen overgedragen – daar een prijs voor moeten betalen, dan wel er geld bij krijgen. Scholen die een relatief goed gebouw krijgen overgedragen, zouden dan moeten betalen en scholen die een kwalitatief slecht gebouw krijgen overgedragen, zouden dan geld toe krijgen. Zo kunnen scholen in een meer gelijkwaardige positie worden gebracht.

Wat de discussie ook compliceert in de ogen van de staatssecretaris zijn factoren als de verschillen in boekwaarde van de grond waar het gebouw op staat en de verschillende noden van verschillende soorten onderwijs (bijvoorbeeld techniek versus vwo). Ook hier zou volgens de VO-raad vervening een oplossing kunnen bieden. Er zouden normen moeten worden ontwikkeld, waarbij factoren als de hierboven genoemde zo goed mogelijk in de prijs van de over te dragen gebouwen moeten worden verdisconteerd. Dat is niet eenvoudig en het zal ook niet alle verschillen compenseren. Maar dat is nu ook niet zo: scholen worden in de huidige situatie juist geconfronteerd met grote kwaliteitsverschillen tussen hun gebouwen.

Autonomie van de gemeente

Dekker vraagt ook aandacht voor de autonomie van de gemeente. Deze wordt minder door het recht op doordecentralisatie. De VO-raad vindt dat dit – in ieder geval voor een deel – gecompenseerd kan worden door gemeenten de mogelijkheid te geven in beroep te gaan tegen de wens tot doordecentralisatie van een schoolbestuur dan wel tegen de voorwaarden waaronder die zou moeten plaatsvinden.