Dodenherdenking en Bevrijdingsdag - een kans voor burgerschapsonderwijs
Op 4 mei herdenken we in Nederland alle oorlogsslachtoffers en op 5 mei vieren we Bevrijdingsdag. Deze dagen bieden scholen de gelegenheid om extra aandacht te vragen voor thema’s als de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust en racisme/discriminatie, en leerlingen te laten nadenken over het belang van democratie en bijbehorende waarden zoals vrijheid, gelijkheid, respect en tolerantie. Dit kan een belangrijke bijdrage leveren aan het burgerschapsonderwijs en de burgerschapsvaardigheden van leerlingen.
Scholen die hier rond deze dagen, alsook gedurende het verdere jaar, mee aan de slag willen, kunnen gebruikmaken van het onderstaande aanbod. Dit overzicht is nadrukkelijk niet uitputtend.
Ondersteuning vanuit Nationaal Plan Versterking Holocausteducatie
Het kabinet wil de komende tijd sterk inzetten op het bestrijden van antisemitisme, dat toeneemt in onze samenleving en ook in het onderwijs voorkomt. Scholen worden hierbij actief ondersteund om leerlingen kennis bij te brengen over de Holocaust en de gevolgen van antisemitisme en andere vormen van racisme. Hiertoe is een Nationaal Plan Versterking Holocausteducatie opgesteld.
Nieuw: budget voor vervoerskosten bij activiteiten
Vanuit het Nationaal Plan Versterking Holocausteducatie kunnen scholen vanaf januari van dit jaar via de CJP-cultuurkaart extra budget inzetten voor extra curriculaire activiteiten op het gebied van Holocausteducatie. Denk hierbij aan een bezoek aan authentieke locaties, gastlessen of educatieve programma’s. Het budget kan worden gebruikt voor entree- en programmakosten, en nu ook voor vervoerskosten, zo is recent afgesproken.
Lesmateriaal en werkconferentie
Eerder werd vanuit het Nationaal Plan de campagne ‘Leer over de Holocaust’ opgezet. Op de campagnewebsite vinden scholen onder meer lesmateriaal en trainingen om de Holocaust in de klas te behandelen en informatie over het bezoeken van betekenisvolle locaties in Nederland.
Elk jaar vindt in maart ook een werkconferentie Holocausteducatie plaats voor onderwijsprofessionals, professionals uit de herinneringssector, onderzoekers en betrokken overheidsinstanties.
Nationaal Plan Joods Leven
De ministeries van OCW en SZW werken momenteel samen met de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding aan een Nationaal Plan Joods Leven, gericht op het versterken van de kennis en overdracht over Joodse geschiedenis en cultuur in onderwijs en samenleving. Ook vanuit dit plan zal ondersteuning voor scholen beschikbaar komen.
Overig aanbod vanuit:
Nationaal Comité 4 en 5 mei
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei biedt scholen en leraren onder meer een online leeromgeving waarbinnen leerlingen aan de slag kunnen met thema’s als vrijheid en de Tweede Wereldoorlog. Ook hebben ze twee docentenmagazines gemaakt rond de vragen hoe je les kunt geven over de Holocaust en over vrijheid.
Het comité heeft daarnaast de videoserie ‘Jong in oorlog’ ontwikkeld, waarin ooggetuigen vertellen over hun kindertijd in de Tweede Wereldoorlog.
Tenslotte is er het project ‘Adopteer een monument’. Leerlingen uit de onderbouw vo kunnen binnen dit project een oorlogsmonument adopteren en leren zo meer over het belang van herdenken en het doorgeven van verhalen uit de oorlog.
Anne Frank Stichting
De Anne Frank Stichting heeft op haar website divers lesmateriaal staan om onderwerpen zoals de Tweede Wereldoorlog, de Holocaust, antisemitisme, moslimdiscriminatie, vooroordelen en complotdenken bespreekbaar te maken en te behandelen.
Ook biedt de stichting tips, scholingsmateriaal en trainingen voor leraren op dit vlak.
Critical Mass - Professionalisering Antidiscriminatie
Vanaf dit jaar biedt Critical Mass – samen met de Anne Frank Stichting en NewBees Inc. - de Professionalisering Antidiscriminatie aan. Dit is een modulair trainingsprogramma waarmee leraren handvatten krijgen voor het bespreekbaar maken van discriminatie, racisme en antisemitisme en het verminderen van polarisatie in de klas. De workshops zijn dankzij financiering van OCW beschikbaar tegen een gereduceerd tarief.
Expertisepunt Burgerschap
Het Expertisepunt Burgerschap heeft een webpagina 'Leermiddelen burgerschap'. Vorig jaar publiceerden zij samen met het Nationaal Comité 4 en 5 mei ook een artikel over 80 jaar vrijheid.
Stichting Na de Oorlog
Stichting Na de Oorlog biedt gastlessen aan over o.a. oorlog, vooroordelen en antisemitisme.
LessonUp
LessonUp is een online leerplatform waar je interactieve lessen kunt vinden over onder meer vrijheid en Bevrijdingsdag.
Stichting Vrijheidscolleges
Stichting Vrijheidscolleges maakt programma’s over vrijheid, democratie & rechtstaat en leven in oorlog en conflict, die ook worden aangeboden op scholen. Ook hebben ze een pagina met lesmateriaal.
Nieuws in de klas
Nieuws in de klas (het educatieplatform van NDP Nieuwsmedia) biedt op haar website lestips bij 4 en 5 mei.
NOS, NPO Kennis, Andere Tijden en HUMAN
De NOS heeft veel Bevrijdingsjournaals die geschikt zijn als bronmateriaal voor lessen. Ook het NOS Jeugdjournaal wijdde items aan het laatste jaar van de Tweede Wereldoorlog en Bevrijdingsdag.
Het online platform NPO Kennis biedt daarnaast video’s en informatie voor lessen over de vragen: ‘Wat vieren we op Bevrijdingsdag?’ en ‘Hoe vieren we Bevrijdingsdag?’
En ook het televisieprogramma Andere Tijden maakte video’s over de bevrijding van Nederland:
Zie tenslotte de onderwijspagina met video’s over vrijheid en gelijkheid van de publieke omroep HUMAN.