Een reisgids naar inclusief onderwijs: inzichten uit het SPOtlight project
De afgelopen jaren zijn vanuit het Steunpunt Passend Onderwijs (SPO) werkbezoeken georganiseerd aan scholen, integrale onderwijscentra en samenwerkingsverbanden die stappen hebben gezet richting inclusief onderwijs. Dit gebeurde onder de noemer ‘Inclusief Onderwijs in de SPOtlight’. De inzichten en ervaringen die hierbij zijn opgedaan, alsook een aantal inspirerende praktijkvoorbeelden, zijn nu gebundeld in een 'Reisgids naar inclusief onderwijs’.
Binnen het SPOtlight project hebben onderzoekers van het lectoraat ‘Vernieuwend Onderwijs’ van Saxion in de periode van maart 2023 t/m maart 2026 de werkbezoeken systematisch vastgelegd met behulp van de ‘Tool Inclusief Onderwijs in de SPOtlight’. Hierbij is in kaart gebracht welke stappen en acties scholen, integrale onderwijscentra en samenwerkingsverbanden hebben ondernomen om het onderwijs anders te organiseren en welke succes- en belemmerende factoren zij hebben ervaren op weg naar meer inclusief onderwijs.
Dit heeft zich vertaald in een reisgids, ter inspiratie van andere scholen en samenwerkingsverbanden. De reisgids bevat:
- Een routekaart die zichtbaar maakt welke verschillende routes er in onderwijsland genomen zijn richting meer inclusieve leeromgevingen. Met de uitnodiging om je eigen route erbij te zetten!
- Inspirerende voorbeelden uit de praktijk van 8 initiatieven uit het primair onderwijs, 7 uit het voortgezet onderwijs en 3 samenwerkingsverbanden. De voorbeelden zijn systematisch in kaart gebracht op basis van de aanleiding, de onderliggende (team- en bestuurlijke) processen en de uitkomsten van elk initiatief, inclusief inzichten over de bekostiging.
- Een paklijst gebaseerd op de werkzame onderdelen uit de profielen. Alle zeven onderdelen zijn wetenschappelijk onderbouwd.
- Aanvullende oriëntatiepunten en (reis)adviezen om goed voorbereid op reis te gaan. Op basis van het SPOtlight project is er bijvoorbeeld een aanvulling gedaan op het exclusie/inclusie model.
Praktisch aan de slag
Naast de reisgids zijn er ook praktische handreikingen gemaakt waarmee onderwijsteams, directeuren en (school)bestuurders zelf aan de slag kunnen.
- De ’gebruiksvriendelijke versie’ van de Tool Inclusief Onderwijs in de SPOTlight kan gebruikt worden door onderwijsprofessionals als handvat voor de eigen ontwikkeling naar meer inclusief onderwijs, maar ook als observatie- of gesprekstool met collega professionals in het veld of tijdens een werkbezoek.
- Slides met aanknopingspunten en gespreksstarters om met het team zelf op verkenning te gaan welke route naar inclusief onderwijs voor jullie context passend is. Ook kan met behulp van deze slides worden verkend welke onderdelen van de paklijst al in jullie reiskoffer zitten en welke nog aandacht nodig hebben. Let op: Deze presentatie is alleen te gebruiken wanneer de reisgids volledig is gelezen en de slides behoren niet afzonderlijk gebruikt te worden. Om deze reden is er een uitgebreide en verkorte versie ontwikkeld. De verkorte versie bestaat uit de routekaart, de drie routes en de paklijst. De uitgebreide versie gaat op elk van de zeven onderdelen van de paklijst in.
Lees ook het bericht op de website van het Steunpunt Passend Onderwijs.
