Reviewstudie: professionaliseringsactiviteiten schoolleiders effectief
De professionaliseringsactiviteiten die schoolleiders ondernemen dragen daadwerkelijk bij aan hun eigen verdere ontwikkeling, en kunnen daarnaast een impuls geven aan de schoolvernieuwing en het schoolklimaat. Of er ook effecten zijn op de kwaliteit van het onderwijs is onduidelijk; hier is nog nauwelijks onderzoek naar gedaan. Dit blijkt uit een reviewstudie in opdracht van de VO-academie en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek, die op 14 juni is gepubliceerd.
In de reviewstudie is de bestaande wetenschappelijke onderzoeksliteratuur over de effecten van de professionaliseringsactiviteiten van schoolleiders op hun eigen ontwikkeling en de ontwikkeling van de school in kaart gebracht, en is gekeken welke conclusies hieruit te trekken zijn. Hierbij werden diverse vormen van leren onderzocht.
Lees de reviewstudie ‘De lerende schoolleider. Effecten van professionalisering’.
Belangrijkste conclusies
Hieronder vindt u de belangrijkste conclusies op een rij:
- Professionaliseringsprogramma’s met een coherent, op onderzoek en standaarden gebaseerd curriculum, actieve leervormen en een duidelijke verbinding tussen theorie en praktijk laten positieve resultaten zien, zowel op het niveau van de individuele schoolleider als op dat van de school.
- Programma’s die zich richten op onderwijskundig leiderschap, organisatieontwikkeling en verandermanagement, blijken effectief en genieten de voorkeur van schoolleiders. Dat geldt ook voor professionaliseringsactiviteiten die zich richten op teambuilding, het werken aan een lerende cultuur en schoolleiderschap als carrière.
- Stages en intensieve, praktijkgerichte opdrachten in de school beïnvloeden de kennis, houding en vaardigheden van de schoolleider positief.
- Wanneer schoolleiders in hechte leergroepen werken, bevordert dat de ontwikkeling van hun professionele vaardigheden en leiderschap. Ook mentoring en coaching kunnen hier een bijdrage aan leveren.
- Zeer ervaren schoolleiders kunnen beter geen standaard scholing volgen. Voor hen is een doorlopende professionalisering geschikter, die aansluit op hun specifieke rol, leerstijlen en leervragen.
Informeel leren
Uit de reviewstudie blijkt daarnaast dat schoolleiders voor hun professionalisering vooral behoefte hebben aan informeel leren. Naar de effecten van informeel leren is echter weinig onderzoek gedaan. Wel is bekend dat informele leeractiviteiten, waaronder netwerken, consultatie en studiegroepen, het onderwijskundig leiderschap versterken, mits ze voldoende lengte hebben. Ze zorgen er ook voor dat schoolleiders vaker ontwikkelingsgericht handelen, zowel op leerlingniveau als op team- en schoolniveau.
Schoolleiders moeten wel ook formeel blijven leren, zo wordt in het wetenschappelijk onderzoek benadrukt, omdat hierbij op onderzoek gebaseerde nieuwe kennis een grotere rol speelt.