Samen sterker: handreiking voor krachtig samenspel tussen bestuurders en schoolleiders
Goed onderwijs vraagt om sterk samenspel tussen bestuurders en schoolleiders. De VO-raad en Schoolleiders VO hebben daarom gezamenlijk een handreiking ontwikkeld die bestuurders en schoolleiders ondersteunt bij het versterken van hun onderlinge samenspel. Wanneer bestuur en schoolleiding elkaar vinden in een krachtige professionele dialoog, sluit beleid beter aan op de dagelijkse onderwijspraktijk. Dat draagt bij aan onderwijskwaliteit, werkplezier en een professionele cultuur in scholen.
Samen verantwoordelijkheid nemen
De handreiking is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen de VO-raad en Schoolleiders VO. Vanuit de gezamenlijke overtuiging dat goed samenspel niet primair gaat over formele posities, maar over gedeelde verantwoordelijkheid voor goed onderwijs, hebben beide organisaties hun perspectieven en ervaringen samengebracht.
Bestuur en schoolleiding functioneren vaak dicht op elkaar. Dat vraagt om rolzuiverheid én om kwaliteit in professionele relaties: elkaar kennen, elkaar begrijpen en het goede gesprek voeren – ook wanneer belangen of perspectieven verschillen. Met deze handreiking willen de VO-raad en Schoolleiders VO bestuurders en schoolleiders ondersteunen om dat gesprek bewust en professioneel te voeren.
Bestuur en directie functioneren dicht op elkaar en dat kan soms schuren. Je kunt veel vastleggen in taken en rollen, maar het samenspel heeft geen vaste vorm; het is voortdurend in beweging. Soms zit je dicht op elkaar, soms is er meer afstand nodig. De kern is dat je het goede gesprek voert – niet vanuit posities, maar vanuit gedeelde waarden.
Sterk samenspel als randvoorwaarde
In de geactualiseerde Governancecode Funderend Onderwijs (2025) is als norm opgenomen dat het bestuur zorgdraagt voor heldere verhoudingen en een goed samenspel met schoolleiders. Daarbij geldt het subsidiariteitsbeginsel: verantwoordelijkheden worden zo dicht mogelijk bij de onderwijspraktijk belegd. Dat vraagt om duidelijke afspraken én om een professionele cultuur waarin bestuurders en schoolleiders elkaar kennen, aanspreken en ruimte geven.
Helderheid in rollen, ruimte voor dialoog
In de huidige maatschappelijke en politieke context is het belangrijk dat de rollen en verantwoordelijkheden van leraren, schoolleiders en bestuurders helder en in gezamenlijkheid zijn omschreven. Dat biedt houvast en transparantie, en versterkt het vertrouwen binnen en tussen scholen.
Tegelijkertijd vraagt goed samenspel om meer dan formele rolbeschrijvingen. Het vraagt om voortdurende dialoog, reflectie en gezamenlijke professionele ontwikkeling. Duidelijke afstemming en wederzijds vertrouwen versterken de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor goed onderwijs en dragen eraan bij dat de verschillende beroepsgroepen in het onderwijs stevig in positie komen.
Vier thema’s
Met deze handreiking spreken de VO-raad en Schoolleiders VO de ambitie uit om als sector zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het versterken van dit samenspel. Door samen te leren en ervaringen te delen, bouwen bestuurders en schoolleiders verder aan vertrouwen, eigenaarschap en goed onderwijs.
De handreiking biedt praktische handvatten en reflectievragen om dit in de praktijk vorm te geven. Niet als blauwdruk, maar als hulpmiddel om samen te verkennen wat in een specifieke context passend is.
De handreiking is opgebouwd rond vier thema’s:
- Overleg- en gesprekscyclus
- Managementstatuut
- Professionele dialoog
- Professionele ontwikkeling.
Per thema biedt de handreiking concrete aandachtspunten, praktijkgerichte suggesties en gespreksvragen die helpen om het samenspel te verdiepen en te verduidelijken.
Samen leren en ontwikkelen
De publicatie van de handreiking is geen eindpunt, maar een start. Gedurende 2026 worden op de themapagina Samenspel bestuurders en schoolleiders praktijkvoorbeelden, interviews en inzichten van experts toegevoegd. Zo ontstaat een groeiende kennisbasis waarin bestuurders en schoolleiders van en met elkaar kunnen leren. Het onderwerp samenspel blijft immers in ontwikkeling – net als de context waarin scholen werken.
Goed onderwijs vraagt om meer dan goede lessen; het vraagt om een sterke verbinding tussen beleid en praktijk. Deze handreiking helpt bestuurders en schoolleiders om elkaar beter te begrijpen en samen keuzes te maken die het verschil maken voor leerlingen.
Aan de slag
Bestuurders en schoolleiders worden uitgenodigd om de handreiking te gebruiken als vertrekpunt voor het gesprek binnen hun eigen organisatie.
Neem ook een kijkje op de onderwerppagina Samenspel
Bezoek daarnaast regelmatig de themapagina Samenspel bestuurders en schoolleiders voor praktijkvoorbeelden en inzichten, en draag zo bij aan een lerende sector waarin bestuurders en schoolleiders samen optrekken in hun verantwoordelijkheid voor goed voortgezet onderwijs.