Sectorrapportage vo 2026 onderstreept: aandacht nodig voor onderwijshuisvesting en nieuwkomers in het pro

Uit de jaarlijkse sectorrapportage over het voortgezet onderwijs blijkt dat de staat van onderwijshuisvesting het afgelopen jaar nauwelijks verbeterd is. Sinds 2023 is slechts 2% van de schoolgebouwen in het vo vernieuwd terwijl zes op de tien gebouwen dringend aan vervanging toe zijn. De VO-raad publiceert elk jaar de sectorrapportage met een zo actueel mogelijk overzicht van cijfermatige trends en ontwikkelingen in het voortgezet onderwijs (vo). Hieronder zetten we op een rij wat de belangrijkste conclusies zijn.

Nederlandse leerlingen gelukkiger dan leerlingen wereldwijd

Nederlandse leerlingen zijn overwegend tevreden over hun leven en voelen zich doorgaans verbonden met en veilig op school. Internationaal gezien scoort Nederland gunstig op levenstevredenheid, erbij horen en weinig pesten. Ondanks deze positieve gegevens, zijn er wel reden tot zorgen. Leerlingen waarderen hun school, de klassfeer en relaties met leeftijdsgenoten nog steeds minder goed dan in 2017. Ook wordt er nog steeds veel schooldruk ervaren en blijven mentale problemen hoog scoren. PISA 2025 wijst op enig herstel sinds de coronadip van 2022, maar dat herstel betekent nog niet dat de eerdere achteruitgang volledig is ingelopen.

> Lees verder

Schoolleiderstekort houdt aan onder andere door aanhoudende administratieve lasten

Recente cijfers laten zien dat het schoolleiderstekort licht afneemt van 3,5% naar 2,6%, maar zorgen over een weer toenemend tekort blijven. Hoewel schoolleiders positief zijn over hun beroep, ervaren zij wel veel stress. Schoolleiders hebben de afgelopen jaren veel taken erbij gekregen. Onder andere de vele wetswijzigingen leveren scholen extra organisatorisch werk op. In meerdere gevallen zijn wijzigingen enkele jaren na invoering alweer ingetrokken, zoals de maatschappelijke stage, het lerarenregister, de rekentoets en het nieuwe vak Algemene Natuurwetenschappen. Dit vraagt veel tijd van schoolleiders, die zich daardoor ook minder met hun kerntaken kunnen bezighouden.

De VO-raad stuurt op een goed samenspel tussen bestuurders en schoolleiders. Schoolleiders moeten kunnen leiden vanuit professionele ruimte, met heldere rollen en verantwoordelijkheden en meer focus op hun kerntaak: goed onderwijs.

Meer vaste contracten in het onderwijs

Het aandeel vaste aanstellingen (in fte’s) in het voortgezet onderwijs is toegenomen tot 83%.Met het afbouwen van de NPO-gelden en de komende verandering naar meer structureel geld, is te zien dat de vaste contracten ook toenemen. Met name het direct onderwijsondersteunend personeel heeft vaker een vast contract dan in 2023 (van 73% naar 79%), bij onderwijzend personeel is het aandeel toegenomen van 80% naar 83%.

> Lees verder

Zorgen over toename nieuwkomersleerlingen in het praktijkonderwijs

Het aandeel van de nieuwkomersleerlingen dat instroomt in het praktijkonderwijs (pro) stijgt. In schooljaar 2021-2022 was 2,3% van de pro-instroom leerlingen geregistreerd nieuwkomer, in schooljaar 2025-2026 was dit 5,7%. Vanwege de beperkte omvang van het praktijkonderwijs (circa 30.000 leerlingen) heeft deze stijging veel impact. De VO-raad maakt zich zorgen over of deze leerlingen wel op de juiste onderwijsrichting instromen. Door de taalachterstand worden leerlingen mogelijk eerder doorverwezen naar het praktijkonderwijs, terwijl zij op een andere richting beter tot hun recht zouden komen. Samen met de Sectorraad Praktijkonderwijs wil de VO-raad dat er een betere selectiemethode komt zodat nieuwkomersleerlingen op de juiste onderwijsrichting belanden, ondanks taalachterstanden.

> Lees verder

Aandeel Rijksmiddelen voor het voortgezet onderwijs nemen af

Investeringen in het voortgezet onderwijs zijn belangrijk. Hoewel er per saldo meer geld naar het vo gaat dan in 2018, is deze stijging vooral te verklaren door loon- en prijsbijstellingen en tijdelijke extra middelen. Tegelijkertijd neemt het aandeel van het vo binnen de totale Rijksbegroting af. Ook in verhouding tot de totale begrotingsgefinancierde netto-uitgaven van het Rijk daalt het aandeel van de middelen voor het vo.

Opvallend is dat de begrotingen van het ministerie regelmatig hogere bedragen aan subsidiegelden laten zien dan uiteindelijk volgens de jaarverslagen daadwerkelijk zijn uitgekeerd. De politieke ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben er regelmatig toe geleid dat middelen die op Prinsjesdag nog voor de sector beschikbaar leken, bij de Voorjaarsnota weer werden geschrapt. Dit onderstreept het belang van voorspelbare financiering voor structurele onderwijsopgaven. De indruk dat het voortgezet onderwijs steeds meer te besteden heeft, klopt dus niet.

Over de sectorrapportage

De sectorrapportage vo biedt een actueel overzicht van cijfermatige trends en ontwikkelingen zien op het gebied van lerarentekort, onderwijskwaliteit, leerlingenwelbevinden, huisvesting en financiën. De cijfers worden geduid in samenhang met beleidsontwikkelingen, maatschappelijke context en de inzet van scholen. De VO-raad en de PO-Raad maken jaarlijks een rapportage voor respectievelijk het primair en het voortgezet onderwijs waarin de data van verschillende actuele onderzoeken zijn opgenomen.