Subsidieregeling basisvaardigheden: maak herverdeling tussen scholen mogelijk

06 oktober 2022

De subsidieregeling voor versterking van de basisvaardigheden is zwaar overtekend. Op basis van loting wordt nu bepaald welke scholen subsidie ontvangen. In de week van 17 oktober krijgen scholen hierover uitsluitsel. De VO-raad vindt deze aanpak onwenselijk en vraagt de minister met klem om besturen en scholen de mogelijkheid te geven om de subsidie tussen de scholen/vestigingen te herverdelen.

Minister Wiersma heeft de subsidieregeling voor versterking van de basisvaardigheden in het leven geroepen om ook op korte termijn al een impuls te geven aan de ambities uit het 'Masterplan basisvaardigheden'. Voor het voortgezet onderwijs is dit jaar hiervoor 120 miljoen euro beschikbaar. Het ontbreekt echter aan deugdelijke criteria om scholen die voor de subsidie in aanmerking komen, te selecteren. Daarom kiest de minister voor loting, nu de subsidieregeling zwaar is overtekend. Het toeval en het lot bepalen welke scholen in aanmerking komen voor de subsidie. Een uitzondering is gemaakt voor scholen in Caribisch Nederland.

Ook de minister lijkt niet gelukkig met loting, maar de ontwikkeling van een meer gebalanceerde regeling was in de geringe tijd die er voor beschikbaar was niet mogelijk. Naast de wens om snel te starten, speelde hierbij ook de druk om de financiële middelen op korte termijn veilig te stellen een rol; het kabinet is in deze tijden van economische onzekerheid continu op zoek naar niet uitgegeven posten op de begrotingen van de ministeries.

Inzet VO-raad

De VO-raad vindt de gekozen aanpak niet wenselijk en heeft bij de totstandkoming van de regeling herhaaldelijk gewezen op de risico’s hiervan. We hebben diverse voorstellen gedaan om – o.a. via een gewogen loting – de subsidie gerichter toe te kennen aan scholen waar de ‘nood het hoogst is’, bijvoorbeeld door specifieke schoolsoorten te bevoorrechten. Ook hebben we voorgesteld om de subsidiebedragen per leerling te verlagen waardoor meer scholen in aanmerking kunnen komen voor deze subsidie. Een andere optie is om scholen de mogelijkheid te geven voor een beperkt deel van hun leerlingenpopulatie de subsidie aan te vragen. Hier is helaas niet voor gekozen. Het departement heeft aangekondigd dat dergelijke opties wel worden overwogen bij een eventuele volgende subsidieronde, volgend jaar.

Bijsturen

In de regeling is nadrukkelijk opgenomen dat de subsidie per vestiging wordt toegekend en alleen voor de verbetering van de basisvaardigheden op dezelfde vestiging kan worden gebruikt. Hiermee wordt het onmogelijk om op regionaal of bestuurlijk niveau bij te sturen en de middelen te laten landen waar deze het hardst nodig zijn. De VO-raad heeft de minister met klem gevraagd om besturen en scholen de mogelijkheid te geven om de subsidie tussen de scholen/vestigingen te herverdelen en ook op bovenschools of regionaal niveau in te zetten. Op die manier kunnen scholen die uitgeloot worden, maar waar de urgentie hoog is, toch meeliften op de huidige regeling. Ook zouden veel scholen baat hebben bij een langere bestedingstermijn van de subsidie. Gezien de schaarste aan onderwijspersoneel is het lastig om de middelen op korte termijn via een publieke infrastructuur goed in te zetten. Voorkomen moet worden dat scholen om die reden massaal een beroep gaan doen op marktpartijen. 

Voor komend jaar en daarna is het van belang dat haast wordt gemaakt met het uitwerken van een structurele financiële aanpak voor het versterken van de basisvaardigheden, zodat alle scholen hier gericht en duurzaam werk van kunnen maken.